

D4051

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཾ་གྲ་ཧ་ཨུ་པ་ནི་བནྡྷ་ནཾ། བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་བཤད་སྦྱར། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སློབ་དཔོན་སྔ་མས་རིགས་ཚུལ་དུ། །རྣམ་པར་ཕྱེ བས་བློ་ཞེན་རྣམས།།མི་རྟོགས་པས་ན་ཚིག་རེ་ནས། །བསྡུས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ། །དོན་བཅུས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་དོན་དུ་བསྡུ་བར་འདོད་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་གཙུག་ལག་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གླེང་སློང་བར་བྱེད་དོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཚིག་གམ་བཏགས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའམ། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་གཟུངས་དང་སྤོབས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་འཛིན་པ་དང་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་ནུས་པ་དེས་སམ།མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བས་གསུངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ།སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་སྲོག་ཆགས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པས་ཀྱང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བར་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་སྡུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ངན་པར་བྱས་པ་ ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་འདི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྲན་ཐུབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའོ། །བདག་གི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེད་པའི་ ཚིག་སྟེ།དཔེར་ན་མེ་ནི་ཚ་བའི་བདག་ཉིད། དུག་ནི་འཆི་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། འདི་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཆེ་བ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་རང་གིས་མི་ཤེས་པས་དེ་རབ་ཏུ་བཤད་པའོ། །ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་དགོངས་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བས་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། སྟོན་པ་དང་ཉེ་ན་གཞན་དུ་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བཅུ་ཉེ་བར་འདོད་པར་འགོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆེད་དུའམ།དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། འཇིག་རྟེན་པ་ལས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྨོས་པ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ཀྱི་གཞན་ལས་བརྩམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་བརྩམས་ནས།བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཁྲོ་མི་བྱ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཞན་དག་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་མེད། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ ཆོས་ཅན་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ངེས་པར་བྱ་བར་རིགས་སོ། །ཆོས་མངོན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྒྱུའམ། གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པར་མིང་བཏགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་མདོ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་གསུངས་ཀྱི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པའམ། ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ།

印度语为：大乘集论释。藏语为：大乘集论释。第一卷。顶礼文殊童子。前师以理趣，分别已执著，因不了解故，当逐句分别。欲以十义摄大乘一切义故，以论体性十义为论典之门，而作'善入大乘'等开端。
功德语或假名为'善入大乘'，因其善解大乘或善入大乘故，称为善入大乘。获得总持与辩才功德、能持大乘义及善能宣说的善入大乘菩萨，或名为如是者所说。
所谓菩萨者，因缘于菩提与有情故为菩萨，此中'萨埵'声即表示有情。以所缘亦如是称，如缘不净等三昧称为不净观、空性等，缘恶作意念称为追悔等。
或者，因为为菩提而能忍耐，故称菩萨。'大乘之大体性'者，以甚深与广大二者无上。'体'声表性相与作用，如说'火以热为体'，'毒以致死为体'等。此因是大的体性故为大，其事相即大体性。'宣说彼'者，因他人不知故详加解说。'为'字表示意趣。
'于世尊前'中，因断四魔及具足自在等功德故称世尊，即佛陀。何以故？因下文说'佛世尊'故。'于彼世尊前'表示由佛开许而可信，因近导师故不说余。
'如是'表示列举所欲十处。'从大乘出发'者，为此或依此，非从声闻乘或世间出发。再说大乘是表明唯从此出发非从他出，如此世间出发说：'应说实语不应瞋，虽少亦应施乞者'等，佛语胜于其他。若依声闻，如说：'呜呼诸行无常，是生灭法'等，胜于其他，是故应当决定。
'从对法大乘经中'者，因是法之极分别因或名闻故，假名对法之殊胜大乘经中所说，非从他说。彼既是乘又是大，或是诸大者之乘故为大乘，因为因果大故，是作用与所趣之所依故。略说即十地菩萨及果。

།རྒྱས་པར་བྱ་ན་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། བསླབ་པ་རྣམས་དང་། གཞི་དང་རྟགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེའི་ མདོ་ནི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྐྱང་པ་དང་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་སྒྲར་སྣང་བ་འདོད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ཇི་ལྟར་བཤད་དེ། ཉན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དེས་མ་བཤད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་དབང་ གིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྨི་ལམ་ན་བསྟན་བཅོས་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རེ་ཞིག་ངག་གི་རང་བཞིན་ནི་མདོར་མི་འཐད་དེ། ཡི་གེ་རེ་ རེ་ནི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚོགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་མ་ཐོབ་པའི་ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་བྱུང་བ་ཡང་མིང་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གསལ་ བར་མི་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་མིང་གི་རང་བཞིན་ཡང་མདོར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་མདོར་རིགས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དེ་ལས་སོ། །རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བས་ ན་ཁྱད་པར་རམ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བགྲང་བར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ ལུས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།འདི་དག་གི་གསུང་ནི་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཏི་མུག་གི་གཉིད་ གཉིས་ཟད་པ་དང་།།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གཉིད་སད་པ་བཞིན་ནོ། །མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏ་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་ཀྱི་སྒྲས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཀྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་གནས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ཤེས་བྱ་ཉིད་ ཤེས་བྱའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་བྱ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་འགལ་ལོ། །ཤེས་བྱའི་གནས་ཉིད་ཁྱད་པར་ཡིན་པས། ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའི་གསུང་སྟེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་དུ་རྣལ་མ་དང་སྦྱར་རོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འདྲ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་སའི་ཁམས་སྲ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ན་གཞན་མ་ཡིན་ཡང་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། མདོ་སྡེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

详细来说，因为具有七种大的特征，即：与菩提分相应的诸法，诸波罗蜜多，诸学处，基础和标志等是大乘。其经典是所说的，即单独和组合的声音显现，随顺所欲义相而听闻的分别语言。如果是这样，菩萨如何解说它，因为听闻的分别并非由他所说？由于是依其力而生起故称为如是，如同依天等之力在梦中获得论典和咒语等一样。否则，语言的表示如何成为佛所说？首先，语言的自性于经中不合理，因为每个字母都不能理解义理。次第生起而不同时存在的诸法也不能聚合。如此，未获得自性的语言不能趋入名称。非字母本性的声音生起也丝毫不能明显表达名称，如此名称的自性也于经中不合理。因此，如所说的才是经中合理的，即从名为《阿毗达磨》的大乘经中。
'相'是指差别，由于彼此互不混杂而成为特殊，或者因为超胜于声闻等诸法而成殊胜，因为能成就大菩提。'十'是数量，由于佛语数量殊胜而安立论典的体系。由于这些言教以十种相殊胜，故诸佛世尊的言教以十种相殊胜。'佛'是指灭尽烦恼性和非烦恼性二种无明睡眠，以及对一切所知开显智慧，故称为佛，如同人从睡眠中醒来，如同库姆达花开放。所知即应知。
由处的声音区分，故诸处即是诸有为法，即成为杂染和清净的诸法。诸无为法则不是，因为无有处的意义。彼等之处即是阿赖耶识，因为是因和所依，应随理配合。所知性成为所知的所依，所知性也不违背异熟识。由于所知处性是殊胜，故为所知处的殊胜，由此他们的言教殊胜，故以所知处的殊胜而成殊胜言教，即诸佛世尊的，应在一切处配合正确。所知相即所知的本性，因为是所表征。关于三自性，圆成实是事物故为自性。遍计所执似自性故为自性。因为是错乱因及自性的所依，故依他起为自性。其中圆成实相由于遍入一切法故为共相。依他起由于身等错乱分别互相差别故为自相，如地界等。譬如在确定地界坚性时，虽非他性但说为坚相，又如大士相及经部的生等。

།དེས་ན་དེ་ནི་ཤེས་བྱའང་ཡིན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའམ་ཡང་ན་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་སོ།།འདིས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའམ། འདི་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་ པར་ཏེ།དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །འཇུག་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ མ་དག་པ་རྣམས་སོ།།འབྲས་བུ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དུས་ན་དེ་དག་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་དེས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེའི་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ།།བསྒོམ་པ་ནི་དེ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །དེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། ས་བཅུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་ འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཐ་དད་པའི་ས་དེ་དག་ཉིད་ལ་དེ་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་ན་དེ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་པས་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་ པ་སྟེ།ས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་སྤོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །གདུལ་བ་སྲབ་ཀྱི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བཞིན་དུ་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་ པའི་ལས་རྣམས་འདིས་སྡོམ་པས་ན་སྡོམ་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་བསླབ་པ་ཉིད་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་ནམ་མཁའི་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བཟང་སྐྱོང་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཉིད་སེམས་སུ་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བྲིས་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་བའི་དངོས་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས། དེའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་འདི་དག་ནི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ཞེས་བསྟན་ཏེ། བསླབ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་སྟེ། གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར གྲོལ་བའོ།།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་ཆགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདི་ དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།

因此，它既是所知又是相，或者说是所知相，所以是所知相。由于它不是他者，也超离他者与非他者，故可随宜配合。由此，这些言教殊胜。
这是趣入所知相，或者说这是趣入所知相，所以是趣入所知相。趣入即是现证。唯识性即是趣入所知相。这就是殊胜，由此这些言教殊胜。
关于趣入的因果殊胜而言教殊胜是指：趣入即是唯识性，其因是在加行道位时世间不清净的波罗蜜多。果是在现证时这些超越世间，由清净增上意乐所摄持。这些即是趣入的因果殊胜，由此这些言教殊胜。
关于其因果修习差别，唯识性的因果即是其因果。修习是对此熏习。由此差别故称为因果修习差别，即是十地的自性。这就是殊胜，由此这些言教殊胜。
在那些修习波罗蜜多的不同地中，当精进摄持时即是学习，故建立三学。
以戒律为主的学处是增上戒学，即在这些地中受持菩萨戒、利益有情、行一切善、三种戒律。如同调御马匹般，由此约束误入邪道的身等诸业，故称为律仪。如是学处即是增上戒，因与戒律相应。增上戒即是殊胜，由此这些言教殊胜。
以心为主的学处是增上心学。所说的勇进、虚空藏等三昧等，是包括善护和三昧王等。在增上心学中以三昧显示为心，故说'如画心相'等譬喻。
以慧为主的学处是增上慧学。无分别智是一切戏论分别的对治。就加行、正行、后得、无上而言，这些戒、定、慧学是道的自性。
由其果断除和智慧两种殊胜而言教殊胜，即：这些学处的果即是其果。既是其果又是断除，故称为果断，即离诸客尘障碍的如是解脱。
不住涅槃是因见寂静性故轮回即是涅槃，了知此非执著处。无余涅槃界非住处。这就是殊胜，由此这些言教殊胜。

།བསླབ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་འདི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་གཉེན་པོ་སྟེ་བྱ་བ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་བྱ་བ་བྱས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བྱེ་བྲག་གོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཐོབ་པ་ སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་སོ་སོར་མྱོང་ངོ་། །ཕྱི་རོལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་དང་། ཚོགས་ལྷག་མ་ ཡང་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྤྲུལ་པ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེས་དེ་ཁོ་ན་ལས་རབ་ཏུ་མི་ཉམས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་མི་གཏོང་བས་ལས་དང་པོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པོ། ། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དཔེ་རྣམས་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་མེད་ན་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་དེ་དག་གི་གསུང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས བཅུ་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐའ་དག་གནས་པས་གནས་ཏེ།གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེད་དུ་བཤད་པ་དག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དག་གོ་ཞེས་སྨོས་ པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་དེས་གནང་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མཆོག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྲིད་དུ་དོགས་ནས་སྨྲས་པའོ།།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བསྟན་པར་མི་དམིགས་ལ། བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དེ་དམིགས་ཏེ། དེ་ཙམ་ གྱིས་ནི་བྱེ་བྲག་ཡི་སོགས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་གྱི་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིད་ལ་བཞག་ནས།གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོའང་ཡིན་པའམ། ཆེན་ པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་།སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་སྤངས་པས། །དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཀུན་ ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གནས་བཅུ་པོ་དག་ཡིན་གྱི།དངོས་པོ་དྲུག་གམ། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ གཏན་ལ་འབེབས་སོ།།མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྐྱོན་དང་བཅས་ཤིང་སངས་ རྒྱས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་ལྟར་གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་སྟོན་པའོ།

这些学处的果实就是它的果实，它既是它的果实又是智慧，所以是它的果实智慧。关于佛陀的身语，自性身是无垢无碍的智慧，这是法身的同义词。
如此，如果两者都不生起分别念，那么与无分别有什么区别呢？那是对治，是有所作为的。这是它的果报，是已作所作，这是区别。
圆满受用是由它的力量获得的，以那殊胜智慧与大菩萨们一起各自体验不共的殊胜智慧法的圆满受用。
若无外在清净智慧，菩萨的事业和其余资粮也不会圆满。
化身是随后所获得的智慧的差别。由此不离真如且不舍弃菩萨的圆满受用，为初业菩萨们和声闻们成办事业。
以眼根及其识和色法为例，若无彼则无此。这就是殊胜，以此使他们的语言殊胜。称为超胜声闻乘是因为在彼处未宣说。
所谓这十处，是因为一切大乘义理都安住于其中而称为处，即基础的同义词。
对于'菩萨为菩萨所说'的说法，说成是'世尊所说'，是因为在佛前经许可而说，如十地等。因此说'在世尊面前'。
所谓'殊胜'，是因为显示该道成就佛果是最殊胜的。
关于'如来语言以十种殊胜而超胜'等说法，是为防止有人怀疑其不可能而说的。
如此，六事等在声闻乘中未见宣说，而在差别等中则可见。仅凭这些，差别等也不会成为佛语，考虑到在他处可能出现的情况，故说'这十处是成办大菩提的'等。
这既是菩提又是大的，或是诸大者的菩提，故称大菩提。
是智慧和断除的殊胜自性，即如所说：'断除烦恼所知障，由断彼故，无垢智慧无碍，此为四种菩提。'
成办并获得这些的是十处，而不是六事或主要等，因此它们不是佛语。
所谓'极为合理'是因为具有正量，如下文将确立。
'相应'是因为能现前，即随顺的同义词。
'无违'是因为无过失，不像六事等的了知或声闻乘有过失且与佛果不相应，这十处则不是如此。
此处所说'偈颂'是显示前说和后出现的义理。

།འདི་ལྟར་གཞན་ལ་མ་མཐོང་ལ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གྲངས་དང་གོ་རིམས་ཀྱི་དགོས་པ་འཐད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རེ་ཞིག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་འདི་ལས་འབྲས་བུ་འདི་འབྱུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས པར་བྱས་ཏེ།དེ་ཡང་རྒྱུ་བསྟན་པ་མེད་པར་ནི་མི་ཤེས་སོ། །རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་སྤངས་ནས་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ།མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ལྷན་ཅིག་གཅིག་ཏུ་འདོགས་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཡོད་པ་ལ་སྐུར་ཅིང་སེལ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བའི་མཐའ་འདི་གཉིས་ནི་གཡང་ས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །འདི་གཉིས་ལ་གནས་ ན་དབུ་མའི་ལམ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་གཉིས་སྤངས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་ཤིང་མི་སྐུར་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་ མི་བྱེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུར་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐུར་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འདིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་ པའི་མཐའ་སྤངས་པ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་གང་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པས་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་སྐུར་པར་མི་བྱེད་པའོ། །མཐའ་གཉིས་སྤངས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྟོགས་པ་སྟེ། འཇུག་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་གང་གིས་རྟོགས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ་དང་མཐུན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་དོན་དམ་པར་ རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་བྱའོ། །འདུན་པ་དང་མོས་པ་ནི་བསམ་པ་སྟེ། ཤེས་ནས་དད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་ལྷག་པར་ཆེའོ། །འཇུག་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །ས་བཅུ་ དག་ཏུ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བསླབ་ཅིང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བསྒོམས་པས་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ། དེ་ལྟར་ན་གོ་རིམས་དང་གྲངས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པ་ཡང་དངོས་དང་ཞར་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམས་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་གྲངས་ཀྱང་བཅུ་ཁོ་ན་སྟེ། མི་ཉུང་མི་མང་ངོ་། །འབྲས་བུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་དུ་མི རུང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ནི་གང་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ནི་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མ་འཕགས་པར་ཡང་མི་འདོད་དེ། སྟོན་པ་དང་སློབ་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ལམ་ གྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་བསྟན་པ་འགའ་ཞིག་བཤད་དགོས་ཏེ།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཉིད་དུ་མངོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལས་ ནི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པས་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ།

'如是他人未见'等文句，是为阐释证得大菩提、数目与次第的必要性及其合理性。即菩萨最初首先依止通达诸法因的智者，了知'此因生此果，此果之因是此'等缘起法。
此亦须依因而知，因即是阿赖耶识，舍离无因及不相应因而宣说。其后远离增益损减二边，了知缘起诸法之相。
于无有而增添为有即是增益，于有而否定遮除即是损减。增益与损减二边即是所谓险处，若住于此二者，则将远离中道。
善巧远离此二边即是如实观察。于遍计所执无法不增不减，因其本无故，因会损减有法故。于依他起不作增益，因其是有故，因会增益无法故。亦不损减，因其唯是迷乱而有故。
于圆成实不作增益，因其是有故。正因如此故不作损减。或者此中善巧远离增益损减二边，即是于依他起中因遍计所执无故不增益，因圆成实有故不损减。
远离二边而通达三性如是，依此仅以唯识而了知如上所说诸所知相。通达即是领悟，即是趣入与现证。或者是由何而了知。
其后趣入唯识性，与此相应的世俗六波罗蜜多，应当证悟胜义，以清净增上意乐摄持。意乐与胜解即是意乐，因摄于信解故，尔时此二增上。趣入即是与现证圆满菩提同义。
于十地中修学三学，经三无数劫修习而圆满彼等。其后获得彼果，即断除烦恼所知二障，获得无垢无碍一切智智。
如是次第与数目的密意以及与大菩提相应，皆已直接与间接宣说。次第唯是此，数目亦唯十，不多不少。
因果无差别故，声闻道不应成为佛道。就菩萨而言，于声闻乘中未曾宣说佛道。亦不许佛较声闻无殊胜，因将无师徒建立故。
是故须说某些道之差别，此于大乘之外不应理。因此，为成办大菩提故，大乘显然即是佛语，因佛事非佛者不能宣说故。

།བསྟན་པ་འདིར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཇི་སྙེད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དང་པོའི་མུ་མེད་པས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སོ། །དབྱིངས་ནི་རྒྱུ་སྟེ་ས་བོན་ནོ། །གང་དག་གི་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས ཅད་ཀྱིའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་མང་དུ་ཐོས་པས་བསྒོས་པའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡོད་པའོ་ཞེས་ འབྱུང་ངོ་།།རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་གྱི་དོན་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ཏེ། རྒྱུའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་པས་གནས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡོད་པས་ན་ འགྲོ་ཀུན་དང་།།མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གནས་སུ་འོག་ནས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ཞལ་ནས་གསུངས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲུབ་སྟེ། ཆོས་ཀུན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན གཞི་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བང་བ་དང་མཛོད་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །གང་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེ་ན་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གནས་ནི་ཡིན་ནོ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞིའི་དོན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་དོན་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ཏེ། སྨན་ནད་མེད་ཀྱི་ཐིགས་པ་དུག་གི་བུམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་དུག་གི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྟོན་ཏེ། བག་ཆགས་ཙམ་ནི ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི།བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གཞན་དག་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་དུ་ཁྱད་པར་བག་ཆགས་བསྒོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་དག་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་དག་གཙོ་བོ་ལ་མི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་ཏེ། གཙོ་བོ་ཉིད་གསལ་བའང་ཡིན་ལ་བདག་གི་ངོ་བོ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འགལ་ལོ། །དམ་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པ་སྟེ།འོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོས་མ་ཡིན་པས་གཞན་དག་ལ་ནི་མ་བཤད་དོ། །དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གཞན་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པས་གྲགས་ པ་སྟོན་ཏོ།

在此教法中说'一切大乘皆圆满'是不合理的，因为已经详细宣说了殊胜因果的一切相。因此，这是大乘的总集，因为已经如实详细地宣说了其数量和本质的差别。
'无始时之界'等，因为没有最初的边际故称为无始时。界即是因，也就是种子。是谁的种子呢？是一切染污法的种子。不是清净法的种子，如下文所说：'多闻熏习所摄的阿赖耶识，不是如阿赖耶识那样，是由如理作意所摄诸法的种子。'
因为是所依，故是诸法之处，而不是因为是因。所依的含义是处所的含义，不是因的含义，所以另外提到处所。否则，仅用界字就足够了。
由于它的存在，'一切众生，以及涅槃皆可得'，如下文所说：如果没有阿赖耶识，就不会有地狱等众生的轮回杂染，以及杂染的止息即是涅槃，因此若无阿赖耶识，获得涅槃也是不可能的。
又以佛语证成阿赖耶识，如说：'一切法种子，识即阿赖耶'等。
'有生'是指有为法。'一切染污法'是为了与清净法区分。清净法本性上不是染污的，不会成为一切烦恼的容器和库藏，不会对治方面产生果的作用，因为是其对治故。相违的法不能成为因果关系。
哪里有所对治，那里就有对治，所以是处所。因果关系的含义是阿赖耶的含义。同时存在的含义是处所的含义，就像无病的药滴与毒瓶同处，但不会从毒因中产生。
'彼处'是指习气的处所，仅仅习气不是阿赖耶识，而是指具有习气处所，如他人的意识。'系属'即是'现前差别熏习'的异名。或者说众生以其自性系属，即是执取的异名。
不像大等明显法在最胜中以不明显的自性相属那样，一切法在阿赖耶识中不是那样，为了区分这一点，说'具一切种子'，因为与一切种子同时生灭。
所依的方式中，阿赖耶识和转识互相系属，最胜既是明显又是自性，这是矛盾的。
'对殊胜者'是指对殊胜的菩萨们宣说，因为他们堪能。对不堪能者则不宣说。
'彼亦名为执受识'等，是以其他经典显示阿赖耶识的异名而成立其名称。

།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཟབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཁས་པའི་བློས་ཀྱང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ ཤེས་བྱ་ཕྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་སྐབས་མ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མ་བཤད་དོ།།ཆུ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་རྒྱུད་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆུའི་ཆུ་བོ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་འཁོར་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་འདི་ལ་བདག་ཏུ་ཡོངས་ སུ་སེམས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས་བྱིས་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་མ་བསྟན་ཏོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏོ། །འདིས་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གི་བར་དུ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལེན་པས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་ཤི་བའི་རོ་བཞིན་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀུན་ཏེ། ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་མ་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་ཡང་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་སྟེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །དེ་སྤྲེལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་ནང་དུ་བརྒྱལ་བ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་མཐའ་དག་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་མཐའ་དག་གི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དུ་ལུང་གཞན་གྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི བདག་དང་བདག་གིས་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།དེའི་དབང་གིས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཏེ། ངའོ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཁེངས་སོ། །དེ་གཉིས་ཡོད་ན་བདག་ལ་ཆགས་པ་འབྱུང་སྟེ། བདག་ལ་དགའོ། །དེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུའམ། འགལ་བ་མེད་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གནས་གཅིག་པོས་ནི་སྐྱེད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་སོ།།གཉིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། ངར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲར་གྲུབ་བོ།།དེ་མ་ཐག་པ་དང་ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་རྣམ་པར་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཡིད་གེ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲའི་དོན་ཤེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འཐད་པ་མེད་པར་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་སྒྲུབ་པ་ལ་རིགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇོག་གོ། །མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་དུ་ཟིན་ན་དེ་མེད་ན་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་ པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གགས་བྱེད་པ་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། གང་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེ་ན་གཉེན་པོ་ཡོད་པར་ འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'取识深且细'等词，'深'是指即使世间智者的智慧也难以测度其深度。'细'是指即使声闻们也难以了知。因此，由于他们不具备了知一切微细所知的机会，所以未向声闻们宣说。
'水流'是指从一刹那到另一刹那相续不断，如同水流一般。只要轮回未尽，形态不会改变，若执著为我则不合理，因此未向执著我见的愚者们宣说。
关于'是一切有色根之因'等词，是说声音生起的原因。由于此识在尽形寿中随顺存在，以同一成就和安乐摄取一切有色根，故称为取识。否则，将如同死尸一般毁坏。
'遍身'即是说成为一切身体的所依处，因为即使在有色根未生起和无色界中，身体也能显现成就，这是结生相续。其延续即是执持。为了执持其显现成就，当昏迷于精血之中时，阿赖耶识执持整个身体，由于熏习整个身体的习气而执持。
'此亦称为心'等词，是以其他教证显示异名安立。'第二染污意'是指由于与我见等四种烦恼相应的缘故。其中我见是对我和我所的执著。
由此而生起我慢，即认为'我是'的傲慢。有这两者时，就会生起我爱，即喜爱自我。这三者的因是无明，即是与明相违的不知。
这是识的烦恼所依，因为在等持、不等持以及善等状态中都无违地普遍生起。否则，在善心中怎么会生起我执？
'由一处生'是指由刚灭的意。'第二令成染'是指与四烦恼相应，因为我执等烦恼是由它产生的。
'由了别境故'是指由于显现为执取对境，故成立识的名称。'刚灭及我思故意有二种'是以词源学的方式说明，因为意字的'ge'音被省略。通过建立和词源学两种方式可以了知词义。
若无正理则无法向他人宣说，因此以偈颂的正理建立染污意。关于'不共无明'等，若无染污意，则无明也将不存在。不共无明即是障碍生起真实智慧的愚痴，如下文将解释。
这不会在五识中生起，因为住于五识中时没有对治。哪里有违品，哪里就有对治。五识非其对治，因为见道不会在五识中生起。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མ་འདྲེས་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་དམ་བཅའ་ན་ནི་གཏན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་དགེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་དེ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གང་གི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་དེས་དྲངས་པའི་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འགགས་ཏེ་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ ནའང་འདི་ལས་གཞན་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པར་མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ།མི་མཐུན་པར་བཞག་པ་སྟེ། ང་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ གྱི།འོ་ན་ཇི་ཞེ་ན། གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཞིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སུན་འབྱིན་པ་དེ། སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་ལེན་པ་དེས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐུན་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་འགལ་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་གཞུང་ལ་ནི་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་དོ། །གང་དག་སྙིང་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་གནས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ། དེ་དག་གི་དེ་ ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བཞིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དེ་ཡོད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཐད་དོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་གཉི་གར་ཡང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་ཐ་དད་པ་དང་། ངེས་པར་ འབྱུང་བ་དང་།ཞི་བར་གནས་པར་འདོད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པར་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད། འདི་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ། དེ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

非烦恼意识也不是，因为以烦恼的自性本身使其成为有烦恼的缘故。对于有烦恼者也不是，因为与彼之外的烦恼相应而不能成立不杂染的缘故。若主张该烦恼使意识成为有烦恼，则将永远成为有烦恼，因为与烦恼的特征相应的缘故，布施等善心将不成为善。若如有人认为与善心俱生的有烦恼意存在，则与彼相应而不与其他相应。有烦恼意识不应现前其对治，若如有人认为有烦恼意与善心俱生存在，则因所引对治生起而障碍违品是合理的。
如是，此外与萨迦耶见等烦恼相应，岂不是因不能成立不杂染？不相违而安立，我不承许因不与其他烦恼相应而成为不杂染，那么是什么呢？因为他处无有的缘故，如同佛陀十八不共法。所说'因不能成立不杂染'是依他安立而说过失的缘故。'与五者相似'这并非是成立。
那么是什么呢？破斥。若问何者是识，答曰是六识聚，承许此者则与眼等五识及意识相顺而承许相违，因为无有俱生处的缘故。在他宗中无有任何无俱生处的识。阿赖耶识不是俱生处吗？不是，因为说为增上缘而许的缘故。阿赖耶识是意识的因缘。此处欲说有烦恼意为增上缘。
有些人说任何住于心的色法是意识的俱生处，他们的这些也仅是分别而已。一切意识于一切处必定以决定了知及随念分别二者而成为无分别，如同依色根的眼等识。'三摩钵底差别'是指无想定和灭尽定。对于有有烦恼意者，于无想定有彼，于灭尽定则无，故差别合理。
若非如此，则于二者皆灭除想受，且有烦恼意识皆不生起，将成无差别。虽因第四禅与有顶地不同、出离与寂住欲乐不同而有差别，但不是，因为无有自性差别的缘故。于二者皆灭心心所有何差别？这是与经部共同的抉择，因为与彼相近的缘故。

།དེ་ནི་མི་ལྡན་པ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྫས་ཐ་དད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ངེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ། ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན པ་འདི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་ཇི་ལ་གནས་པར་འགྱུར།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན། །ངར་འཛིན་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགགས་པའོ།།དེར་སྐྱེ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྤྲེལ་བའོ། །དེའི་རྒྱུན་ནི་དེ་ཕན་ཆད་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་འདོད་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ནི་ངར་འཛིན་པ་མེད་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་འཕགས་པས་སྨྲས་པའི་འོས་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅན་ངར་འཛིན་པའི་ འཕེན་པས་ངར་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ།།ངར་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྗོད་བྱེད་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ངར་འཛིན་པ་དང་བཅས་ཏེ་འགགས་པ་དང་། རྗོད་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངར་འཛིན་ པའི་བག་ཆགས་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མི་རིགས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་རིགས་སོ། །གང་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་ངར་འཛིན་པའི་གནས་ཡོད་ པ་དེ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་ཏེ། ང་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་ངར་སེམས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གནས་མེད་པར་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མ་གཏོགས་པར་གནས་གཞན་མེད་དོ། །དགེ་བའི་སེམས་ནི་མ་རིག་པའི་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་གཉིས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་། ལྔ་པོ་དག་དང་འདྲ་བའོ། །གསུམ་པོ་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ངར་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ། །མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཤད་དེ།།ཡང་དག་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡི། །སེམས་ཀྱི་གེགས་སུ་རྟག་གྱུར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བའི་གགས་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་དེ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ཀྱི་ལུས་གསུམ་པ་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་ལུས་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་སྒྲའི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཡིན་པ་ལྟར་སེམས་ཞེས་བྱའི་སྒྲའི་ལུས་གཞན་ནི་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་སོ།།བརྗོད་པ་འདིའི་ལུས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། འདིར་སྒྲའི་ལུས་སུ་འདོད་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ།

如果不承认无所有等是实有的，那么等至怎么会成为实体差别呢？会有无有词义的过失。关于'无有词义的过失'，词义即是确定的词义。如'因为有我执故为意'这一词义，若无染污意，将如何安立？六识也不应该因为有我执而称为意，因为已经灭去了。
无想生起相续，将成为无我执的过失。关于'无想生起相续'，无想是指在无想天中心与心所灭去。生起是指结生相续。其相续是指此后相续生起。如果不承认染污意，就会成为无我执，因为未见到具足一切烦恼的生起相续无有我执。因此这是圣者所说的合理之处。
在生起刹那，以意识为所依的我执的牵引力使其具有我执。不能说由于未断我执故如同具有能诠等，因为具我执而灭去，能诠等也不能离心而成立。我执习气不应存在于身相续中，因为色蕴中无彼。因此，刹那之后凡夫的生起相续无我执，如前所说是合理的。
对于与之俱生的心有我执处所者则无过失。'具有我执，一切种都不应理'是说一切方面都不合理的意思。善的状态中布施等是具有我执的，因为有'我行布施'的我执。具有我执若无无明则不会生起。无明也是心所，无处所则不生起，除染污意外别无他处。善心不应成为无明的处所。
若无染污意则无二，是指不杂无明，与五识相同。'三种相违'是指等至差别、词义、无我执生起这三者。如前所说不杂无明，'恒为入真实义心之障碍'是说障碍见到真实义，因为有彼则彼不生起。'一切时中生起彼'是说在善、不善、无记诸位中也相续。
除阿赖耶识外不见有第三种心体。如同'意'之声词体是灭已的识，'识'之声词是六识一样，'心'之声词别无他体可见。此说非无体。此也非异名，因为意与识二词所诠不同。此处承许声词体即是所诠。因此，阿赖耶识是'心'之声词所诠。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ བསགས་ཤིང་གང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྒོར་བྱས་ཤིང་བསྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སེམས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཁས་བླངས་ནས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མ་བཤད་དེ། དེ་དག་ནི་ཤེས་བྱ་རགས་པ་བསྡུ་བས་གདུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་དག་ནི་དེ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྟན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རགས་པ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དག་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ།དེའི་དོན་དུ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་གནས་སོ། །རགས་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ནི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་། རྒྱུ་རགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྲ་བའོ།།ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་ངས་མ་བཤད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་དགོངས་པའོ། །མ་སྤངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ གི་སྒྲ་དང་གཞི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྙེགས་ཀྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་མ་བཟུང་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཐུས་ནུས་པ་དང་།དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱ་བར་གཏོགས་སོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་གི་ བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་དང་། ཁམས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་། མཆོག་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐལ་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐལ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་དོ།།དེ་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་མ་སྤངས་ན་ ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་ པར་བྱ་བའི་དོན་གཅིག་ལས་གཅིག་བཟློག་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་རྟོགས་ན་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་དོན་དང་། སེམས་ཅན་དང་། བདག་ དང་།རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་ན་དེའི་ཚེ་གཟུང་བའི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་ནས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་རིགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་བོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་དང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རོ་གཅིག་པར་ཤེས་ཏེ།མཐའ་ཡས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དག་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཤེས་པ་དག་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

怎样呢？由于遍积集和充满了种种不同类型具有特殊功能的法的种子，这些种子为转识所摄，所以称为'以此为门而依止'的意思，表明这是心识之名的趣入因。
'由于摄集微细所知'是说接受了微细所知后未对声闻们解说，因为他们是以摄集粗大所知而调伏的对象，对于微细所知的了知是不相应的。声闻们不相应于一切所知的了知，这是说明他们没有能力、意乐和相应的特征。
'即使对他们不说这些'等，是说虽然未对声闻们宣说阿赖耶识，但他们对粗大所知如色等、苦和集的自性以无常等行相进行观察，断除烦恼，为此他们在世尊前住于梵行。粗大是指色法因为是有质碍的缘故，受等是因为所缘和行相完全间断以及因的粗大性。与此相反的阿赖耶识则是微细的。
所说'若有一法未能证知及遍知，我说不能究竟苦边'，这是针对烦恼而言。因为'若未断'这个差别词与基础相符合，因为除烦恼外再无其他应断之法。或者说因为只是追求无常等共相，而未执取阿赖耶识自体，所以无过失。
'诸菩萨相应于一切所知的了知'是说由于种姓力而具足能力、意乐和相应的特征，故属于应知一切。否则将无法利益他人。
若不知他人的意乐、随眠、界、根的胜劣、有无根器、时与非时，则非一切智者，因无法完全利益他人，所以为了这个目的而对希求此道的诸菩萨宣说阿赖耶识。
'若无彼智则难得一切智智'是说若无遍知阿赖耶识则不能断除遍计所执，若不断除彼者则由于有所遍计的对象存在而无无分别智。因此若未现证一切所知的共相则难得一切智智。
若未通达有分别智所观察的一一对境的自相差别，则因无边际而不能通达一切。若了知这些都是由阿赖耶识的言说习气转变力而显现为境、有情、我及识，那时便能了知无所取境，进而以理通达也无能取，从而获得无分别智。
此后修习一切法的共相即真如，了知彼与一切法同一味，由于无有无边际性故易得一切智智。除了清净所缘外别无清净能知的方便。如是所说'以一刹那相应般若能知一切法'。

།ཡང་སྨྲས་པ། བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་རྟོག་པ། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་སྤངས་ན། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མེད་དེ། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་བསྟན། །ཞེའོ། །ལུང་གི་ཚུལ་འདི་མི་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་དག་ནི། དཔེར་ན་རྒྱུན་གྱིས་ནུས་ པའི་ཕྱིར།།མེས་ནི་ཐམས་ཅད་སྲེག་འདོད་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་འདོད་ཀྱི། །ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་རིག་ཕྱིར་མིན། །ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་བསླབ་དང་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གཙོ་བོ་ཁོ་ནར་བརྗོད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་ལ་གྲགས་པར་ཉེ་བར་འགོད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་བཏོད་པ་ཉིད་དུ་མཇུག་སྡུད་པར་སྐབས་སྦྱོར་བའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ན་ཕན་ཡོན་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་མདོ་གང་ལས་གསུངས་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞིའི་མདོ་དེ་ ལས་འདི་གསུངས་སོ།།སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་དགའ་བས་དེ་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་དགའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཏེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་ཡང་འདི་ནི་མ་འོངས་པ་ན་མངོན་པར་དགའ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། དེ་འདོད་པ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀུན་གཞི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་འདོད་ཅེས བྱ་བ་ནི་ཉན་པར་འདོད་པའོ།།རྣམ་པར་གཏོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཉན་པའོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པར་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་སོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཏེ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེའི་ལུང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱས་བ་འདིས་ཀྱང་ ལམ་པོ་ཆེ་བཏོད་པར་སྒྲུབ་བོ།།རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ནི་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ས་སྟོན་སྡེའི་ལུང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ལུང་གི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སྐད་ཅིག་པ་ནི་གང་ དག་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའོ།།དེའི་ཚེ་རབས་པ་ནི་གང་དག་འཆི་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་ནི་གང་དག་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མི་སྲིད་པས་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མིང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་འཁོར་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལ་ལར་རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞི་དང་དུས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པར་ནི་གཟུགས་རྒྱུན་ཆད་དོ། ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་དོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་དོ། །འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་ལས་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་སྒྲར་གསུངས་ཏེ། སྲིད པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་ལུང་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། ཡིད་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ།

又说：'对于所观察的法若不断除一切所知的分别，就不会有一切智性，因此宣说诸法无我。'
不了知这种教理的人们，就像说：'譬如因为相续的力量，火想要烧尽一切，同样想要成为一切智者，并非因为能同时了知一切。'
因此，若不了知阿赖耶识，要获得一切智智就会变得非常困难，这是主要的说法。
若问：说'一切法无我'不就是一切智吗？虽然是一切智，但不是一切相智。
又以异门在声闻乘中也宣说阿赖耶识，这是通过引述其他部派中所知的内容，来总结开辟阿赖耶识大道的场合。
如来出世有四种利益，这是从宣说如来出世四种利益的经中所说。
关于'众生皆喜阿赖耶'等，依止阿赖耶而生喜悦，因此当时普遍喜爱阿赖耶。
怎样呢？如此'从阿赖耶正生'是指过去时，因为从彼而生。
如是此乃未来将有欢喜的本性，因为趣向于贪欲。因此称为'于阿赖耶具足欢喜者'。
'为断阿赖耶'是为了善加摧毁。
'欲闻'即是想要听闻。
'专注'是发愿后以闻所生慧而听闻。
'为遍知而安住心'是以思所生慧决定义理。
'修行随顺法'是以出世间的修所生慧。
道谛是所教法的随顺法，因为是应当精进的。修行即是安置于自心相续中。
'大众部的教典中也'这句话也是成立开辟大道的意思。
'根本识'是因为是其他诸识的因，譬如树根是树干等的因。
'说一切有部的教典中也'是指在他们的三种蕴教中，刹那性是指那些在每一刹那生灭的。
彼世系是指那些随逐直至死亡的。
轮回所系是指那些随逐直至未得金刚喻定的。
这些离开阿赖耶识也不可能存在，故以异名说示阿赖耶识，因为所说的诸蕴并非恒时存在于轮回中。
怎样呢？说'于某处某时'等，是说明处所和时间。其中，在无色界中色相续断绝。
在无想天和无想定中心相续断绝。在阿赖耶识中，色和心的种子相续直至对治生起之间都不会断绝。
在上座部的教典中以'有支'的名称来说，因为是有的因。
分别说部的教典中也如是说。六种见等，从眼识等乃至意识等，随应配合。

།གང་ཞིག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་དང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆ་ བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྲེང་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནས་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེའི་ལན་རིགས་པ་ཐིགས་པའི་ནང་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ལམ་བོ་ཆེ་བཏོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་ལུང་དུ་མ་ལས་གྲགས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལམ་དུ་དོང་བ་དང་རྗེས་སུ་དོང་བ་ ཉིད་སྟོན་ཏོ།།ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྒྲ་གཉིས་དང་དོན་གཉིས་ཐ་དང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ནི་ཡིད་དོ། །ཡུལ་སོ་སོར་རྣ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་དུ་རྟོགས་ཏེ། དེ་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཀུན་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཚོར་བ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་ནི་ཀུན་གཞི་ཉིད་ དེ།འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སོ་སོ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་དེའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྨོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རྟོགས་པས་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྟན་པ་ དང་།ཉེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་མེད་པ་དང་། རང་གིས་ཀྱང་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་དུ་ན་ཡང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་མི་རུང་བ་མེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པ་སྟེ། རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་མ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ཆེས་བཟང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པར་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། དེའི་བཤད་པའི རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངན་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངན་འགྲོ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་རྟག་པར་ ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་དེ།དེ་དག་ལ་རེས་འགའ་ཡང་བདེ་བ་མེད་དོ། །མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པའོ། །འདོད་པ་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི་སུ་ཡང་མི་སྦྱོར་ཏེ། སྦྱོར་བའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དེ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་སྟོན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་དང་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་མི་རུང་སྟེ། འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་གོང་མ གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་ཡང་དེ་ལ་དེ་དག་སྦྱོར་བར་མི་རིགས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于说'凡是阿赖耶识'等的回答，应当在《理滴论》中观看。所谓'开辟了大道'是指在其他部派的诸多经典中广为流传，显示了阿赖耶识之道的趋入和随行。
有些人这样想，是指显示错误的理解，如所说'心、意、识是一义'等。'这也不合理'是指不合道理的意思。由于意识二者所缘的对象有差别的缘故。这是指能诠和所诠性质的二种声音和二种义理有差别，因为刚刚灭去的六识是意，各别了别境界是识，如经中所说，意和识二者的义理是不同的。同样，心的义理也应当如此区分。
又有一些人，是指对阿赖耶产生欢喜等其他理解的人。他们说：'五取蕴即是阿赖耶'，因为执著它们为我的缘故。'萨迦耶见是阿赖耶'是指由它执著那些为我的缘故。'具有贪著的乐受是阿赖耶'是指贪和受共同运作的总体即是阿赖耶，因为贪会增长的缘故。或者对各别而言，因为是贪著和它的所依的缘故。
这些是对阿赖耶识迷惑的人们。为什么呢？所说'由教证和理解而如是认为'，是因为错误的教导和错误的领悟。或者是因为没有可信的教证，自己也未能领悟。
虽然在声闻乘的安立方式中，他们的这些安立并非完全不可以，这是贬义，是说按照自宗的传统，显示那一切在一切情况下都是可以的。对此，未迷惑者们的阿赖耶安立，执持阿赖耶识而安立是最好的，这是解释贬义，因为说明了彼等解释的分别过失。
如是，五取蕴与极其痛苦的恶趣中所生者并非不相应，这里恶趣是指地狱、畜生、饿鬼。它们恒时极其痛苦，没有差别，它们甚至暂时也无安乐。'不相应'是指不欲求。对于不欲求的对象，任何人都不会趋入，因为不具有趋入的意义。'他们欲求远离那些'是指显示这一点，意思是想着'若无这些苦蕴该多好啊'而欲求远离苦蕴。
对于欲求远离的对象，不应趋入，因为相违的缘故。具有贪著的乐受与第四禅以上的色界、无色界不相应，因为是厌离的因而能断除的缘故。'具有彼者的众生'是指获得第四禅的诸位。因此，在那里也不应将彼等配合于彼，因为不存在的缘故。

།འཇིགས་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་ཆོས་འདི་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མོས་པ་སྨོས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་དེ་དག་སྦྱོར་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བར་འདོད་པ་དང་། སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ གཞན་གྱི་ལུགས་རྣམས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནས་དེ་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་གསལ་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་གི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཁྱད་པར་བཟློག་པའི་དོན་ཏེ། ནང་དུ་བདག་གི་ དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་ནི་ནང་གི་བདག་གི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པའོ།།དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་པ་ལ་གཞོལ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ ཞགས་པས་བཅིངས་པ་རྣམས་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་པར་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕུང་པོ་འདི་དག་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྨོན་གྱི་བདག་མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་གྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ཆགས་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་ངན་འགྲོར་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཡང་དེ་ལ་འདོད་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་ ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཉེན་པོ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པར་འཇུག་གི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་སུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་མེད་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།གློ་བུར་དུ་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཐོས་ནས་སྐྲག་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་དེ་ཕུང་པོ་དག་ཉིད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ ལ་དེ་འབྱུང་བ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དེ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ ཞེ་ན།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མི་མཐུན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། དེ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་དེ་སྤངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་དེ་ལོག་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེ་ཆགས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་ཉིད་དུ་ཆེས་ལེགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་མཇུག་སྡུད་པའོ།།ཆོས་ལེགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་མེད་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་བཞག་ནས་མིང་ཙམ་གྱིས་རང་བཞིན་ ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།

对于认为五蕴为我的见解，与在此法中信解无我的人相违背，这是为了要断除。提到'信解'是因为已经见到无我的人们不会有这种执著。对于这些人来说，不应该再修习这些，这是为了想要断除和断除的缘故。
如此指出他人观点的过失之后，为了阐明自宗并宣说殊胜功德，说道'承许阿赖耶识为内在的我体'。'是'这个词是为了遮遣他人所说的差别，'承许内在我体'即是承许内在的我体。
因此，即使那些想要摧毁极度痛苦的地狱等众生的痛苦蕴的人，由于被执著阿赖耶识为我的绳索所束缚，他们永远不会想要摧毁阿赖耶识，因为与舍受相应故无有违逆。如是，他们虽常愿想'即使没有这些痛苦蕴也无妨'，但却不会想'即使没有我也无妨'，因为没有对治我见的缘故。
他们对其他众生所依的诸蕴的欲求，也是由阿赖耶识的力量所致，而对意识如此执著为我是不合理的，因为意识在恶趣中与苦受相应的缘故。正因为如此，在其他众生中也不应对意识有欲求。
即使是生于第四禅以上无色界的众生虽然与有贪之乐相违，但由我执所系缚的，是由我执的他力而唯缘于阿赖耶识，而不是意识。这是因为在对治未生起之前，阿赖耶识是恒常运行而不改变的，而意识则不然，因为在无想定、无想天和灭尽定中会间断的缘故。无受的意识在二者中都不成立。
同样，虽然此法的修行者与分别我见相违，但与阿赖耶识的俱生我执相应，这是确实存在的，因为突然听到大声时会生起恐惧的缘故。
若问为何不承许这种执著是缘于诸蕴本身？因为对诸蕴的执著也是从阿赖耶识中生起的。四蕴所缘和行相的间断，在无想天和无想定中是不相应的缘故。
若说如此则阿罗汉也应生起执著，对此回答：我们说的是'虽与我见相违'，而不是说'虽已断除我见'，因为阿罗汉已断除我见故无过失。或者说，阿罗汉由于已经转依，对阿赖耶识无有执著。
因此，阿赖耶识作为一切种子识的安立极为善妙成立，这是总结。'善妙'是因为无过失且功德殊胜的缘故。如此建立诸门之后，为了仅以名称遍知自性，安立其相，以自相应的特征令人了知。

།དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱེ་བས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་ཡང་དང ཡང་མྱོང་ནས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་གང་སྐྱེ་བ་ཅན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་ བ་དང་འགག་པ་མྱོང་བ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་རུང་ངོ་། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྒྱུའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ནི་ས་བོན་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ གྱི།ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་སྨོས་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཉིད་ནི་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་བྱུང་ བ་ཡིན་གྱི།རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཉིད་ དུ་བྱུང་བ་སྟེ།གང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་བག་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོག་ནས་ཀྱང་། ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས། །བྱུང་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་ལས་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ དང་འགགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡུན་རིང་དུ་རྙེད་ནས་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་མ་གྱུར་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ནི བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ལས་བག་ཆགས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱུང་བ་ལྟ་བུར་དངོས་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཏིལ་དག་ལ་མེ་ཏོག་གིས་བསྒོས་ན་ཏིལ་དང་མེ་ཏོག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགགས་ ཀྱང་ཏིལ་རྣམས་དེའི་དྲི་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པའི་དཔེ་དཔེར་བརྗོད་པའོ།

简而言之，说'这有三种'是因为因果不同而区分了相关的特征。就自相而言，说'依靠一切烦恼法的习气，具有执持种子，是其生起的因相'。贪等一切烦恼法共同生起和灭尽，反复经历后生起，这些生起是因的事相。
'具有执持种子'的意思是'因为具有执持种子'的意思。其中具有执持种子是指与诸生起者共同生灭而经历，如此状态称为习气，即适合执持种子。因为具有此故，也成为彼等之因。主要等不是，因为不具有如前所说的执持种子。等无间缘等诸缘也不是，因为它们是助缘而非因，不具有主要因的执持种子。
主要因是种子，由于执持它，阿赖耶识是因相而非助缘。说因相，'是其生起的因相'难道不是相关的特征吗？不是，因为仅说明尚未生起事缘作用力的因相故。因性是已生起作用力，而非仅是因相，因为经中说'阿赖耶识具一切种子，常时安住为彼等烦恼法之因'。
果性的特征是已生起业用，即转识所摄的贪等烦恼法生起时，由彼等产生习气，此即阿赖耶识果相，因为互为因果故。下文也说：'从诸法言说习气，而生彼等，从彼等生此'等。
问'什么是所谓习气'是为了确定习气的本质而提问。'依靠彼等法共同生灭，是其生起的因相'是指与熏习习气者同时生灭，长期获得后，即使熏习习气者不在，也能生起的因相即是所熏习气。'性'字表示通过事缘将所熏习气与能熏分开而显示。
譬如以花熏芝麻，虽然芝麻与花共同生灭，但芝麻成为其他香气生起的因相，这是举出众所周知的比喻。

།དཔེར་ན་ཏིལ་རྣམས་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་རྙེད་པར་གྱུར་ནས་མེ་ཏོག་བསལ་ཀྱང་དེའི་དྲི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འགག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མང་དུ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེས་ཆོས་འཛིན་པའི་བློ་དང་སྒྲ་དག་བྱས་པ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ལ་གྲགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་མང་པོ་འཇིག་རྟེན་དང བསྟན་བཅོས་ལ་ལྟོས་པ་དང་།ཕྱི་དང་ནང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ས་བོན་དེ་དག་གི་རྫས་དེ་དག་ཐ་དད་དམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིས་འགེག་ཏུ་གཞུག་པར་རྟོགས་པ་སྙིང་ལ་བཞག་སྟེ། གཉི་ག་ལ་སྐྱོན་གདགས་པར་འདོད་ནས་ དྲི་བའོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོ་ན་ནི་དེས་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཐ་དད་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ དེ་ཉིད་མི་འཐད་དེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དང་རྫས་སུ་ན་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་རྣམས་གནས་ པར་བརྗོད་དེ།ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ནུས་པ་ཡང་ནུས་པ་ཅན་དང་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དམ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ སྟེ།ནུས་པ་ཅན་རྒྱུར་བྱས་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་ལྟར་ན་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་བློ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསམ་པའི་སྐབས་མི་རྙེད་དེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ ཤིང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་དེ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ་རྣམ་པ་ནི་མང་སྟེ།རྣམ་པ་རྣམས་རེ་ཞིག་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མང་པོ་ཉིད་དུ་རང་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིག་ཅར་ཤེས་པ་དུ་མ་མི་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་གཅིག་ ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དང་ དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བས་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་མར་མེ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཚིག་ན་མེ་ལྕེ་འབྱུང་སྟེ་དེའི་ཡན་ལག་ཚིག་པ་མེད་པར་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཇི་ལྟར་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་དང་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་དུས་གཅིག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྔར་ཚིག་ལ་ཕྱིས་མེ་ལྕེ་འབྱུང་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེ་ལྕེ་ཡང་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་སྔར་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་ཕྱིས་ཚིག་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ ལས་བྱུང་བའི་མེ་ལྕེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཚིག་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་སྟེ་གཉི་ག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་ལྟར་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བ་དང་། སྙིང་པོ་ཚིག་པ་དག་དུས་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཕན་ཚུན་གཅིག་ ལ་གཅིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ།།མདུང་ཁྱིམ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

比如芝麻与芥菜花等长期共同生长和灭去，即使除去花朵，其香气仍会散发，这就是其原因。
比如贪欲等烦恼的行者，其贪欲等习气与贪欲等同时生起和灭去而产生；多闻者的多闻习气也是与闻法同时生起和灭去而产生。
因此，就像持法的心识和语言那样，阿赖耶识也应当如是观察。这是依据他人所知而说明阿赖耶识自身即是阿赖耶识。
举例说明众多世间和论典所依据的，以及内外差别的缘故。
阿赖耶识与种子的实质是否有别，抑或无别而安住？这是为了引入双重否定的理解而设置的问题，意在指出两者都有过失。
若是各别，则善、不善、无记等熏习的诸法，其习气也将如是成为差别的过失。
若无差别，则彼等无差别性不应理，因为因果有别的缘故。
彼等与实质既非有别亦非无别，是以超越有别无别的方式而说明诸习气安住于阿赖耶识中，因为是功能差别的自性故。
所谓习气即是功能差别，而功能与有功能者既不可说是一体也不可说是他体。
询问彼等是否互相有别或无别是不如理的，因为是依据有功能者而假立的缘故。
依经部宗观点，执取对境的心识生起，及诸行相互间是否有别无别，不得思维的机会，因为二者都将成过失。
何以故？'诸树'这一心识是一，而行相是多，行相首先不是一体，因为各自了知为多的缘故。
也非多体，因为不会同时生起多个认知，以及不超出识的单一本质的缘故。
如是应当了知，安住于阿赖耶识中的诸习气也超越有别与无别。
阿赖耶识与烦恼法同时互为因，应当如何看待？这是因为一者对一者不可能具有因的缘故。
比如燃烧的灯火，是以理证而了知。木柴燃烧时火焰生起，无有其支分燃烧则不存在的缘故。
因此，就像精华燃烧与火焰生起同时，因为无有时间差别的缘故。
若先燃烧后生火焰，则无因而生的燃烧，如是火焰从何而生？若先生火焰后燃烧，则无因而生的火焰如何，燃烧又如何，二者都将不存在。
因此，如同灯火的火焰生起与精华燃烧同时，如是阿赖耶识与转识也唯一同时互为因果事物。
如同竹竿互相支撑亦复如是。

།དེ་ལྟར་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་དེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དག་གིས་རྒྱུ་ལྔ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ། །བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་མེད་པར་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་འདས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲོན་པོའི་དཔེས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ནུས་པ་ཡོད་དོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ས་བོན་མེད་པར་ནི་ནུས་པ་མི་འཐད་དོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་བཏགས་པ་པ་སྟེ། དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་མ་གཏོགས་པར་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་སོ། །བག་ཆགས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མེད་པར་རྒོལ་བའོ། ། དཔེར་ན་ཚི་གུའི་རྩི་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐད་པར་སྨྲས་པའོ། །ཚི་གུའི་རྩི་ནི་ཚོན་གྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་མི་སྣང་བ་དག་གོ། །འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཚོན་གྱི་སྣོད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚོན་གྱི་སྣོད་དོ། །དེར་བཅུག པ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རས་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཚོན་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་ པའོ།།རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ནུས་པའམ། རྣམ་པར་འབྱེད་པར་དགོས་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་།འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པ་ལ་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ན་མ་ རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་དང་།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་དག་ནི་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པས་དམུས་ལོང་དཔེར་བྱས་སོ། །སྣ་ལ་རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ལ་རེག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོར་ བསྡུ་ན་སྔོན་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།

如是建立为因缘者，即如前所说具有执持种子，而非其他。由于不见有其他因缘故，此说明如下：有诸说五因为因缘者，彼等亦以异门说是阿赖耶识。
若无熏习，则同类因、遍行因及异熟因等过去诸因不应成为因故。诸熏习亦离阿赖耶识外别无所依故。
以商主喻说明相应因中，心与心所互相观待而缘境者，皆有自力。若无依阿赖耶识之种子，则此功能不应理。
俱生因唯是假立，以同时生起者不应有因果事故。由阿赖耶识是一切内外种子故，离此外别无所见因缘。
若问：熏习无差别且非杂多，如何能作差别杂多诸法之因？此乃无理之诘难。
譬如被诸染料所染者，此说为应理。染料即是染色差别，为非显现杂多者。果成就即是染器，故为果成就染器。置于彼中者，为缘所摄持故。
如布即是阿赖耶识，以显现如染料般杂多诸法故。大乘微细者，以世间难知故。最极甚深者，以声闻等难测其底故。
缘起者，即是从因生起具因之义。分别自性者，自性即是自性，分别即是分别。能分别或应分别即是有分别，以阿赖耶识能分别一切杂染法自性生起故。
分别可意不可意者，即是善趣恶趣及可欲不可欲诸身差别成就中，以主要缘分别无明等十二支，及从阿赖耶识生起行等时，由无明等力故福、非福、不动差别故。
于此缘起，有诸愚者，有计从先所作因生者，即是诽谤士夫作用故。彼等为无明所盲，故以盲人为喻。触鼻者，即是触鼻之义。
略说阿赖耶识体性即是异熟识具一切种子者，略说即是由先前善不善业熏习及执著所取能取分别等，成就异熟自性有情事体阿赖耶识，是其自相。

།དེས་ ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དེ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པ་ནི་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ མཚན་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ཁ་ཅིག་དང་། རེས་འགའི་དུས་སུ་རྒྱུན་ཆད་པ་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་ པའོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་དང་ནང་དང་མི་གསལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནི་དེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་སྟོན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ནི་ནས་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་གི་ས་བོན་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།མི་གསལ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཉིས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གིའོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཉིས་སོ། །དེ་ལས་རྒྱུ་དང་གཞིའི་དངོས་པོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་གཉིས་དག་ཅེས་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅེས་བཤད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དོན་ དམ་པའི་ས་བོན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་དེའི་བདག་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་དེ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་ པའི་ཕྱིར་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་རྟག་པ་མེད་དོ།།སྐད་ཅིག་པ་ཡང་འགགས་ཟིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བྱ་ཤི་བའི་སྐད་བཞིན་དུ་འགགས་ནས་འབྲས་བུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུའི་དུས་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བོན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འདོད་དེ་ཨུཏྤལའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་གློག་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་ཡུན་རིང་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་ སུ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། རྩ་བ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ནི་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཕན་གནོད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་ན་བཏགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ས་བོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ ཅར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན་ལན་བཏབ་པ།ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་ཞེ་ན་ལན་བཏབ་པ། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།རྟག་ཏུ་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ས་བོན་དེའི་ས་བོན་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་འབྲས་བུས་བསྒྲུབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་དང་ས་བོན་ཅན་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཉིད་སེལ་ཏོ།།ས་བོན་དང་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་ལ་ལྟོས་པས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དཔྱོད་དོ། །བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་རྒྱུན་ ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་སྟེ།རླུང་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཡང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་བསྒོས་པའི་ཏིལ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་གྱི་དྲི་བཞིན་དུ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་དྲི་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ རོ།།བརྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དྲི་མཉམ་པ་དེ་ལ་བསྒོ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲི་ཞིམ་པོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གླ་རྩི་བཞིན་ནོ།

关于'由此摄集三界一切身体和一切众生'这句话，是指欲界、色界和无色界中所行的一切身体，以及一切众生相续，即天等众生的摄集，这是具有关联性的特征。
如同色法和转识对某些境界和某些时候会间断一样，阿赖耶识则不会如此，在对治未生起之前，由于其遍及的缘故，能执持一切。
'具一切种子'是指此处所说的种子。以'外和内及不明显'等五个偈颂显示其详细分类：外在种子是指稻等，内在种子是指阿赖耶识，不明显是指无记法。二者是指外在和内在，或者说是果和因，这两者的根据即阿赖耶识也有两种。由此作为因和基础的实体，能生起染污和清净诸法。
对于那些读作'二者'的人来说，解释为因和果。'世俗'是指外在的稻等，因为是阿赖耶识所变现。关于'胜义'，胜义种子是指阿赖耶识，因为它是一切种子的缘，且其自性是支分的缘故。
这两种种子由于法的差异性而分为六种。'刹那'是指生起即灭的缘故，因为无有差别，所以没有常住的种子。
刹那性的种子并非已灭，如同鸟已死亡的声音一样，灭后不能产生果，所以是俱生。因此，由于与果的时间不相违，种子被认为与果同时存在，如同莲花的根等。
俱生也不是如闪电般只住一刹那、二刹那或三刹那，而是由一刹那到一刹那相续，因长时间相续而生起，故称为相续生起。
这如何显现呢？对根的有益或损害也会成为对枝等的有益或损害，因为与之相应的缘故。
如果在相续生起时，也承认假立的方面为种子，为何不从一切中同时生起一切呢？对此回答：'决定'是指由于功能决定，虽然是相续生起，但并非从一切中同时生起一切。
即便如此，为何不是在任何时候都能产生果呢？对此回答：'观待缘'，由于不是经常有缘近住，所以无过。
那么这种子的种子是什么呢？因此说'由自果所成'，由于种子和有种子无始，所以其果即是种子。
因此，由于不具备所说的种子之法，所以排除了胜性等为种子。种子和种子的实体是依赖于熏习所熏和能熏的关系而考察所熏。
'坚固'是指如同芝麻等相续而生，不是如风般动摇。难道风不也被花等所熏习吗？如果是被熏习，则如同被熏习的芝麻相关的其他物质的香气一样，与之相关的物质的香气也应当可以被感知。
即使是坚固的，对于无记且香气平等的物质才能被熏习，对于香气芬芳的则不能，如同麝香一样。

།དྲི་ང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོག་པ་བཞིན་ནོ། །བསྒོ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསྒོ་བར་ནུས་པའམ་བསྒོ་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གྱི་ཆ་ཤེས་འདྲེ་ བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྒོ་བར་བྱའོ།།སྔོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འདྲེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཡང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་དེ་སོ་སོར་གནས་ཤིང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉེན་པོར་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བས་རྟག་པའོ། ། གཞན་ནི་རེས་འགའ་རྒྱུན་ཆད་པས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འོས་པ་དང་བསྒོ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲུག་པོ་དག་ལ་འབྲེལ་མེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །གལ་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་གནས་དང་། དམིགས་པ དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་སོ་སོ་རང་གི་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་གསུམ་ཐ་དད་པར་འགལ་བ་མེད་དེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲུག་བོ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ན་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །འབྲེལ་བ་མེད་ན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་ བྱེད་པའི་དངོས་པོར་ག་ལ་འགྱུར།ཇི་སྟེ་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ལ་བསྒོ་བར་འདོད་ན་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བ་མེད་ན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་རིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་བརྗོད་པར་འདོད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་གཅིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགའ་ཞིག་གམ་སྐད་ཅིག་འགའ་ཞིག་ལ་བསྒོས་ན། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བསྒོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའང་མི་རུང་སྟེ། རིགས་ལ་བྱ་ན་ གཞན་དུ་ཐལ།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ལས་མ་འདས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གཞན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རིགས་གཞན་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་དབང་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་དབང་པོ་ཉིད་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།བསྒོ་བར་བྱ་ན་ཡང་བསྒོ་བ་ནི་འདིར་ཟད་དེ། ཡང་ན་ཕན་ཚུན་དུའམ་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ ལའམ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ལ་བསྒོ་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་ས་བོན་འདི་གཉི་ག་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་འཕེན་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ནི་མྱུ་གུ་མངོན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བརྒྱུད་ནས་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་འཕེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་མངོན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བརྒྱུད་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ ཡིན་ནོ།།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིན་གྲང་ན་འཕེན་པར་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་བཏབ་ཤི་བ་འཕེན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་ས་བོན་དུ་མ་བཏབ་པ་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ ནང་དུ་ཡོད་པའི་ནས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡུན་རིང་པོར་རྗེས་སུ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

不是臭的，如同大蒜一样。所谓'所熏'是指能够被熏习或应当被熏习的，由于彼此的部分相互混合，所以它是可被熏习的。
青色等则不是，因为没有相互混合的缘故。所熏也是与能熏相关联的，对于那些相关联的进行熏习，而对于各自独立无关联的则不是。
关于'其他则不是'中的'是'字，是为了遮遣转识为所熏性，因为与前所说不相符合的缘故。阿赖耶识在对治未生起之前相续不断地生起故为恒常。其他则因为有时间断故不是。
唯有它是无记性，其他则不是，因为还有善与不善的缘故。唯有它适合被熏习且能被熏习，因为具有恒常性和无记性的缘故。
转识则不是，如此六识无关联，为什么呢？因为三种差别相违的缘故。如果六种转识同时生起的话，处所、所缘和作意这三者就不会各自差别。
因为三者差别不相违而是差别性，所以六识不会同时生起。不同时生起则彼此无关联。无关联则怎么会成为所熏和能熏的事物呢？
即使认为前刹那能熏后刹那，也是不合理的，因为刹那不能同时，这两者不能同时存在的缘故。无关联则无所熏和能熏，这是在说明。
即使依据种类的本质而想要说六识都是无差别的识类，因此熏习某一识或某一刹那，就会变成都被熏习，这也是不合理的。若对种类进行熏习则会有其他过失。
阿罗汉的心识也不超出识的种类，那么他们的心也会被熏习不善的习气。或者还会有其他过失，即对其他种类也是如此的意思。
怎么说呢？眼等诸根具有根的种类，是清净色性的缘故，由于根性共同的缘故，意根也会变成是由大种所造。
若要熏习，熏习也就到此为止。无论是相互之间，还是前刹那对后刹那，或是对识的种类进行熏习，都是不合理的，所以说除阿赖耶识之外的识不是能熏，这是善说。
外内二种种子都是能生和能引。外在的种子能直接生起苗芽，也能间接引生茎等。内在的种子阿赖耶识也能直接生起名色，也能间接引生直至老死。
既然是能生，为何又成为能引呢？因为能引生未种下的，这是所说的。如果种子只是能生而不是能引，则未种下的谷物等种子在瓶中存在时，其相续就不会长时间增长。

།ཤི་བའི་རོ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཤི་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མདའ་ནི་བར་དུ་མི་ལྟུང་བཞིན། དཔེར་ན་ མདའ་ནི་སྔར་བཀང་ལ་འཕངས་ན་འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བཀང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུ་རོལ་དུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བར་ཡང་འགྲོ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཀང་བ་ནི་དེ་ལ་འཕེན་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །གང་ དག་རང་གི་ངང་གིས་མཐར་འཇིག་ཕྱིར།།ཞེས་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདི་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་གྱི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྙིང་པོ་དང་མ་ཟད་པའི་མར་མེ་འཆི་བའི་ཚུལ་དུ་མཐའ་འགྱུར་བའི་རྒྱུན་འཆད་པའི་བདག་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་ གིས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གང་གིས་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ན་རྒྱས་པར་མི་བྱེད་པས་ངེས་པར་འཕེན་པས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ལྟར་ནང་གི་དང་ཕྱིའི་ས་བོན་གཉིས་མཚུངས་པར་ བསྟན་ནས།ཕྱི་རོལ་ས་བོན་མ་བཏབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་བོན་ནི་བཏབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་ས་བོན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ་དཔེར་ན་སོལ་བ་དང་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དང་། ལུག་གི་བལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཏིལ་དང་།ུཏྤལའི་རྩ་བ་དང་། རྩཝ་དྲུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། ཏིལ་ལ་སོགས་པ་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་བཏབ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལས་སྐྱེའོ། །འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་བཏབ་པ་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ངེས་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཉིད་དེ་ནི་ནང་ གི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་བཏབ་པ་ཉིད་ས་བོན་དུ་རུང་གི་མ་བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་མེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏབ་ཀྱང་རེས་འགའ་ཆུད་ཟོས་ལ་སྲེད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཏབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་ནང་གི་ས་བོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཕྱི་རོལ་དང་མི་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ནང་གི་ས་བོན་ལས་ཕྱིའི་ས་བོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་དུ་སྔ་བཤད་པ་ལ་གནོད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།ལན་བཏབ་པ། ནང་ནི་ཕྱིར་རོལ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་བག་ཆགས་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །འདི་ལྟར་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ནི་དེ་ལ་ཟ་བའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེར་སྣང་བར་བསྒྲུབས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གུད་ན་མེད་དོ། །ཡང་སྨྲས་པ། ནམ་མཁའ་ས་རླུང་ཉི་མ་དང་། །ཕྱོགས་དང་རྒྱ་མཚོ་འབབ་ཆུ་རྣམས། །ནང་གི་བྱེད་པ་ཡང་དག་གི། །ཆ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་འདྲ་བར་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་ནུས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །གཉིས་པ་ཉེ་ བར་སྤྱོད་པ་ཅན།།ཉེ་བར་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སྤྱོད་དང་། །དེ་ཡི་འཇུག་བྱེད་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚོར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གཞུང་ཉེ་བར་བཀོད་པས་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་གཞུང་ལུགས་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ།

死尸等在腐烂等状态时也不会随之变化，而是刚死即会毁坏，这是其本性。
怎么说呢？如同箭不会中途坠落一样。比如箭先拉开弓射出后前进，其前进并非由拉弓所致，因为拉弓已不存在。也不会不前进，因为会落在近处。只要还在前进就会继续前进，因此可见拉弓是射箭的原因。
有些人读作'由于自然最终会毁坏'，按照他们的说法，这是能射出的论据的意思而非比喻。就像有油芯未尽的灯以死亡方式最终变化，其相续中断的本性不依赖外缘而自然毁坏。因此可以推知诸行如何不再像先前那样增长，必定由射出而完全耗尽。
第二品。如是说明内外种子二者相同后，'外在种子未播种'等说明不相同之处。'或'字表示不确定义。外在种子虽播种也好，都被认为是种子，比如炭灰、牛粪、羊毛等分别对应芝麻、莲根、甘蔗等，虽未在炭灰等上播种芝麻等，但仍从其中生长。播种稻谷等种子则成为稻芽等的种子。
这种不确定的种子性在内在阿赖耶识中是不被承认的，对它而言只有播种才能成为种子，未播种则不行。这从何得知？因为若无闻等熏习，其果报多闻等不会显现。
外在稻谷等种子虽播种有时也会损失，而贪等即使未播种也会生起，内在种子则不是这样，由于已作与未作不会损失与生起，故与外在不同。
若内在种子与外在种子不同，如何不违背前说阿赖耶识具有一切种子性？答：内在是外在的条件，因为它是熏习的所依。如是，稻谷等种子是由食用它的众生的业习气种子依止于阿赖耶识中而显现，因此离它之外别无他物。
又说：虚空、地、风、日、方位、海洋、河流等，是内在作用真实的部分，如外在般存在。
又转识等是能遍及一切身体和天等一切众生界的受用者，即能受用，因为所缘和行相完全断绝。一是缘的识，二是受用者，受用、遍受用及其发起的心所，其中受用是感受等。通过引用《辨中边论》的这些文句，显示具有可信性且与论典相一致。

། ཆོས་ཀུན་རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སྤྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པར་ལུང་གིས་བརྟན་པོར་བྱེད་དེ། མ་ལ་བུ་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི ཁྱེད་ངའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྱུང་བས་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ལ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ལའོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཐུས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ པོ་དང་དམིགས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏེ་གོ་སྐབས་འབྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདི་གསུམ་གྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེས་པ་ལྟར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ་སྔ་མ་དང་དོན་མཐུན་པར་རང་རང་གི་གསུམ་གསུམ་པོ་དག་གིས་འབྱུང་བར་མཚུངས་པར་བཤད་དོ།།འཁོར་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ།།དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གསུམ་པོ་དག་གི་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་ལ་ཡང་བཞི་ཆར་ནི་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་ལུང་དག་གིས་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབས་ནས་ལྡན་པའི་རིགས་ལས་གྲུབ་པར་བསྒྲུབས་ཏེ།རིགས་པ་དང་ལུང་སོ་སོས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དད་པས་ནི་ངའི་ཕྱིར་མ་འགྲོ་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་ཀྱི་དེ་དག་དེ་ལ་ཡོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་དག་པའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་དང་། ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་སྐྱེ་བས་བྱས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་རེ་ཞིག་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གཏན་དུ་བ་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པས་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བར་དུ་ཆོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་གནས་པ་དང་བཅས་པ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་།གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于'一切法皆依识'等说法，是以教证来确立阿赖耶识和转识二者互为缘起的关系，就像孩子们对母亲说'我们是你的'这样。'彼等亦复如是'的意思是，就像说'你是我的'一样。
因此，由于互相生起，阿赖耶识和转识二者互为因缘。'第一缘起'是指自性差别分别，即如前所说。'第二'是指善恶差别分别。
'增上缘'直接指无明等，因为由它们的力量使诸行等在善趣恶趣中生起。'六识由三缘生起'是指增上缘、所缘缘和等无间缘。
其中，眼根是眼识的增上缘，色是所缘缘，刚灭的意识是等无间缘，即开启机会。如同这三缘产生眼识一样，耳等识也是如此，与前者意义相同，都是由各自的三缘产生。
'轮回者'是指自性差别分别，因为除此之外没有其他三缘，所以确定是从因缘而生。
如是三种缘起的缘有四种，应当适当配合，应知一个心和心所并非具足四缘。以自宗和他宗的教证成立阿赖耶识后，又从相应的道理成立，因为单靠理证或教证都无法成立。如经中所说'不要因信仰而追随我'等。
如此，离开阿赖耶识就没有染污和清净，而这些都存在于阿赖耶识中，因此它是存在的。
其中，染污性故为染污，即染污、不清净的意思。清净性故为清净，即清净。
染污有三种：烦恼所作、业所作和生所作。清净有两种：世间的是暂时的，仅仅是压制烦恼而已；出世间的是永久的，因为圣道谛彻底断除了随眠。
由于转识不可能有烦恼染污，所以才说'何等眼识'等。'被其他识间隔的已灭眼识'是指被耳等识间隔，因为带有贪等习气而灭。'不应与贪等同时生起'是指眼识不应与贪、嗔、痴相应而生，因为没有因缘。

འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། འདས་པའི་ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདས་པའི་ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་པས་མདོ་སྡེ་པ་དག་མི་འདོད་པ་དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཡང་འདས་པ་མེད་པས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཁས་བླངས་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་བག་ཆགས་མི་འཐད་པར་དཔྱོད་དེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེ་ཞིག་ སྒྲ་ནི་རིམ་གྱི་དོན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །གནས་པས་གནས་ལ་བསྒོ་བ་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་ཡིན་གྱི་གནས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ལ་བསྒོ་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ ཅིག་མི་འདོན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ལ་གནས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ རྣམས་ཀྱི་གནས་ཏེ་ཐ་དད་དོ།།དེས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་གི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔར་ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ལ་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་།སྒོ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །རང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བག་ཆགས་མི་བསྒོ་སྟེ། བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྤོ་ པར་བྱེད་པ་ལས་དང་བྱེད་པ་དག་འཚོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པས་གཞན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བག་ཆགས་བསྒོར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ནི་འདི་ཙམ་དག་ཏུ་ཟད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་དང་དོན་མཚུངས་ པར་བཤད་དོ།།གང་ཡངས་གོང་མ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་དུས་ནའོ།།གནས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་དང་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྐབས་སྟོན་ཏེ་དེའི་གཞུང་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

具有贪欲等的过去眼识不适合作为其因，就像从过去业产生异熟果一样。
就像说一切有部宗所说'从过去业产生异熟果'这一说法因为没有熏习的作用而经部宗不承认一样，对他们来说也是因为过去不存在，所以不应从其产生具有贪欲等的心。
这首先是对与贪欲等同时生起的眼识承认有贪欲等的熏习，表明从其所生的其他识不应具有贪欲等。
现在对与贪欲等同时生起的识本身也观察熏习不合理，即'对与贪欲等同时生起的眼识也'等。
首先不是对贪欲，因为贪欲是依于它的缘故。这里'首先'表示次第义。贪欲是心所，所以依于识。
所依对所依者熏习是合理的道理，而所依自身对所依者熏习是不合理的，因为对自身的作用相违。
'因为不稳固'这一句有些人不读诵，因为识也是不稳固的。
'对其他诸识也不是'是指对耳等识。
'因为诸识的所依不同'中所依是指耳等，是诸识的所依且各不相同。
因此眼识只依眼而生，不从其他生，如前所说'因为与三种差别相违'。
'因为无同时生灭'是说对非同时生的诸法，没有能熏所熏的事物，所以表明无熏习的特征。
'对自体也不是'是说眼识自身不能对眼识自身熏习，因为会有所熏能熏的业与作者寻求的过失。
'识对彼识的熏习也不合理'是说耳等识对眼识，以及与其同时生起的贪欲等不能熏习的意思，如前所说因为所依不同。
方式仅此而已，一切方面都不合理。
'如同对眼识'等是与前文意义相同而说。
'又如从上界无想天死后生于此处者'是指欲界。
'烦恼和随烦恼'是指贪欲等和忿怒等。
'最初'是指结生时。
'具有所依'如前所说。
说明经部宗和抉择处，因为按照他们的宗义过去和未来都是无实法。

།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གང་གི་ཚེ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འགགས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གང་དུ གནས་པར་འགྱུར།གཉེན་པོ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ཏེ།ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལའོ། །འདས་ནས་ཡུན་རིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བའི་ཐོབ་པའི་ཕྱོགས་ནི་མདོ་སྡེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་ཟིན་ཏེ་དེ་ནི་སྐྱབས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།ཉེ་བར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་པ་དང་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་མེད་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་ན་མི་སྲིད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་མཇུག་སྡུད་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ།ཉེས་པ་མང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་འདིས་འཇིགས་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་དུས་ན་བསོད་ནམས་དང་།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགགས་པ་རྣམས་ལས་ནི་དེ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་སྐྱེད་ན་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་མེད་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡང་མི་རུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་བའམ། འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཐད་ན་སྐྱེ་བའི་འབྲས་ བུ་འབྱིན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པ་ན་ལས་དེ་གང་དུ་གནས་ཏེ་སྲིད་པར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ད་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ།།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སོ། །ཤི་འཕོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བའོ། །ཡིད་བར་མདོའི་སྲིད་པ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་ སྲིད་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་སོ།

关于'如果生起对治烦恼的识'等所说，若无阿赖耶识，当最初趣入预流果时，由见所断烦恼的对治尚未生起时，一切世间智已灭，那么修所断烦恼的随眠将住于何处？对治与所对治品的种子相应是不合理的。
'由自性解脱故'是指由自性清净的缘故，此为语义。'无同时生灭故'是指所对治品与对治互不相应，如明与暗，说明其不能成为种子的特征。'其后'是指见道之后的修道。'经过很久'等是助词而已。
毗婆沙师的得的观点已被经部师自身破除，故不能作为依据。由于接近，是就经部师观点而作的分析，其中也有无习气处所的过失。因此，若无阿赖耶识，则烦恼杂染不合理，这是以在其他情况下不可能的方式作出决定的总结。
'由行缘识不合理故'是说在转识中不可能有业的杂染。若无阿赖耶识，而主张眼等识与贪等同时生起是由行缘所生，这也不合理，因为经中说'识缘名色'。眼等识是刹那性的，灭后经久，故不能作为名色之缘，将有诸多过失。
畏惧此过失而主张结生识也不合理，因为结生识时，福、非福、不动行已灭经久。从已灭者生起也不应理。由具有贪着与嗔恚，结生心非无记。异熟是无记，故不应是行缘。转识与诸行相应者于阿赖耶识熏习种子是不合理的。
'若无彼则取缘有亦不合理故'是说处于习气位的业将成熟或得以现行是有，而非结生识。若行所熏识不成立，当趣向引生果时，彼业住于何处而成为有？因此，若无阿赖耶识，业的杂染也不合理。
现在以'结生相续不合理故'等说明其他诸识中不可能有生的杂染。'从不等引地'是指从欲界。'命终'是指死亡。'住中有'是指死有与生有二者之间的中有所住之心。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དེའི་ཚེ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སོ། །ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་འབྲེལ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པར་འགག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་འགགས་ན་སྐྱེ་བའི་ སྲིད་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མའི་མངལ་དུ་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་བརྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་འགག་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པས་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས་ནུར་ནུར་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ནུར་ནུར་པོ་ཡང་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བརྒྱལ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བརྒྱལ་བཞེས་བྱ་བ་སྐྱེས་པ་ རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དད་པ་དང་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྩ་བར་གྱུར་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་དེའི་ཚེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་བརྒྱལ་བ་དེ་དང་།གང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་ འདོད་དོ།།ཁྱེད་ནི་འདི་སྐད་འདོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དེ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱུན་ཆད་ན་ནི་སྲོག་གི་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ན་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། དུས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་གནས་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའི་དོན་གྱི་སྐྱོན་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་སྟོན་ཏོ། ། གང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་གཉི་ག་ལ་ངེས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དུས་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གནས་ཡིན་ཏེ། བར་མ་དོའི སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་གནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་རྟག་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཡང་འདོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཀག་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所谓意识，是因为其他诸识在当时已灭很久的缘故。所谓烦恼性，是因为具有贪欲和嗔恚而颠倒。所谓结生，是指能够结生。其相续即是生，意思是执取身体。所说的烦恼性意识，是缘于生有。所谓灭于中有，是因为若不灭则不应有生有。
识在母胎中成为羯罗蓝昏迷状态，是指与精血同时灭时俱生，以一乐和合而成为羯罗蓝。如世尊所说：'阿难，若识不入母胎，羯罗蓝也不会成为羯罗蓝。'若说正是那意识昏迷，是指非阿赖耶识。所谓昏迷，是指异熟生。
依此而生起后后位中其他与信、贪相应的善、不善，及与乐受、苦受相应的分别意识。因此说意识二者同时入母胎，是指作为根本的，当时不待造作的异熟自性无记，所缘行相相续不断，与舍受相应的昏迷识，以及依此而有的其他有造作非异熟自性，所缘行相间断，与乐受苦受相应的意识。
这与经典相违故不许。你们诵说：'二识无前后而生起，是非处无容。'彼二者亦不应是一，因为自性各异。若异熟间断则命根将断。若无异熟则亦无趣。
彼昏迷意识不应是意识，因为恒时是烦恼性处，这是说明主张义的过失违背有法自性。凡是二者决定为意识者，非恒时烦恼性处，如后时生起的意识。一切结生心皆是烦恼性处，因为中有所摄位缘生有者一切恒时是烦恼性故。
如是则因超越意识之法故，彼不应是意识。或者，因与四烦恼相应是烦恼性处故，结生心成为烦恼性。因是异熟故，亦许其为无记。认为已成立烦恼意。异熟性亦已遮破，不仅是遮破意识而已。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གནོན་ནོ། །གང་བདག་ཅག་གཉི་ག་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པར་ངེས་པ་དེ་ནི་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ།དཔེར་ན་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་གཞན་ན་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉིད་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ཕྱིར་བརྒལ་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་འདིར་ནི་དམིགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པ་ཡིན་གྱི་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་ཆོས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཡོད་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དེ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་མཇུག་སྡུད་པ་སྟེ། གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤྲེལ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མ་གཏོགས་པའོ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནས་སོ་སོར་ངེས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དག་གོ། །འདིས་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གཅིག་པུ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་མིག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་གནས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འཛིན་པར་མི་རུང་ངོ་།།མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་ལ་བར་ཆད་དང་བཅས་པར་འཚོལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུན་ ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཤི་བའི་ལུས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བཏང་བ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཁོག་པ་ཟིན་ཏེ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་མ་ཟིན་པར་ འགྱུར་ཏེ།འཛིན་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་འཆི་བར་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་ན། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །འདི་དག་གང་ཚེ་ལུས་འདོར་ཞིང་། །བོར་ ནས་དེ་ཚེ་འདུག་པ་ནི།།དཔེར་ན་ཤིང་ལ་སེམས་མེད་བཞིན། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་མདུང་ཁྱེམ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་བོ་བཞིའོ། །གཟུགས་ནི་ནུར་ནུར་པོའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྐད་ཅིག་ གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་གནས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

'意识不缘于所缘故'这句话是以其理由来否定它是意识。对于我们双方都确定为意识的识，它必定缘于自己的所缘并加以了别，就像后时其他阶段所生起的意识一样，因为转识的特征是了别各自的对境。结生心并非如此不了别所缘，所以它不是意识。在此也不应以灭尽定心相同而反驳，因为那个并不承认是意识。因此，这里是不缘于所缘、不加以了别，而不是不存在，就像当时法并非不存在，而是虽然存在却不加以了别。因为意识的所依眼等未圆满的缘故。
从'即使承认那个意识是昏厥'开始，直到'其异熟识具一切种子'为止的这段话是总结，因为容易理解所以未作解释。'已结生者'是指已获得身体者。'有色根'是指除意根以外的根。'执持'是指遍持。'除阿赖耶识之外的其他'是指转识。
怎样呢？'因为处所各别决定'，即是眼等六处。这表明没有单一的执持者。眼识的处所即是眼根，同样耳等识的处所也是耳等根。某识的所依处，该处不能执持它，因为是不稳固的缘故。'不稳固'意思是动摇，因为刹那刹那间有间断地生起。在无想等定中也会间断，所以执持的眼等根也会间断，就像死尸被阿赖耶识舍弃一样。
如果说身根执持身体是因为遍满的缘故，这也不合理，因为身根也是所执持的对象。如果它是能执持者，就会成为未被执持，因为没有其他执持者。虽然世尊说'由于舍弃身根而死亡，而不是由于舍弃识'，但也说过：'寿、暖及与识，舍身而弃时，所遗留之身，如木无心识。'因此，身根不应理为能执持者。
识与名色如同两根芦苇相互依靠而住的情况，若无异熟识则不应理。世尊说'识缘名色'，其中'名'是指四种非色蕴，'色'是指羯罗蓝。这两者的缘——识，从一刹那到一刹那相续而住，这也不是除阿赖耶识之外的其他识。

།མིང་སྨོས་པས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟུང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པས་ཅི་ཞིག་གཙོ་བོར་བསྟན་པར་འགྱུར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་བདག་གི་ཡིད་བཟློག་ན་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་འཐད་དེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གསུངས་ཏེ། དེས་ལུས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དགའ་བོ་གཞོན་ནུའམ་ གཞོན་ནུ་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་འགགས་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་ འཐད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་སུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་དང་འདུ་ཤེས་པ་ན་མེད་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་མེད་པར་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་གནས་པ་མེད་དོ། །སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་ནི་ཟས་སུ་མདོ་ལས་མ་གསུངས་ཏེ།ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་སོགས་པ་གྲངས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་མི་རུང་བའི་འཐད་པ་བསྟན་ནས། །འདི་ ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སར་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་མི་རིགས་པའི་འཐད་པ་སྟོན་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཤི་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་ས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།ས་བོན་དང་ལྡན་པ་གཞན་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱང་ས་བོན་དང་ ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ཉིད་ས་བོན་དང་ས་བོན་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ཐོབ་པ་ཡང་ས་བོན་དུ་མི་རུང་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་ས་བོན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་དེའི་ས་པའི་སེམས་གང་ལ་བག་ཆགས་གནས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ངེས་པར་གནས་བཅའ་བར་བྱའོ། །ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི སེམས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱང་གཞི་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཚེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་གཞི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་དེ་སྐྱེས་པ་ན་གང་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་འཇིག་རྟེན པ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འགགས་པ་ན་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པས་འགྲོ་བ་དེ་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཉེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་པར་སྤང་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པའི་ལམ་མེད་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་གསལ་བ་མངོན་ དུ་བྱེད་དོ།

如果以名称来表示执取识，那么说'识'又有什么主要含义呢？如说'从识中转离我意，但并非超越识'这句话，若有阿赖耶识则合理，因为它作为身体的所依而相续不断。正因为如此，经中说它是名色的缘，因为它遍及身体。
如经中所说：'阿难，如果少男少女的识断灭消失，名色能否增长广大？''世尊，不能。'等等这些话，若无阿赖耶识则不合理。
其他识不适合作为有情众生的食，这是指转识，因为它不遍及二定和无想定。无食则无法在三界中生存。定中的心和心所的灭尽并未在经中说为食，因为段食等数量是确定的。
如是，首先说明若无阿赖耶识，则欲界结生相续不合理的道理。从'从此命终生于等持地'等，说明在色界和无色界中也不合理的道理，意思是从欲界死后往上界投生时。'有染污意识'是指与彼地等持味着烦恼相应。
说'其他具有种子者不合理'，是指欲界心非具种子，因为无俱生俱灭。等持心也非具种子，因为一法不能既是种子又是持种者。色界心虽在他世获得也不能作为种子，因为无执持习气的阿赖耶识。色身也非持种者，因为不承认色法。因此，必须确立无始时来彼地心习气所依止的阿赖耶识。
关于'生于无色界'等，'有染污善心者'是指具有等持味着烦恼者的染污善心也将无所依，意思是无异熟。因为当时一切心心所都成为彼性。因此必须承认彼所依异熟识。
'于彼'等是说在无色界现前出世间无漏心时，生起此无漏心时，除此无漏心外无其他世间心生起。灭时因无摄于趣的异熟，彼趣即应还灭，因为现前对治时已断一切所对治，应无功用得无余涅槃。
关于'生于非想非非想处者'等，是说当生于有顶者欲断烦恼时，因无自地道，故现前清净的无所有处地无漏心。

།དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་གཉི་ག་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་གཉི་ག་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་ པ་དང་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་ཡང་གནས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བའི་ལུས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ནི་བརྟེན་པ་ལ་དེར་འགྲོ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ལེགས་པར་བྱེད་པའམ་ཉེས་པར བྱེད་པ་འཆི་འཕོ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྨད་ནས་རིམ་གྱིས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཉེས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྟོད་ནས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་འཐད་དེ། དེའི་ཚེ་གང་ན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གསུམ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འདས་པ་ཚེ་རབས་དུ་མར་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་བཅད་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ན་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ཐོབ་པའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཚེ་རབས་དུ་མར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དུ་མས་བར་དུ་ཆོད་པས་མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་ལྟར་ན་མེད་དེ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་བའོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གང་རིགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་གང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་ པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དེ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་འདིར་ལུས་པ་དང་ཤུགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མཇུག་བསྡུས་ནས་དེ་ནི་རྒྱུའི་ཅན་ཡིན་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་མཐུ་ལྷག་མའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་སོ་ སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ས་བོན་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གོང་དུ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལྟ་བུའོ།

当时那些众生的两种趣处都将消失，这是说有顶天和无所有处的两种趣处都将消失，因为这两处将不复存在。无漏法不属于趣处，因为它不相应且是趣处的对治。
涅槃趣处也不应成为处所，这是说有余涅槃界的阶段，由于一切趣处都已消失，涅槃不是趣处，因为出世间的识处涅槃趣处的异熟身是不存在的。所说'涅槃是阿罗汉的趣处'，是依所依而说趣处之名。
关于'行善或作恶临终时'等，行善者的体温是从下身逐渐消失。作恶者是从上身开始体温消失。因此，若无阿赖耶识这也不合理，因为当时任何地方都没有意识，所以不是。阿赖耶识是不应该不存在的。
这样说明三种杂染不可能存在之后，显示转识不可能有世间清净，即如'未离欲贪者'等，乃至'色界心过去多生被其他心间隔'等。
在无始轮回中，在其他生世获得的色界心，那不是种子，因为它被多生欲界心间隔，按照经部宗的观点，由于是过去的已经不存在。不存在的也不应该成为色界心的种子。同样，以离贪的方式也应当如理配合一切，这是与前文相应的配合。'如理'是指于何处相应即配合何处。
因此，从'一切种子异熟识从一处相续传来'到'成立彼为因缘，加行所生善心为增上缘'，是由此处遗留和推理而如此，总结说明有阿赖耶识，并说明它是因缘，欲界加行所生善心是增上缘，因为分别是不共因和殊胜力的缘故。
现在显示转识不可能有出世间清净，即从'依止他人言教和如理作意，从其因生起正见'开始。以此文已经说明。其中'闻熏习不应执持其种子'，是说不应执持出世间种子，如前所说。

།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ས་བོན་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་མི་སྲིད་པའི་གནོད་པར་དྲི་བ་སྟེ། ནད་ལས་ནད་མེད་པ་ནི་ནམ་ཡང་མ་མཐོང་ན་ནད་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལས་ནད་མེད་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ས་བོན་པ་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་གཞན་སྟོན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེའི་ས་བོན་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་ན་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མཉན་པ་ནི་ཐོས་པའོ། །དེའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་གནས་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་བལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གནས་གཞན་སྟོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་མདོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་གྱི།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུད་གང་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འཇུག་ པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་ཏེ།འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འདོད་ཀྱི། དེ་ས་བོན་ཉིད་དུ་ནི་མི་འདོད་དོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་ཁོང་དུ་ནད་དུ་མ་ཞུགས་སམ་དུག་སྣ་ཚོགས་འཐུངས་པས་ན་ཡང་རུང་། སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དང་དུག་སྨན་འཐུངས་ན་ནད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་འདུག་ཀྱང་དུག་གི་ས་བོན་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བག་ཆགས་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད པ་ཉིད་གསལ་བས་བརྡ་ཕྲད་པར་སླའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ས་བོན་དུ་བལྟ་སྟེ་ཞེས་བསྟན་ནས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བརྗོད་པར་འདོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཡོན་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་ན་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཉེན་པོ་ཡོད་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་སྐྱེའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་སུ་ལ་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཚེ་རབས་སྟོང་དུ་ཡང་། །ངན་འགྲོར་ འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

从'一切种子异熟识'到'如何成为种子'这一段是不可能性的质疑，就像从未见过从疾病中产生无病一样，那么怎么可能从如同疾病的阿赖耶识中产生如同无病的出世间心呢？
'从极清净法界相应因、闻熏习种子中生起'这句话是说明另一种原因，阿赖耶识并非其种子。
那么是什么呢？诸佛极清净法界，远离客尘障碍，其相应因即所说之法，因为从其因所生故相似。听闻此法即是闻。其熏习即是出世间无漏心的种子，因为阿赖耶识不相应故。
从'闻熏习'到'观察其所依为何'这段是说明另一所依，'依诸佛菩提'是说无垢无碍智慧所说的经等教法闻熏习的所依，而阿赖耶识不是所依，因为与之同时运行。
因此说'依于何处'，即是说在何相续中运行，以同时运行的方式在异熟识中运行，如同牛奶和水一样。这是说它与异熟识同时生起，而不认为它就是种子。
闻熏习种子并非阿赖耶识的本质，因为它是其对治的种子。这意思是说它是阿赖耶识的对治——无分别智的因。
譬如，无论是体内进入多种疾病还是饮用各种毒药，若服用灵药和解毒药，虽与病毒同时存在一段时间，但既不是毒的种子，也不是毒的本质，闻熏习成为种子也是如此。
其中'依小熏习'等内容，因解释明了故易于理解。
说明'应视为法身种子'后进行解释：因为是阿赖耶识的对治故非阿赖耶识的本质，虽是世间法但是出世间极清净法界的相应因。
虽有漏染但是出世间无漏心的种子，因为具有其资粮故。此处意在说明证悟的特征即是法身。
世间性是因依世间而生以及与阿赖耶识同时运行的缘故。
为生起恭敬心而说其功德：'即使尚未生起出世间心'等。
'烦恼缠缚的对治'是说若有此则贪等不生，因为有对治则不生违品。
因此无因则无果，故说'恶趣的对治'，如所说：'若谁具有大正见，虽是世间法，彼于千生中，终不堕恶趣。'

།འོ་ན། སྔོན་བྱས་པའི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དེངས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐོག་པ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཉེས་པར་བྱས་པ་དེངས་ པར་བྱེད་པ་ནི་མཐུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བཅིངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དཔེར་ན་གྲོང་མི་ཞིག་ལྕགས་སྒྲོག་ལ་སོགས་པའི་བཅིངས་པ་དང་བྲལ་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལོག་པའི་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལས་ལྷག་པའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་མཚར་གྱི་ཡོན་ཏན་དུ་མས་བརྒྱན་པ་འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པས་རང་དབང་མཆོག་ཐོབ་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བུ་བཅིངས་པ་དང་ བྲལ་མ་ཐག་ཏུ་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་དང་།དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུའོ། །གནས་ཀྱང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བཏང་ནས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ནད་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་ འགྱུར།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་འདིའི་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངང་པས་ཆུ་ལ་འོ་མ་འཐུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ ཡིན་པའི་ས་བའི་བག་ཆགས་འགྲིབས་ཏེ།མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་བག་ཆགས་འཕེལ་ནས་གནས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མི་འཐད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབས་ནས་ འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པར་སྒྲུབ་པོ།།སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པ་གཞན་རྣམས་ཤི་བ་ལས་བྱེ་བྲག་སྟོན་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་ལས་མི་གསལ་བ་ནི་མ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པས་གཉེན་པོ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པ་དེ་ནི་འགོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པས་མ་ཞི་བ་དེའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་སྟེ། དེ་འགག་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྟེ་འགགས་ ཀྱང་དེས་བལྟ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར།དེ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་རུང་ངོ་། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

那么，先前所造的恶业不会导致堕入恶趣吗？为此说'是一切罪业消除的对治'。无始以来所造的罪业得以消除，即摧毁其力量，因此是对治。
摄于法身是因为是法身之因。'摄于解脱身'也应如是理解。其中法身与解脱身的差别是这样的：解脱仅仅是从烦恼束缚中解脱而已，比如一个村民从铁锁等束缚中解脱，仅仅是摆脱了那个痛苦的果报而已，并不具有更殊胜的自在。
法身则是从带有习气的烦恼和所知障中解脱，并以力、无畏等众多稀有功德庄严，是一切圆满的所依，能随意受用而获得最胜自在，如同王子一解脱束缚即受灌顶，具足最胜圆满自在。
'所依也转变'是如同服用灵药后身体健康增长的方式。'一切种子也成无种子'等，是因为断除了一切种子的形态，应知这是断除了一切烦恼种子。
如同鹅从水中饮取牛奶一般，以及世间离贪时，非等持位的习气减少，等持位的习气增长而转依。这些词义已经解释完毕。
如是以烦恼和清净不合理而成立阿赖耶识后，以'入灭尽定者们也'等来成立灭尽定非不存在。除佛陀、独觉、阿罗汉及不退转菩萨外，其他入灭尽定者与死亡的差别，世尊说:'其识并未离身'，这即是阿赖耶识而非其他。
为何如此显现？因为灭尽定不是它的对治。灭尽定不是作为它的对治而生起，因为所缘和行相未断。由于不明显的了别作用未确定为寂灭，故不能作为对治，因此灭尽定不是阿赖耶识的对治。
无有对治者即不能灭。转识因所缘和行相断绝而不寂灭，故生起对治，那即是灭。若认为'虽已灭但因观察故说未离彼'，为此说'从彼起定者'等，此义已说明。
也因此它不是意识，因为不适合入定。因为无想受灭的缘故。此即是说，意识与众多心所不相离，因想受未灭故不适合入定。也因此它不是意识，因为无所缘和行相。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་ བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་ཉིད་དེ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མེད་དེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དེ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་སྟེ། རེག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ། །ཚོར་བ་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་གྱུར་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ འདི་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ལ་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།དེའི་མཐུས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ལན་འདེབས་སོ། །རྣམ་པར་ སུན་འབྱིན་པས་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པར་ནུས་ཀྱི།དེ་འགོག་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཉམ་པར་འཇོག་པའི་གཞན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བ་དེ་འགོག་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་ཙམ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་གནས་འགོག་པ་མེད་པར་གནས་པ་འགོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེར་སེམས་ཀྱང་ འགོག་པར་གྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སེམས་ཀྱང་འགག་པར་འགྱུར་གྱི་གནས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གནས་ཡོད་པ་ལ་གནས་པ་བསལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དཔེ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དབྱེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་གཉི་ག་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སར་ངེས་ཏེ། གང་དག་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འབྱུང་བར རིགས་སོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་འདི་གཉིས་མེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས། དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་ དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ། གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་ བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གོང་དུ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་དགེ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ ནོ།།སུ་ཞིག་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཕངས་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དགེ་བ་ཡིན་གྱི། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དེའི་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། མཚུངས་པར་ ལྡན་པས་དེ་དང་ལྡན་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

一切意识都不会在无所缘和无行相的情况下生起。由于无彼故，彼亦不成立。由此因缘故，彼非意识，因为与善根相应故。
彼等持心非不善，亦非无记，而是善性，无贪等若无则善心亦无，由相应而与彼相应，此乃依据成实论而说。
无贪等亦不离触等而生，触是由等持所生的轻安和舍受相应，受也与彼同时生起，故无等持。
对此若想：由于对想受二者以谷物和刺等事物作损害故，于灭尽定中应当灭尽。以'由其力而入定故'等语来回答。
以损害能令入定，但不能令灭尽。何以故？因为于无想定中，仅是想的间断而已。
若损害者即成灭尽，则入无想定者以损害想故，于无想定中唯想间断，余者则不然。
又如无所依处则所依不可能灭尽故，彼处心亦灭尽，如是于灭尽定中心亦灭尽，非唯所依，因为有所依则所依不可除故。
由有譬喻故者，此中无想定为喻，如是由不可分离故二者皆灭。或者四大种及所造色亦是譬喻，因为互不相离而生故。
善等地决定，凡非一切处行者，于一切心中不应生起。
想和受是多地法，故为一切处行之自性。是故有识时此二者不可无，故说由是一切处行性，如是由无故。
由此因缘故，彼非意识，因为不应理为善、不善及无记故。凡是意识者，必定是善、不善或无记之一，彼非善，因为将与善根相应故。
如前所说：无贪等如何成善？彼等无触如何生起？彼无俱生受等如何生起？
若有人认为：由加行所生善心所引发故等持心是善，非由与善根相应故。如是见解不符契经，因为违背'由相应故与彼相应'之安立故。

།སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་གྱི། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་སུས་བྱས། དེ་ནི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གྲངས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐུ་འདུས་པ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། རེག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་རྣམ་པར་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཚོར་བ་སྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར ཤེས་པ་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་འདུ་བྱེད་འགགས་པས་ངག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ཀྱང་ཡིད་འབྱུང་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ཀྱང་ལུས་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ཀྱང་ཡིད་གནས་སོ་ཞེས་སླར་གཞིལ་དུ་ མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་གནས་པའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དུ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁ་ཟས་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དབུགས་རྒྱུ་བ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་གིས་ལུས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་པ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་ཡིད་ ཀྱི་འདུ་བྱེད་གཞན་དག་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་མེད་པར་དེ་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞར་ལ་བྱུང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མི་དགེ་བར་མི་འདོད་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཚེ་བཟོའི་གནས་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བར་དམ་འཆའ་ན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྲུབ་བོ། །གང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འཇུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལྔ་པ་གཞན་དག་གིས་བརྟགས་ པ་དེ་ནི་ལུང་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ།མདོ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འགྲོ་བ་དེ་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་དེའི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །གང་ཡང་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་པ་རྟོག་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་འབྱུང་ལ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཕྱི་མ་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུར་བརྟག་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ སེམས་པ་དེ་གོང་མ་བཞིན་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཞེས་བྱ་བས་སེལ་ཏོ།།གཟུགས་དང་སེམས་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་རེས་འགའ་རྒྱུན་ཆད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་དེའི་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་བའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་མི་འབྱུང་ སྟེ།འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཤི་བ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་སེམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འགགས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གལ་ཏེ་སེམས་ཐམས་ཅད་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་གཞན་གྱི་ས་བོན་ཅན་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ན་ནི།དེས་ན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མའི་སེམས་མི་རུང་སྟེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོས་སེམས་གཞན་གྱི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་མི་ ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于相应修习心与无贪等相应，所以是善，而其等流果入定之心非善，谁作此定论？此心自性非善，因为自性善法是善根等，数量确定故。胜义善亦非，因为为了决定解脱故。若说和合力即是和合，即是触，而非一切，因为入定时舍弃了受等。彼时无有生受之力，此说已以'如是则成断绝'等予以回答。因此，彼处不应有无受之意识。
复次，若因寻伺行止息而无语言，则意行止息而意生起，此有何因？不应以身行止息而身住存在为喻，说意行止息而意仍住存，因为世尊说身住之其他因亦是身行，如饮食、命根及识，无有呼吸亦由彼等令身住存。除思及想外，未说有其他意行。因此，无彼二者则不应住存，故彼非意识。旁论至此为止。
亦非不善，因为入定是善故。若连无想定亦不许为不善，何况解脱及次第住定中所摄之灭尽定。三种无记亦非，因为无故。彼时不生工巧等。若许是异熟生，则成立阿赖耶识。其他论师所计非异熟亦非加行的第五无记，经论中无故不成。已以'若尔则成退转'予以回答。
经部师思维色与心后生起的有为法之因，认为色刹那后生色刹那，心刹那后生具相应的心刹那，何须计度阿赖耶识为因？此如前述不应理，已以'色与心有时断绝显现故'予以遮破。
复次，若如彼说，则从无色界死后之色不从色种生，因久已灭故。无想有情死后及从灭尽定出定之心亦不应从心种生，因久已灭故。又若一切心如阿赖耶识决定有余心之种子，则阿罗汉最后心于无余涅槃界不应理，因为等无间缘性不能穷尽余心种子性故。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་མང་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རང་གི་དོན་ལྷུར་བྱེད་པས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ལྡན་པའི་རིགས་པའོ། །འདི་ལ་བྲལ་བའི་རིགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུས་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བས་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདྲི་སྟེ་ཚིགས་སུ་སྦྱར་བ་བསྡེབས་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟང་པོའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བསྩལ་བ་མེད་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྩལ་ བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསྩལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །གཉེན་པོ་ཉིད་ལ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་ཉིད་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་འདོད་ ན་དེའི་ཕྱིར།སྤངས་པ་མིན་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཉེན་པོ་ནི་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྤངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གྱུར་པ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་ཉིད་སྤངས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་མེད་པར་ འགྱུར།།སྤངས་པའི་རྒྱུ་གཉེན་པོ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་བྲལ་བའམ། །དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་འདོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྣམ་པ་མང་པོ་བསགས་པའི་ སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ས་བོན་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་མེད་པར་ནི་གཉིས་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་ན་ས་བོན་དང་བྲལ་བའམ། དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་གྱི། མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ ཚེ་ནི་དེ་དག་མེད་ན་ས་བོན་དང་བྲལ་བའམ།ཆད་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རབ་ཏུ་དབྱེ་དགོས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདྲི་བའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དང་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་ པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཆོས་དང་།བྱ་བར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་རྣམས་ཏེ། ལྷ་དང་མི་དང་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ལས་ བདག་དང་།ཆོས་དང་། བྱ་བའི་མངོན་པར་བརྗོད་པར་འབྱུང་བའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་ཡིད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ གོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

即便如此，也将成为无有余涅槃之无。如是，若无一切种子异熟识，则因有诸多大过失，故为自利者虽不愿亦当决定了知异熟识，此乃相应之理。此中亦有离系之理，诸转识与心俱生，以有行相故，如受等。受等缘及行相断绝之心俱生故，亦非由法之差别相违因而成立，以胎中凝滑等位之诸心所亦与缘及行相未断之心俱生故无决定。
复次，若无阿赖耶识，如何不可能住于转识，如是以偈颂问，以偈颂相连而说故为偈颂。关于'菩萨善心'等，菩萨已说讫。'善'即善法。'离五识'即意识。'非无记'中，无记即解脱不善及无记之无漏，异于彼无漏即有漏为异于无记。对治性中不应有随眠。
若许为对治性，故说'以未断故不应理'。对治非所断。若尔云何？是断之因。所成即所断，以是果故。若许对治性即是所断，因果无差别。若许断之因对治即是果，以成一故。若许种子离，或成无事物，此乃分别，若是转变，则或成离烦恼种子积集之心种，或种子成无。
'无彼则二俱无'即若有则成离种子或无事物，若无则不然。现前出世间心时，若无彼等，如何成离种子或断灭？问此阿赖耶识之差别为何？以须分别成就相之义故问差别。应观三相及四相。
言'表词习气差别'即我、法、作用表词假立，如天、人、眼、色、行等诸种种习气，由彼功能差别而生我、法、作用之表词。'我见习气差别'即由四烦恼所染意之萨迦耶见力，于阿赖耶识起我想之习气差别。
'有支习气差别'即由福、非福、不动行力，于天等诸趣中从无明乃至老死诸习气差别。三相已说讫。

།རྣམ་པ་བཞིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་བརྗོད་པས་ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ། དེ་འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེས་སྐྱེ བ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་ལྟོས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གནས་པ་དེ་ཉིད་སྲིད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདུ་བྱེད་དང་། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཕངས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་པས་ཡང་འབྱུང་བའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ། རྩ་བ་མེད་པར་ཡལ་ག་ལ་ སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཐུན་མོང་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་དུ་མའོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ ཀྱི་བྱེད་རྒྱུའོ།།ཐུན་མོང་བ་ནི་རང་གི་ལས་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་རང་ལ་ཡོད་པ་ནི་སོ་སོ་རང་རང་གི་ སྟེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་ དོ།།གཉེན་པོ་བྱུང་སྟེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྐྱེས་པ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་འགགས་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་བ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུན་མོང་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་དེ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་བས་ཆུས་ཀྱང་མི་འཁྲུའོ། །སས་ཀྱང་མི་ འཛིན་ཏོ།།མེས་ཀྱང་མི་ཚིག་གོ། །རླུང་གིས་ཀྱང་མི་བསྒུལ་ཏོ། །དོན་ཡོད་པ་ལ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་གཞན་གྱི་ཀླན་ཀའི་སྐབས་རིག་ནས། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཐ་དད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མོས་པ་གང་དང་གང་ཡིན་ པ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།གསེར་དང་། དངུལ་དང་། རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་སོ། །ཐུན་མོང་འཆིང་བ་སྤང་དཀའ་དང་། །ཡོངས་ཤེས་བྱ་བར་དཀའ་ བར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐུན་མོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའོ། །སྤངས་པར་དཀའ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དཀའ་བས་ན་སྤང་དཀའ་དང་ཡོངས་ཤེས་བྱ་བར་དཀའ་བའོ། །ཕྱི་རོལ་མཚན་མ་ཆེན་པོ་ ལས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཆེན་པོ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐ་དད་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ནི་འགགས་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མ་འགགས་པའོ།

应当说为四种相。关于投生差别，所谓新生起异熟习气者，即由习气生起而说，是最初生起者，那是投生差别，因为它能投生。若无此，则不应有行缘识及取缘有。此即是说，阿赖耶识依止烦恼随眠而生起，趣向现行安住，即名为有。
异熟差别者，即由行及有缘而投生诸趣的异熟，若无此，则成无因，则不应生起眼等再生之法，如无根本则不生枝叶等。
因性差别者，即阿赖耶识为染污意以萨迦耶见力执为我所缘，即是我执之因性，若无此，则无染污意相应的我执所缘。
以相差别者，即共等差别诸多行相。其中共者，即器世间种子。即是显现为器世间诸识之能作因。共者，由自业相应异熟力，于彼一切受用者皆显现为识生起故。不共者，即各别自根之种子，即各自所有，是内六处种子之意。
彼不共者是无受生起之种子，即无乐苦受之利害故，器世间无乐苦故。
对治生起，生道谛时，所对治内六处种子灭，因不相顺故。于共他分别所执，则成清净见。即瑜伽师虽内处分别已灭，于共器世间为他有情分别所执者成清净见。
彼等见彼如虚空，故水不能洗，地不能持，火不能烧，风不能动。于有义成清净见云何可能之他诘难处，说'由诸瑜伽师胜解差别'等。随何胜解，如其所欲，如观察金等差别种种所缘，即金银草木等差别种种所缘。
'共缚难断及，所知亦难知'者，共即由共因所生故而如是说。缚即贪著。难断且难遍知，故说难断及难所知。
'从外大相'者，即从大处器世间之意。'异心'者，即诸种胜解。'彼虽未灭'者，即为他有情分别所执故未灭。

། དག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སངས་རྒྱས་གཟིགས་པ་རྣམ་དག་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་སྤངས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་གང་དག་འདམ་རྫབ་དང་། རྡོ་དང་བ་ཚ་ཅན དང་།མི་མཉམ་པ་དང་། སྡོང་དུམ་དང་། ཚེར་མ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། ལྡན་པར་མཐོང་བ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཟིགས་ཏེ། མྱ་ངན་ལ་ཤིང་དུ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདི་ནི སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ།། འདི་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །འདི་ནི་བདེ་བ་ཅན་ནོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ངན་པ་ནི་སྡིག་པའོ། །དེ་ལེན་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པའི་ས་བོན་ནོ།།གནས་ངན་ལེན་ནི་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དང་ཡང་བ་དང་། ཟོ་མདོག་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྱད་ཟིན་པའི་མཚན་ ཉིད་ནི་གང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་ཡང་སྨིན་པར་མི་ནུས་ཏེ།སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་ནས་ཡང་བསྐྱེད་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །མ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ས་བོན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཐོག་མའི་མཐའ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སྟེ། རེ་ཞིག་སྤྱོད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་དགེ་བ་དང་སྡིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བྱིན་པས་སྤྱད་ཟིན་པ་འཇིག་པ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འབྲས་བུ་བྱིན་ནས་ཡང་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། མ་སྤྱད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མངོན་པར་ བརྗོད་པ་སྔོན་གྱི་རྙིང་བར་མ་གྱུར་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལ་ད་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གང་མེད་དོ།།དཔེ་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དཔེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྟུན་པར་བྱ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྟུན་པར་བྱ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཡང་དག་པ་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་རྣམ་ གྲངས་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བཤད་ཟིན་ཏེ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དྲི་བ་བརྩམས་ནས་བརྗོད་པ་འདོད་པ་བརྗོད་དེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རོ། །ཕན་ཚུན་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

'清净者'是指已转依者。'由佛见清净故'等，是说未断除色等分别的凡夫们所见到的某些国土有泥泞、石头、盐碱地、不平坦、树桩、荆棘和不净物，而断除了色等分别的如来们却见到这些即是金等本性，如见到涅槃树一样。
'不共者即是有受之种子'是说因为是乐、苦等感受的所依。'若无彼'是说若无共与不共特征的阿赖耶识，则无法区分'此是有情世间'、'此是器世间'、'此是乐处'、'此是苦处'等差别。
'随眠特征'中,'恶'是指罪业。'取'是指随眠。是烦恼和随烦恼的种子。随眠即是不堪任性。
'轻安特征'中，轻安是指与前述相反，即堪任性、轻快和安适之意。
'已作特征'中'若善与不善'等是说已成熟者不能再成熟，因为已经受用。如种子生芽后不能再生芽一样。
'未作特征'是指'言说习气种子'，因为随缘而增长的种子无始以来都是戏论的因。
'若无彼'是说若无具二相的阿赖耶识，首先若无已作特征，则善与恶等已经产生果报而尽的已作将不存在，意思是说已产生果报后还会再产生果报。若无未作的阿赖耶识，则新的言说习气也不应产生，因为世间上没有过去未曾有过的言说现在新生。
'譬喻特征'是指应当与幻等譬喻相应，如幻等是见到真实的因，阿赖耶识也是如此。'若无彼'是说若无与幻等譬喻相应，则不会认为阿赖耶识是颠倒的因，而会认为是不见真实的因。
如是已经以同义词、语义解释、特征和分类解说了阿赖耶识的意义，因为与正确认知相应。
'为何'等是开始提问并说明所要说的。'无覆无记'是指非烦恼性且无记之意。'如是'是说明原因。'如是无覆无记与善不善无违'是说在因果事相上。彼此非也，因为是对治和所对治的缘故。

།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །ཤེས་བྱའི་གནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་བཤད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་གིས་དབང་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་ བྱ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ལྟར་མཚོན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཀུན་བརྟགས་པར་བྱ་བ་གཟུང་བས་དང་འཛིན་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པར་ མཚོན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ན་མི་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཤེས་པ་མེད་དེ། ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་མཚན་གཞིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མི་ཤེས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་ཤེས་པ་དང་།ཅི་ཙམ་དུ་མེད་པ་ལ་མེད་པར་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་མ་གསུངས་སམ། ཀུན་བརྟགས་པ་གཟུང་བའམ། འཛིན་པའམ། བདག་གམ་ཆོས་ཀྱི་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚད་མའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པས ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྣང་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལུས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཡིད་ དོ།།ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་སྣང་བའོ། །གྲངས་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཅིག་ལ་སོགས་པར་བགྲང་བར་སྣང་བའོ།།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གྲོང་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་ གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པར་ཆད་པ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ།ངའོ་ངའིའོ། །འདི་ནི་ངའི་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་གཞན་གྱིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་ བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ལྷ་དང་།མི་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བར་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མ་རིག་ པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།

因此异熟不是善或不善，因为两种相违不能同时存在。所说的所知处已经讲完了。这是不需要再解释的。
第三品。所知的特征略说有三种，这是因为一切法可分为三种。所谓依他起相，是随顺所取能取分别的业和其他烦恼所支配的缘故，任何所知若如是表征即是依他起相。
所谓遍计所执相，是完全不存在的特征，因为遍计所执的所取、能取、补特伽罗和法等一切遍计所执都是表征的缘故即为特征。
若问这如何成为特征？为何不成？如是遍计所执无有认知，因为会导致存在的过失。若说不知则既不适合作为特征也不适合作为所表征，怎么会不知呢？世尊不是说'对存在的不知其存在，对不存在的不知其不存在'，同样也说'对存在的当知其存在，对不存在的当知其不存在'吗？
遍计所执的所取或能取或我或法的不存在是圆成实相，若成为量的对象则可以认知。由于完全了知这点，可以决定遍计所执是存在的，因为有相违的存在。不是由于承认境的实体而决定的。
关于身、身者和食者的识等，其中身识是显现为有色根，同样下面诸识也要加上'显现'一词。身者识是意。食者识是意识。
所受用的识是外处。能受用的识是五识。时识是显现为三时。数识是显现为一等数量的计数。处所识是显现为村庄和园林等。言说识是见闻、了别和了知等。
自他差别识是我执和我所执所决定的身等识，即'我'、'我的'，'这不是我的而是他人的'等差别执著的缘故。善趣、恶趣、死亡和出生的识是显现为天、人、地狱众生、旁生、饿鬼以及生死。
其中从'身和身者'到'言说识'，是从言说习气种子所生的缘故。同样，自他差别识是从我见习气因所生，因为是染污意的种子。善趣等识是从无明等十二缘起支的习气因所生。
关于'这些识的'等义，仅是词语的连接。'这些识的'是指前面所说的诸识。'唯识性'是错误的遍计。

།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ནོར་བའི་དོན་སྣང་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེར་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ནོར་བར་སྣང་བ་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རྒྱུའོ།།འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཟློས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །གང་དོན་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཁྲུལ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ དོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཆ་ལ་དངོས་པོར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་སྨིག་རྒྱུ་ལ་རང་གི་རྒྱུད་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ཆུར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ལོག་པར་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་།།ཆུར་སྣང་བ་ལ་དངོས་པོར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །དེ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་དོན། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་ དབང་།།དེ་ཡི་སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་གི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ནས་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་དོན་མེད་པའི་དཔེར་རྨི་ལམ་སྨོས་ཏེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལུང་དང་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པས་ནི་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ས་བཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གང་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་བསྟན་པ་དེ་ས་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག པའི་རྣམ་པ་སྟེ།མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འདུས་པ་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་དབང་གིས་ཉན་པ་པོའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་བརྗོད་པ་ཡིད་ཆེས་པར་རུང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ སེམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་དོན་གཅིག་གོ།།ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་དོན་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་མེད་པས་འཛིན་པ་ཡང་སེལ་ཏེ། བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མི་དགག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པར་ སེམས་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཅན་ལ་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་དེ་ན་སེམས་གང་ཡོད་པ་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པར་ཡོད་དོ། །གང་ མེད་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་སུ་མེད་དེ།ཁམས་གསུམ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །ཁམས་གསུམ་པ་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་དམ་བཅའ་བ་སྟེ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་དམིགས་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་དང་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པ་དང་། གཉེན་ པོ་ཡིན་པ་དང་།མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཁམས་གཉིས་པ་ཞེས་མི་བྱའམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་འབའ་ཞིག་མེད་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ ཙམ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མེད་པས་སོ།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནོར་བར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཡང་ས་བཅུ་པ་བཞིན་དུའམ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོར་བསྡུས་བྱས་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།

所谓'被非真实分别所摄'是指安立为所取和能取的事物。'非实有和错误义显现之处'是指色等非实有，以及显现为错误分别的明显之因。'此为依他起相'是重复说明所应了知的内容。'虽无实义'等，是说依他起自性唯是识，心和心所的迷乱自性，在义的识的部分上执为实有，是遍计所执相。彼遍计所执与彼永远分离，即是圆成实相。
譬如，对阳焰先起分别，安立为水的所取能取事物的颠倒遍计，是依他起。对水的显现执为实有，是遍计所执。与彼永远分离，即如圆成实。分别所计度的义，是遍计所执自性；分别是依他起；彼之空性是圆成实。
'此等识'是指从身等乃至受用之间的差别，因为是从彼等所生故。举梦为无义识的譬喻，因为已成立故。'如梦'等，已由彼词本身说明。'以教理'之说，是显示教典所说义为比量境。'十地'是指宣说菩萨十地的经典中十地安立的行相，
即以圣金刚藏之力，在闻者心相续中存在的法门，显现为名句文身识聚。说彼教典是显示其应可信。关于'唯心'等，心与识是同义。以'唯'字遣除外境，由彼无故，能取亦遣，因为是遍计故。彼心所法若无心则不生故，不遮心所法，如说'无心所时心永不生'等。
若问：'灭尽定中之心如何？'此于有宗成过。于我等，彼中有何心，彼即有相应；何者无，彼即无相应。三界者，即是显现为三界的诸识。说三界，是立宗唯识，即欲等贪相应的三界所摄心心所。
缘真如和缘依他起的道谛所摄诸法及后得智则非此，因为未被三界所行诸贪执为我所，是对治，及无迷乱故。若依经部宗义，无色界仅是心心所，岂不应说为二界耶？不应理，因为是错误宣说故。不仅是无色，而是一切义皆无故。诸经部师不承认无色界的所缘是错误。解深密经亦应如十地经或如对法略论般解释。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་ རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ།།དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡུལ་ལོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་གཟུགས་དངོས་ལྟར་སྣང་བའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ངས་ བཤད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དམིགས་པ་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བར་སྟོན་པའོ།།བྱམས་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པ་མེད་པས་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཚུལ་བརྗོད་པའོ།།དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་པོ་རང་གི་བཞིན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་སྣང་ཡང་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་སེམས་ཏེ། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་མཐུས་དོན་གཞན་དུ་མེད་ཀྱང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དྲན་པ་དང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཐུས་གང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་སོ།།ལུང་དེ་ནི་ཚད་མ་དང་བཅས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པོ། །འདི་ལྟར་ སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རིགས་པ་གཞན་ཉེ་བར་འགོད་དོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྨིས་པ་བཞིན་ནོ། །དྲན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་སྟེ།སུ་འདི་སྙམ་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་པ་ན་མཐོང་བའི་ཀེང་རུས་མོང་པོ་མྱོང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལ། འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སེལ་ཏོ།།དམིགས་པ་དེ་མདུན་དུ་གཞག་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དྲན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཡུལ་ན་མཐོང་བ་དེའི་ཡུལ་ངེས་པར་འདི་ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་དྲན་པའི་རིགས་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འབྱུང་བ་དེ་དྲན་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཐ་དད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་ན། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་ བ་ལ་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དྲན་པར་བྱས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པས་མདུན་དུ་ཀེང་རུས་ དམིགས་པ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དགྲོལ་བར་མི་འབད་དོ། །གང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ལུས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ལུས་ཅན་དང་ཟ་བ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བསྡུའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རིགས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བསྡུའོ།

禅定是专注一境的心所法。其所缘境是对境。影像是如实物般显现。所缘唯由识别而分别，是说无外在所缘。我说识是所缘，意思是所缘由唯识所分别即是其本性的意思，说识是由所缘显现而分别的意思。
所谓'以彼心自身'等，是显示自作相违。'慈氏，任何法'等是回答，因为一切法无作用，故作用与作者不成立。所谓'如是生起'，是说缘起的殊胜性，即说一法显现为二的情况。
譬如色法本体依靠自性，虽在镜中等显现，却错误地认为见到影像，因为由镜等因缘力虽无异义却有显现。如是，由念想等缘力，虽无差别却显现差别的禅定境界影像如是生起。此教证是世尊自身以量印定。
所谓'心等持时'等，是引述其他道理。如所欲显现故，染污等非异于心，如瑜伽师梦中所梦染污等。
所说'忆念识亦不应理'是为遣除他人疑虑，若有人想：禅定境界影像是由曾在尸林等见到骸骨的经验所生的忆念，对此说明并非如此。
所谓'若置所缘于前则显现故'，若是忆念，则应如所经验处所般忆念其境，然而并非如此。因此，如是现前成就的修所生智非是忆念。
若问：闻思所生事物所生之识是忆念，故其境应成立与识相异？答：此亦非然。如是，闻等所生之忆念是缘过去故。过去既无，故彼显现唯是识，因为离忆念故。是故，如是显现故此是唯识，如瑜伽师前所缘骸骨影像。
'以此比量'等，因明显故不须努力解释。所谓'如梦的种种识'是身与有身等诸识。
'其中眼识等诸识'等说，是摄有身与食者之识。彼等应知唯是识，因为是识的本性故。
所说'眼等有色诸识'等，是摄所观察之识。

།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས་མི་སྲིད་པ་འཛིན་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུང་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པའོ། །རིགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་སྦྱར་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་ལ། བརྟན་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི རྒྱུ་འདྲི་བ་སྟེ།དེ་ལ་མཚུངས་པ་ནི་འདྲ་བའོ། །བརྟན་པ་ནི་བར་མ་དོར་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་མཐོང་བའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱུན་ཏེ་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ དང་ལས་དང་སྐྱེ་བ་བསྡུའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རེག་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་གནས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་འདྲི་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། གང་ གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་མཚུངས་པ་དང་།བརྟན་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་མི་འབྱུང་ན་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྡོག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ།།དགོས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དྲིས་བ་བཞིན་ལན་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་གྱིས་ནི་དགོས་པ་དྲིས་ཀྱི། ས་བོན་ཞེས་ བྱ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་དྲིས་ཏེ།དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པས་མ་དྲིས་སོ། །འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དོ། །འཁྲུལ་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་གལ་ ཏེ་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འཁྲུལ་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡུལ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།སྐྱེ་བ་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་ན་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་མཐའ་དག་མངོན་ཏེ། ཡན་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདྲི་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་གྲངས་དང་། ཡུལ་དང་། ཐ་སྙད་དང་། བདག་དང་། གཞན་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན འགྲོ་དང་།འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དྲུག་བསྡུའོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མྱོང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་དགོས་པ་དྲུག་པོ་དག་གིས་ དུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འཆི་འཕོ་དང་།སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཐུག་པ་དག་འབྱུང་བར་སྟོན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་འཐད་པ་གཞན་དང་སྒྲུབ་པ་འདྲི་བའོ། །དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如何唯识'是指执取色法不可能存在。'彼等'等中，经典出自《十地经》和《解深密经》。理由是等持境界的影像和梦境等。'如前'是指相应。'若彼等'是指相似，问其坚固相续而转的原因，其中相似是指相同。坚固是指中间相续不间断。此即相续，因为是相续不断的缘故。
由说'颠倒等烦恼所依'等，摄集烦恼、业和生。眼等诸触即是颠倒等烦恼所依，因为住于因的体性故。'故'是对问所为而作答，因为虽无眼等和色等境，显现为彼等的诸识相似且坚固相续而转，正因如此而生诸颠倒。'若异此'是说若不如是生起，则于无境而执为境不成颠倒。
若无颠倒，则因无因故，烦恼障和所知障的烦恼不存在。若无烦恼，清净也将不存在，因为由对治而区分故。因此'如是此等'的意义仅是约定俗成。
若问是否不由所为力而生，而是由因力而生？答非也，因为如问而答故。他人唯问所为，而不问种子之因，因为知彼住于阿赖耶识无始以来故而未问。迷乱因被认为是显现为色的识。迷乱被认为是非色的识。因此若无显现为色的色识，则迷乱非色识也将不存在，因为无境之有境不应理。
'何故身等诸识俱生'等，如前问。'生及受用圆满显现故'是回答，如前。如是五识遍入一切身时，具受用之全身显现，若缺任何一分则不成。
'何故时等诸识'等是问，如前。说'等'是摄集数、处、言说、我、他、善趣、恶趣、死有、生有等九种显现识。从'无始时轮回相续不断'等至'生及老死受用无量差别故'，是以六种所为显示时等诸识乃至死生诸识生起，如其次第。由'如何此等诸识'等，以理门问其他正理和成立。'唯尔'是指无义之语，因为说'无义故'。

།དེ་ལྟར་ན་ཙམ་སྨོས་པས་ནི་དོན་དགག་པའི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དོན་མེད་པ་དེ་ལྟར་ལུང་གིས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་བཤད་ཟིན་ཁ་ཅིག་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དག་གོ། །དེ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། །བདག ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་སྣང་བའི་ལྟ་བས་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཡང་ན་གཟུང་བའི་ཆ་ནི་རྒྱུ་ མཚན།འཛིན་པའི་ཆ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ་གཉིས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་མོའི་གདིང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཆ་གཅིག་ནི་གཟུང་བ་དང་། ཆ་གཅིག་ནི་འཛིན་པར་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ངོ་། །གང་དག་ དེའི་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་གཞི་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཉིན་གཅིག་ཏུ་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་ ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབང་བྱེད་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ།དེ་དག་གིས་དེ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ རིག་པས་ནི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འདིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་དེ་ཙམ་ཉིད་དང་གཉིས་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས།དེ་ཙམ་གཉིས་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འདོད་དོ། །དེ་དང་བྲལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་བྲལ་བར་གྱུར་པས་བྲལ་བ་སྟེ།དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པ་དེ་མེད་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་མེད་ན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མི་རུང་ སྟེ།རྒྱུ་ཡུལ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པ་བེམས་པོ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་འདི་ནི་གནས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་དེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དེ་དང་དེ་ནས་སྐྱེ་བ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་དང་དེའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། རིགས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་མེད་ དོ་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སེམས་སོ།།ཅི་དང་འདྲ་ཞེ་ན་སེམས་པ་དཔེར་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་སེམས་པ་གཅིག་ལུས་ལ་གནས་ཏེ། ལུས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ། ངག་ལ་གནས་ཏེ་ངག་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་ནི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ།

如是说'唯'字，是为了解释遮遣义的意思。如同无义一样，经典中也是这样说的。有些道理已经解释过了，有些道理将要解释。
'以二'等，是指因相和见，即因相和见二者。与这二者相应的识，即具有因相和见的识，从眼等乃至身识。如其自性显现为色等的识，由因相故称为具有因相。眼识等各别了别境相显现的见，称为具有见。
或者，所取分为因相，能取分为见，即是二者。由于生起种种相故，如同在绘画布等上，一个具有种种相的识，同时生起一分为所取，一分为能取。若有人认为其生起是次第的，按照他们的观点，即使在大的所缘上，一天中也不会生起种种认知。
意识是由眼等乃至法的一切识等，即缘取一切境的意识，以眼等识乃至法识为因相而安住，由此等故称为具有因相。由意识的了别故称为具有见，如是于彼一切作分别，也是一切识的显现方式，因此意识在此称为见。
此处偈颂说，由了知唯、二及种种性，故说：'唯、二及种种性，瑜伽师皆欲了知'，即瑜伽行者们欲遍知。
'若离彼'等，离即是远离，即无所缘。若无彼所缘破除，则近住于离唯识性，因为识无了别作用故。若无所知则能知不合理，将成为无因境的有境。
圣者各别自证智所了知的非所取能取分别之事，非无情之事，此为安住。
'彼意识'等，是说见的差别，即唯一意识从彼彼眼等所依生起时，获得从眼识乃至意识等彼彼名称，无有转变为其他种类的别识，某些菩萨如是思维。
如何譬喻？举思心所为例：如同一个思心所住于身体，发动身体时称为身业，住于语言发动语言时称为语业，与意相应时称为意业。
若如是意识将成无分别，如同依处种类的眼识。所依随顺所依，如是染污意为染污依处故，意识生起时成为染污。对此以'于一切所依生起'等作答，即于眼等一切所依处生起即是生。

།སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་ལས་ཆ་གཅིག་ནི་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བར་འགྱུར། དེའི་ཆ་གཅིག་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལུས་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བྱས་པའི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ལུས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པའི་མྱོང་བ་ལུས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ།།གནས་ཐམས་ཅད་ དུ་ཡང་རེག་བྱ་ལ་འཛིན་པར་སྣང་བ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཁོང་ལྕི་བ་དང་།ཡང་ན་མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་བུར་སྨྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་སྨོས་པ། གང་ཞིག་ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་ཁོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིང་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁུངས་ཏེ། གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམུ་རྒོད་དོ། །འདུལ་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱེད་པའོ།།ལུང་གཉིས་པ་ཡང་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ནི་འདི་དག་གི་རྟོན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཁུངས་གསུམ་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དུ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་སྐྱེད་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་ རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་དོན་ལྟར་སྣང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ལྟ་བ་དེ་དང་། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། ། ཡང་དོན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལུང་གཞན་དང་རིགས་པ་གཞན་བརྗོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་འགལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི དོན་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཤེས་པས་ནི་དོན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡི་དགས་དང་། དུང་འགྲོ་དང་མི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆུ་ཀླུང་གང་ལ་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་རྣག་ལ་སོགས་པས་གང་བར་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་དུད་འགྲོ་ཉལ་ སོགས་པས་བཏུང་བ་དང་གནས་ཡིན་པའི་བློས་གནས་པར་བྱེད་དོ།།མི་རྣམས་ནི་དངར་བ་དང་དང་བ་དང་བསིལ་བའི་ཆུར་རྟོག་ཅིང་ཁྲུས་བྱེད་དོ། །འཐུང་ངོ་། །འཇུག་གོ།

所说'以种种相而显现为二'，是说以执著分别的自性，以种种相而显现为二。即从一个识中，一部分显现为仅是境，另一部分则显现为对境的分别相。因此不会成为无分别性的过失。
所说'在有色界中'，是说不在无色界中。为什么呢？因为意识依止于身体等。
如同眼等根依止于身体一样，是说如同其所作的利害也属于身体一样，在有色界中意识依止于身体，因此其所作的感受也属于身体。
所说'在一切处也生起对触的执取显现'，是说为了确定等持时内重感和感受。
引述唯识论菩萨的教证：'所谓无身'等，'无身'是说因为无躯壳。'穴居'是说因为住于内。'远行'是说因为遍行一切所知。'独行'是说那是根据，因为无有第二。'难调'是说野性。'调伏'是说降服。
第二教证也说'此等五根'等，'意所领受境界'，意思是由意识。'意是这些的依止'，是说因为由其力而成就。
又引第三教证。'六识聚是意处'，意思是意识处。'于何处也将阿赖耶识的了别安立为对境的了别'，意思是说因为是对境识的因而如此安立。
'其他'是说身等了别。'因相'是说所缘，因为是清净的。
'具有所依的意识了别'是说具有等无间意和烦恼，因为那二者是生起和烦恼的所依。见是分别的缘故。
'因为是其见生起的因相'是说因为是阿赖耶识的种种见生起的因相。眼等了别显现如境，是与意了别的见和根本识生起的所依作用。
又为显示无境而说其他教证和理证：'菩萨具足四法'等。相互不相应矛盾诸识的因相事，即识生起的因相，因为外境不应理为因相，由知此应了知无境。
所说'饿鬼、旁生和人'等，是说对于同一河流，饿鬼们由自业异熟力见为充满脓等，旁生等则以饮用和住处的心而安住。人们则认为是甘美清净凉爽之水而沐浴、饮用、进入。

།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ནམ་མཁར་མཐོང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུ་མ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མི་རུང་བ་སྟེ། ཆུ་ཀླུང་དེ་ཉིད་རྣག་དང་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་ས་གང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་རལ་གྲི་ཐོགས་པའི་མིས་བསྲུངས་པ་ཡིན་པ་དྲི་ཞིམ་པ་དང་བསིལ་བའི་ཆུ་དང་། གནས་དང་། བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་འོས་དང་ནམ་མཁའི་བདག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། །བརྟགས་པས་དེར་སྣང་བར་ནི་རུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། །བུད་མེད་ལུས་ནི་གཅིག་པུ་ལ། །རོ་དང་འདོད་བྱ་ཟ་བ་ཞེས། །ཀུན་རྒྱུ་འདོད་ཅན་ཁྱི་རྣམས་ཀྱི། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ གསུམ་མོ།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པོ། །རྨི་ལམ་ཡང་གྲགས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་བརྗོད་ཟིན་ཏེ། མདུན་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དྲན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ ཡིན་ནོ།།མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །འབད་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་དགྲོལ་བར་ཁོ་བོས་འབད་པ་མ་བྱས་སོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་བཞིན། །དོན་རྣམས་ཡང་དག་ཉིད་རྟོགས་ན། །ཡང་དག་མཐོང་བས་ལུས་ཅན་རྣམས། །འབད་པ་མེད་པར་དགྲོལ་བར་འགྱུར། །བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཏེ།བསམ་གཏན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དགེ་བའོ། །འདི་དག་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་པའོ། །སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །མོས་པ་ནི་མོ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའོ། དེའི་དབང་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུས་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །འདིས་སེམས་གཡེངས་བ་ཞི་བར་བྱེད་པས་ཞི་གནས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའམ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། དེ་སུ་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པ་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་བོ།།དེ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་རྣམས་སོ། །མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་བྱེད་པ་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་ པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་ངོ་།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དོན་དེ་ཡོད་ན་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་དོན་ཡང་དག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང་ཡང་དེ་མི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རིགས་པ་སྨོས་མ་ཐག་པ་དང་རྒྱུད་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་མེད་དོ་ཞེས་མཇུག་སྡུད་པའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་དྲི་བ་གཉིས་གཉིས་སོ།།དྲི་བ་དེ་དག་གི་ལན་ཀྱང་གཉིས་གཉིས་སོ།

入无边虚空处定的天众在虚空中见到，是为了破除色想。
对于同一事物产生多种互相矛盾的识是不合理的，比如同一条河流充满脓液、小便和粪便，有持棍持剑的人守护，怎么可能同时又是香甜清凉的水、住处、饮用等用途以及虚空的本性呢？因此外境是不存在的。
通过分别念显现是可以的，如所说：'对于同一女身，腐尸与所欲食物，游行者、贪欲者、狗等三种分别念。'
对于过去和未来，依经部宗观点，已成立识无所缘。梦境也是众所周知的。
已说明三摩地境界的影像，由于显现在前故不应是忆念。
镜中等显现面容等影像也如前所说毫无实体，已成立对它们的识无所缘。
无需努力即可无颠倒，因为明显，所以我未作努力解释。
若如所缘般，了知诸事物真实性，以见真实故，众生无需努力即得解脱。
所谓禅修者是指声闻和独觉，禅修是善心一境性。具有禅修习性的是禅修者。
所谓得心自在者是指获得心调柔性者。
胜解是生起胜解，即深信。由其力量是指如其所胜解而显现为时间等、水等事物。
所谓得止者是指获得三摩地者，止与三摩地是同义。因能止息心散乱故称为止。
所谓瑜伽师是指缘空性或缘四圣谛的止观双运，自然趣入者具有瑜伽师性质，具有此性质者即是瑜伽师。
他们对无所得等法的观即是慧。
所谓精进者是指勤勉者。当对经等法作观察时，即使是无常等单一义理，随着刹那坏灭等事物作意，也显现为多种形态。
获得无分别智并安住其中者，一切义皆不显现。无分别智将在下文解释。若有彼义，则不应无分别，因为若有所分别境，则不应成为无分别。
即使是真实义，生起无分别智时也不应不显现，因为缘真实义故。
如是者，是以刚说的理由和前述诸理由总结无外境。
如何是依他起，意思是请自己了知。为什么，是请向他人解说的意思。
同样对二自性也各有两个问题。对这些问题也各有两个答案。

།རང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་སུ་བསྟན་ཏེ། རང་གི་ས་བོན་དེས་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། བདག་རང་ གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་ལས་ལྷག་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བརྗོད་དོ། །ས་བོན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་བརྟེན་པའོ། །དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གལ་ཏེ་ མེད་ན་དོན་ཞེས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེ་ན།ལེན་འདེབས་ཏེ། སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ས་བོན་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་དོན་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། དེས་ན་དོན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྣང་བ་ནི་གསལ་བ་དང་མངོན་པ་དང་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་ པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དོན་དུ་ ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་དང་ཆོས་དག་མེད་པ་ལ་རྟོག་པའི་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་ ཤེས་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དཔྱོད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་ པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་ བ་ན་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་སྟེ།དེའི་བག་ཆགས་ནི་འདིའི་ས་བོན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེར་སྣང་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འབྱུང་བའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ དུ་གྱུར་པའོ།།རྣམ་པ་གང་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པས་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲིས་ནས། ཀུན་བརྟགས་པའི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།མིང་གིས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཐོས་ནས་དོན་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི་མིང་མ་ཐོས་པར་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དེར་མཚན་མར་འཛིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །ཡང་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ འཇུག་པས་སོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་བྱས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'自己习气的种子'等是指遍计所执的习气，由于被自己的种子所控制，故为依他起，是由自己所了知的。由于不住于刹那之上，故说为他。由于种子的依他起以及生灭依他起的缘故，是如其次第。'住于彼处'是指依于依他起。'无义'若无义，何以称为义？答：'显现'是指虽然不是从彼显现言说的种子而有，但如义显现，故称为义。显现是指明显、显现、极为明显的同义词。
'无量相'是指以我和法种种无边为境显现的意识，即是遍计。'颠倒'是指错乱，由于是所取能取义相生起的因，故为遍计所执，因为于彼执为实义的缘故。
'于无自相唯是遍计所缘'是指，于无我法中分别彼相显现故称为遍计所执。'不变异'由于无变化圆成实故，应知为圆成实。由于是清净所缘以及一切善法之最胜二者，故说为圆成实。
又'有遍计'等是观察遍计所执。意识是遍计，因为是分别的缘故。此是由于与决定分别和随念分别相应的缘故。'从自言说习气种子所生'是指意识称为意识，是无始轮回中的言说，彼习气即是此种子。
'从一切识言说习气种子所生'是指如是色等无边显现的诸识言说习气因所生，由于是如彼显现生起的方式故。因此意识是以无量相一切分别而生起。
'依他起自性是所遍计'是指彼一分眼等为境。'依他起自性以何相被遍计，彼即是彼遍计所执自性'是指显示相为因的遍计所执性。
'以遍计如何遍计'是问分相的差别后，显示遍计所执的差别。'以名所缘'是指听闻提婆达多等名后而遍计义，若未闻名则不能分别义。
'于依他起自性身等执为彼相'是指执著自相的意思。执相是想，如其所想而随后安立言说。或者是指依他起自性眼等。由五见决定分别的行相。'于彼执著'是指由作为相而执著的缘故，即是由执著相的力量之意。

།ལྟ་བས་ངེས་པར་བརྟགས་པའི་དོན་ལ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་ པར་འདོད་པ་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་སྟེ།མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ཚིག་མི་སྨྲའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་གྱི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ན་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་གྱི་མཚན་མ་ཀྱག་ཀྱོག་ལ་སོགས་པ་མཚན་མར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་གཞན་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་དང་མཚུངས་སོ། །ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི དབང་གཉིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་དགོངས་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འདི་དག་གཅིག་པར་ཡང་འགྱུར། དུ་མར་ཡང་འགྱུར་བས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པར་བསྟན་ཏེ། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་དང་དེས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བདག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཀུན་དུ་རྟོག་སྟེ། དགོངས་པ་དེས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་མཛད་དོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་གཏན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཚེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་རག་ལུས་པས་གཞན་གྱི་ དབང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཚུལ་ནི་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་གང་གིས་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་པོ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། དེས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ལ། ལྟོས་པ་གང་གིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་པོ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་གཏན་མེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་པོ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཞན གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཙམ་ཉེ་བར་འཛིན་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་རྟོག་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དྲི་ མ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་དག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་རང་གི་བསམ་པ་བརྗོད་པ་དང་འབྲེལ་པའོ། །མ་བྱང་བ་ནི་བཟློག་པ་སྟེ། །བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིའོ།།མིང་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ན་ལི་ཀེ་རའི་གླིང་ན་གནས་པས་བ་ལང་གི་སྒྲ་ཐོས་ནས་དེའི་དོན་མ་རྟོགས་ནས་བ་ལང་གི་སྒྲའི་མིང་གིས་མིང་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །མིང་མ་རྟོགས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ མིང་ཅན་འབྲེལ་བར་མ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བ་ལང་གི་ལུས་མཐོང་ནས་ཕྱིར་ཞིང་དོན་ལ་རྟོག་པའོ།

对于通过观察而确定的义理，认为'这就是如此'而执著，想要向他人显示时，以寻思和观察而发起语言，如同所说'不经观察思维不说话'一样。
'见等'是指见、闻、分别、识四种名言，就像缘绳子的蛇名时，将绳子的弯曲等相作为蛇的特征，对此执著后为了向他人显示而说'见到蛇了'，与此相似。
'非异'是指遍计所执和依他起二者，因为是有和无的缘故。有法之有性非为他法，如兔角等无法非为有法之他。
'非不异'是指有和无不能成立为一体，因为如是依他起和圆成实二者也是以自性清净和不清净为体性的缘故。
此中依据了义差别，这些可成为一也可成为多，以差别而说依他起即是遍计所执，因为是遍计的因缘及为彼所遍计的缘故。
此即是说，因为是我和色等遍计所执的所依，以及意识遍计我和色等诸法，以此密意而安立为遍计所执。
以差别而说彼即是圆成实，因为如所显现完全不存在的缘故。
'习气种子的依他起'是说因为依赖因缘故为依他起。
'染净体性非成就的依他起'是说如此：当作观察时则成为染污，当不作观察时则成为清净，如是依赖二相故为依他起。
如是，首先这三种自性的道理，以所依差别非异亦非不异，因为依于习气种子所生等而为依他起的彼性，以此则非为其余二者。
依于遍计因缘及为彼所遍计性而为遍计所执的彼性，以此则非为其余二者。
依于遍计所执完全不存在而为圆成实的彼性，以此则非为其余二者。
如同依他起有二相，遍计所执亦复如是。其中执著为自性者，即是眼等，是执取事物之体。执著为差别者，即是思维无常性等诸法。
自性圆成实是说有垢如来藏。清净圆成实是说无垢如来藏。
'所作'即'善巧名言者'是说先说言语而表达自己的意趣相关。'未善巧'是相反，即牛等的。
依名而遍计名的自性是说，如那利克拉洲的居民听到'牛'的声音，不了解其义而以牛的声音之名遍计名。'不了解名的义'是说未作名与所诠的联系，以此见到牛身而又遍计义。

།དེ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པ་ནི་བརྡ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོག་པའོ། །རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། རང་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ན་རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིའོ་ཞེས་མཚན་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་དང་བཅས པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒས་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་བསྡུ་སྟེ། བདེ་བའི་མིག་དང་བཞིན་གསལ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁྲོས་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་མི་སྡུག་ཅེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གནོད་པ་དང་དུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསད་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལ། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཆར་པ་ ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཕྱི་དང་ནང་གི་ལུས་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ།གྲང་བའི་ཚེ་གྲང་བས་ཉེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ངན་འགྲོ་ཐམས་ ཅད་བསྡུས་ཏེ།དེ་དག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བ་ནི་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བསྡུས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་ན་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནོར་བུའི་འོད་ལྟར་དང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མར་སྣང་བ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ།རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་ཏེ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། །ཇི་སྐད་སྨོས་པ་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གིས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདི་ལྟར་རྒས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པ་ཉིད་དང་། རྟུལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱང་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བར་ གྱུར་བའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་བའི་སེམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནོད་པ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་ འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱོར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བཤེས་གཉེན་ དང་ཕྲད་ནས་དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།འདི་ཉིད་ཕྱི་རོལ་པ་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆོས་འདི་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པའི་ ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ།།ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་ཡོད་པས་ཚུལ་བཞིན་ནོ།

依靠这两者，即是依靠应知的表示言说和所说的两者而起分别。根本分别是其他分别的根本，自身也是分别，故称为根本分别，即阿赖耶识。相分别是如此：色等，因为将此标记为'这个'的缘故。相显现分别是如此：带有所依的眼识等识知，因为显现为相的缘故。
所谓相变异分别，是色等显现的识知的变异，即是分别。所谓'衰老等'，是因为衰老等使色等显现的识知发生变异，如此衰老时外内色等发生变化。'等'字所摄的是乐等受，因为乐时眼目和容颜明亮的缘故，如所说'发怒等时容颜不悦'。
所谓'损害和时节变异等'，是因为杀害、束缚等使身等产生变异，寒、热、雨等也使外内的身体和树木等色等变成他相，如所说'寒时为寒所逼迫'等。所谓'地狱道等'，'等'字所摄即是一切恶趣，在彼等处色等变异是众所周知的。
所谓'欲界等'，'等'字所摄是色界，因为无色界中没有色等显现的识知。虽然四禅天中有情和器世间的色等如宝石光般清净，但仍有变异，因为经中说'住处也有变异显现'。
所谓相显现变异分别，是眼识等识知显现为色等相者，连同眼等所依一起变异。即是分别，因为如前所说的衰老等这些，随其相应地使之变异。如此衰老时眼等出现衰退、迟钝等，因为依处转变故，依之而住的诸识知也随之变异。
同样，乐等受等也使之变异，因为生起乐时心入等持，生起苦时心散乱。同样，损害如杀等、时节变异、欲等界的依处及识知也发生变异，随其相应地配合。在无色界中是由乐等受所作的识知变异分别。
所谓他教示分别，是遇到善知识和非善知识后，从听闻正法和非正法因缘所生的分别。此即外道数论等和此法中的善逝教法，所谓'非如理'，是因为相应于正见和邪见而随应配合。'如理'即是正理，因为彼中有彼故为如理。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བར་སོང་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔོན་དང་།ཕྱི་མ་དང་། དབུས་ལ་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། །ཚངས་པའི་དྲན་བའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གང་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་སོ། །ཅི་མངོན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལྷུར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུས་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། དངོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའམ། བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་གཉེན་པོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་ཡོད་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་ མཐོང་།གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མིང་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི ནི་མིང་ཙམ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་མི་འགག། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་གློ་བུར་གྱི་མིང་གིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བཀའ་སྩལ་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བཀའ་སྩལ་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བཀའ་སྩལ། འདི་ལྟར་མིང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་སྟེ།བརྟགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བཀའ་སྩལ་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་ པའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ།གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དག་པ་དང་མ་དག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓从萨迦耶见之因所生的六十二种见相应的分别念，是对过去、未来、现在的分别相，如《梵网经》中所说'我于过去世是否存在'等。对见解的执著即是分别念。'相'这个词是表示行相的意思。
所谓散乱分别念，是由于使之散乱而成为散乱，这即是分别念。从何处散乱呢？从无分别智中散乱。为何显现？因为是般若波罗蜜多的违品。无分别智即是般若波罗蜜多，若专注于此，则能以十种分别念来遣除。
因为不能从实相门中了悟或表达真如，所以在一切般若波罗蜜多中都宣说了十种分别念的对治。即如，当问菩萨应如何修行般若波罗蜜多时，舍利子，于此菩萨虽然以菩萨身份存在，却不见有真实的菩萨。不见有真实的菩萨名。不见有真实的般若波罗蜜多。不见有真实的修行。不见有真实的不修行。不见有真实的色。不见有真实的受、想、行、识。
为什么呢？因为名以名的自性为空，色以色的自性为空，但不是以空性为空。色的空性不是色。色不异于空性，色即是空性。空性即是色。为什么呢？舍利子，譬如所谓色只是名称，以自性不生不灭，非烦恼非清净，因为是对假立名称的诸法各别观察后以临时的名称随顺安立的缘故。如何如何随顺安立，即如何如何执著。
菩萨于一切处都不见为真实。由于不见为真实故无执著。如对色一样，乃至识也应当如是观察。其中，为对治无实相的散乱分别念而说'虽以菩萨身份存在'等，因为菩萨有空性的自性故。
为对治实相分别念而说'不见有真实的菩萨'等，因为遍计所执的自性不存在故。为对治增益分别念而说'如是名以自性为空'等，意为由观察故。为对治损减分别念而说'但不是以空性为空'，因为法性存在故。
为遮破一性分别念而说'色的空性不是色'等，因为缘于清净与不清净故。

།ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་ སོར་བརྟགས་ནས་མིང་གློ་བུར་གྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཞེས་བྱའོ།།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དེས་ཀུན་བརྟགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏེ། བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཇི་ ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆར་སྣང་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་གི་སྔོ་རོལ་ན་བློ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་མིང་སྨོས་པ་མེད་པར་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་བློ་འབྱུང་བའི་ རིགས་སོ།།གང་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དེ་ཡོད་པས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་བློ་འབྱུང་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགལ་ལོ། །མིང་མང་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་དབང་གིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་ཉིད་དུ་ རྟོག་སྟེ།དོན་གཅིག་ལ་མིང་མང་པོ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ལས་རྣམ་གྲངས་འབྱུང་བ། འགྲོ་བ་དང་བཟོད་པ་དང་ས་དང་སྲ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཅིག་ལ་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་འགལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ ངོ་།།མིང་ངེས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འགྲོ་ལྡིང་བ་རྣམས་རྣ་བ་ལ་མིག་ཅེས་ཟེར་བ་དང་། འབྲས་ཆན་ལ་ཆོམ་རྐུན་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། མཆུ་ལ་ཐ་དད་པ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་མིང་དང་དོན་གཉིས་གཅིག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འཆོལ་ བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་མེད་པས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་དོ། །དོན་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་བས་སྡུད་དེ། བདེ་བླག་ཏུ་བླང་བ་དང་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་མེད་པའང་ཡིན་ལ་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ མི་འགྱུར་ལ།རྣམ་པར་བྱང་བར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་ཀྱང་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ རྣམ་པར་དག་པས་སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་དེ་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བའི་གནས་དང་། རྩ་ནས་བཏོན་པས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གཉི་མེད་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འགྲུབ་ཀྱི། དྲི་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བཱ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལ་སྦྱོར་བས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སོགས་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དྲི་བ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏོ།

为了否定差别分别而宣说：'色不异于空性'等。遍计所执色之无实性即是空性的异名。
为了否定自性分别而宣说：'譬如，所谓色仅是名称'等。
为了否定特殊分别而宣说：'自性不生不灭'等。
为了否定如名实义分别而宣说：'于假立名称，观察诸法已，以名暂时施设'。
为了否定如义立名分别而宣说：'菩萨于彼一切名，皆不如实见。由不如实见故无执著'，意为如实义。
从'此等十种散乱'乃至'彼非遍计'，已由文字本身说明，仅是语助词而已。
为了理解依他起虽现为遍计所执分但非其本性，故说'名前无智'。若依他起即是遍计所执，则不说名亦应生遍计分别智。
如所缘存在则依他起应不待名而生智，然此不存在，故依他起与遍计所执本性相违。
'以多名'是说由名力而执依他起自性为实义。一义有多名是从语言规定而生异名，如行、忍、地、坚等。由一中无多性故相违，故依他起与遍计所执二者不能为一。
'名无定'如密勒日巴人称耳为眼，称饭为盗贼，称唇为差别等。若名义二者为一，则耳等义应混乱，然此不存在，故如所说无义。
无义即以语词总摄，为易于领受把握故。
为抉择诸法如何既无又成所缘，如何既不成杂染又成清净，故说偈颂：'诸法无所缘'等。
如幻等象等虽无而现为境，如虚空清净虽为云等所染但离彼即说为清净。
'一切中一切无'者，'一切中'谓现相处，由根除故无所缘。'一切'谓一切时。
若说圆成实无，则二者无时岂非极成圆成实？答：自性清净则成就，无垢清净则不存在。
偈颂已由文字本身说明。以大乘教法相应，为表征依他起等，先设问已，显示无等诸异门。

།སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཐ་དད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །རང་བཞིན་ གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་ཞེས་གསུངས་རབ་ལས་ འབྱུང་ངོ་།།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པའི་མུར་ཐུག་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུའི་ཚིག་སྟེ། གསེར་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་འཐོབ་ པའི་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ལམ་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ།རྫས་སུ་བཅུ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་དང་བཅས་ཏེ། ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ནོར་བ་ཉིད་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་བ་ཉིད་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དོན་མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དག་གི་སོམ་ཉི་དེ་བཟློག་པའི དོན་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ།ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ། །སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་སྨིག་རྒྱུ་གཡོ་བ་ན་ཆུ་མེད་ཀྱང་དེའི་བློ་འབྱུང་བ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།རྨི་ལམ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་བསྡུས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ནི་གོས་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་པར་ཡང་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལྟར་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ།།གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྣང་གི། གཟུགས་བརྙན་མེད་ཀྱང་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་ བཞིན་དུ་ཡང་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའོ།།མིག་ཡོར་ནི་བག་འདྲ་བའི་རྩེད་མོ་སྟེ། དེ་དང་འདྲེ་བ་ཉིད་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་དེ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དོན་མེད་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་བྲག་ཅ་མེད་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་ ཡུལ་མང་པོར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངག་གི་ལས་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་གནས་སོ།།ཆུ་ཟླ་ནི་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་གཤེར་བ་དང་། དང་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་དེའི་ནང་ན་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ ཆེས་པའི་རླན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱང་དམིགས་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ།།འདི་གཟུགས་བརྙན་དང་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའོ།

幻化等比喻的不同含义将在下文解释。自性清净是指凡夫的真实本性。
真如因为不会改变，所以是一切法的共同特征，依此经典中说一切众生都具有如来藏。
所谓空性是指遍计所执不存在。所谓真实边际是指真理的究竟。无相是因为远离一切色等相。胜义是因为由最胜智慧所证得。
法界是因为是清净诸法的因。此处'界'字是表示因义，如同金等矿藏一样。所谓无垢清净已由该词本身解释完毕。
所谓能证得之道清净，是为了证得空性，意思是道本身清净。菩提是断除烦恼障和所知障的无垢无碍智慧的自性。
由于随顺于此，三十七道品之名，实际上是十法，以及下文所说的般若等波罗蜜多。
所谓为生起彼而所缘清净中，'彼'是指与道相应，即菩提分等。其余部分连同两个偈颂，已由该词本身解释完毕。
为了遣除对错误的怀疑，即怀疑如何能以无实义的遍计所执为境，为了遣除彼等之怀疑而说如幻，如同在幻术中虽无象，但仍可见，如是虽无色等，但依他起性仍可作为六处而分别为境。
如阳焰性是指如同日光下的阳焰动摇时虽无水但生起水的认知一样，外器世间也是如此。
梦是由睡眠摄集心心所的聚合。与彼相似是指如同彼虽无衣等实义但仍能领受可意不可意境一样，未入睡时的行为也是如此。
如影像性是指如同在镜等中虽现色的本性而无影像，但认为见到影像一样，如是依止非等持的善不善思业的本性，虽无实有但能成就果报。
幻术是指如木偶般的游戏，与彼相似性是指非等持的种种识对非真实本性无实义的诸法生起的缘故。
如回声性是指如同回声虽无实体但作为耳境多种安住，如是语业虽无实体但安住为种种言说。
水月是指水中的月亮，如同因水的湿润和清澈虽无月亮但执为其中有月一样，对真实义所缘性生信解的润泽自心入定时，虽无所缘义但仍趣入。
若问此与影像有何差别？意在说明等持与非等持的区别。

།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་བཞིན་ལ་སོགས་ པ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆུ་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་འཛིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཤེལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ཁྲོན་པའི་ནང་ལྟར་བཞིན་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་ གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་དང་ཆུ་དང་ཐ་དད་པར་དམིགས་པ་ལྟར་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་མི་འདྲའོ།།ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ལ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཅན་མི་འགྲུབ་བོ། །སྤྲུལ་པ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་ མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འབད་པ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བརྟགས་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བར་འདོད་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ།།འདི་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ ཟད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ནད་དང་ཕྱིའིའོ། །དེའི་དབྱེ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་དང་། ནོར་བ་མེད་པའོ། །དོན་བརྒྱད་པོ་འདི་ དག་གི་དཔེ་བརྒྱད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་དཔེས་བཤད་པའི་དོན་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདི་ལས་དགོངས་ནས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ མདོ་གཉིས་ཀའི་ཚིག་ཀྱང་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་བཤིག་པས་འཁོར་བ་མི་དམིགས་སོ། །དེ་མི་དམིགས་ན་གང་གི་འགོག་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ ལྟ།གཞན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་ནི་འདིར་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཉིད་དེ། བྱིས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་གྱི་མཆོག་གོ། །དཔེར་ན་ས་ཁོང་ན་གསེར་ཡོད་པ་ལ་ ནི་སའི་ཁམས་དང་།ས་དང་གསེར་དང་གསུམ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སའི་ཁམས་ནི་སྲ་བ་ཉིད་དོ། །ས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གསེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་གྱི་ས་བོན་ནོ། །སར་སྣང་བ་ན་ལོག་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསེར་དུ་སྣང་བ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སའི་ཁམས་ནི་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་གསེར་གཉིས་ཀྱི་ཆ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་དཔེའོ། །ས་དང་ གསེར་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དཔེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དང་བསྟུན་པར་བྱ་བ་ལ་དཔེ་གཏོད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། བརྟགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་རེག་པ་ན་ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལ་ལར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་དེ་རྟག་གོ། ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆས་མི་རྟག་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །གཉི་གའི་ཆས་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་བདེ་བ་དག་གོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆས་སྡུག བསྔལ་དག་གོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆས་གཉིས་སུ་མེད་དོ།

如果认为面容等是因缘和合的殊胜性而在水和镜子等中如是显现而执取，就像因为放置等的缘故而如同水晶等那样的话，这是不对的，因为是分别执取的缘故。如同井中的面容和月亮等的影像与镜子和水是分别观察的一样，而识等并非如此，是不同的。在我们的论典中，水等的对境是不存在的，所以有法不成立。
所谓变化所作即是变化，与此相似的是，就像虽然没有变化而作变化也无错误一样，因此精进所作，如是诸菩萨虽然无所分别的对境，但为了随顺他人而摄受众生的愿望，在各个生处中摄受身体。
这仅此而已，即是：病与外。其分类是近行身业、语业和意业三种，以及不等持地、等持地和无错误。这八种义的八种譬喻，如世尊所说：'某些智者能通过譬喻了知所说义'。
从'世尊依何密意'乃至'依此密意而说'这两部经文的词句，已经以其本身的词句解释完毕。'依轮回与涅槃无差别而说'是指由于完全破除一切分别，不见轮回。若不见彼，于何灭中见涅槃？由于无有他性圆成，此即是无差别性，因为远离凡夫所执著的差别。
关于二自性的所依，即是二者他缘义的殊胜。譬如地下有金，可见地界、土和金三者。其中地界是坚性；土是色与形状，即是大种和所造色的次第；所谓金即是金种子。
显现为土时是错误显现，因为非其本性。显现为金时是如实显现，因为是其本性。地界属于二者，是指具有土和金二分，这是依他起的譬喻。土和金是遍计所执和圆成实的譬喻。
'如是'是将譬喻配合所喻，唯识性是依他起自性，具有遍计所执和圆成实二分。其中为无分别智火所触时，真实和非真实分的显现与不显现是如其次第。
关于'世尊于某处说一切法是常'等，依他起的法性真如即是常。以遍计所执分而无常，因为彼中无有常性。无常的语义解释即是无有常性。以二分而非常非无常是指无二性。圆成实法是乐。以遍计所执分是苦。以依他起分是无二。

།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དག་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དག་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་དག་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དག་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་དང་། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་དང་། འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་དག་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདེ་བླག་ཏུ་བླང་བར་བྱ་བ་དང་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས ཡོད་མིན་ཞིང་།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྐྱང་པ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བ་དག་གིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྣང་བས་ན་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱང་མ་ཡིན།ཆོས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆ་རེས་དེ་དག་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གའི་ཆས་ནི་ཆས་ནི་ཡོད་མིན་ཞིང་། །མེད་པའང་མིན་ཞེས་ བརྗོད་པ་མཛད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཆོས་སམ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་གྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ལ་སོགས་པ་མེད་ བཞིན་དུ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ ཡིན་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་གཅེར་བུ་པའི་སྨྲ་བ་ལྟར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། འབྲེལ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་དག་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཚོགས་པར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའོ་ཞེས་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་པུ་འགལ་བ་དུ་མའི་བདག་ཉིད་ཅན་ དུ་འདོད་དོ།།འདིར་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་སྣང་བས་བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་གཉིས་སུ་བརྗོད་པས་མི་མཐུན་ནོ། །རང་དང་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་མེད་པ་ནི་ རྐྱེན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ནི་སྔར་འགགས་པའི་སྐད་ཅིག་རྙིང་པ་མེད་པ་དང་གསར་པ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་དངོས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་བདག་ཉིད་མེད་པའོ། ། གཟུང་བ་བཞིན་དུ་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་བ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པས ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འདོད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་འདིས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་གྲུབ་བོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བརྟེན་བྱས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་འགགས་པའོ། ། གང་གི་ཕྱིར་མ་འགགས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཚིག་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགོངས་པ་ནི་ཡིད་ལ་གཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཕ་རོལ ལྟོས་པར་ནི་ཁས་མི་ལེན་ནོ།།ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་གཟུད་པ་ལ་ལྟོས་པའོ།

同样地，善与不善、空与不空、有我与无我、寂静与不寂静、有自性与无自性、已生与未生、已灭与未灭、已涅槃与未涅槃等也是无二的。这些都应当根据三自性来适当地配合。
为了容易理解和掌握，所以说'诸法如何不存在，如何显现为多种'等，以单句和偈颂相配合来阐明。
诸法如所显现般不存在，因为有显现所以诸法也非不存在。因为既非是法也非非法，所以说是无二义。如是，也可说它们部分存在部分不存在，因为如所显现般不存在且有显现。
'以二者之分既非有，亦非无'，是说因为无二的缘故，如前所述。
'如其所显现般不存在'，是说无我法或所取能取之实体，因为无量故。
'因为如是显现'，是说虽然无我和我所等，但如同身见一样，是由无始时来言说习气成熟的力量。
'是故说为有'，是说从显现的角度来说语言可以运用。因为不如其所显现的样子，所以是无二性。
如此，难道不会变成裸形外道的说法吗？有什么关联呢？他们是依于与一切见解不相符的邪见聚合认为是正见，主张唯一具有多种矛盾自性。
此处则是非二者的自性，因为如是显现故不能说是单一自性，所以依他起是无二的。他们以二说故不相符。
'因为无自性与自性'，无自性是因为依缘而生；以自性无是因为旧的已灭刹那不存在而新的存在的缘故。
'因为不住于自体'，是说因为刹那后即灭。这是与声闻共同的无自性。
'因为如所取般不存在'，是说不共的无我，因为无如常等颠倒所取，以及无如色等颠倒所取。因为不如凡夫所取那样存在，所以大乘认为是无自性。
由无自性，由此也成立无生、无灭等。
'依于后后'，是说因为无自性故无生，因为无生故无灭，因为无灭故本来寂静，因为本来寂静故自性般涅槃。应知依靠前前语句来解释后后语句。
密意是仅作意而已，不承认观待他方。隐密意趣是观待引导他方。

།མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པའི་ཕྱིར། ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་མཚུངས་པ་ཡིད་ལ་ བསམས་ནས་འདི་གང་ཡིན་པ་དེ་ངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི།རྣམ་པར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོ་ཅན་གང་དག་ཆོས་འདི་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་མང་གི་མཚན་བཟུང་བས་ ངེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་པ་ནི་གཅིག་གིས་སྟོང་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལས་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ནི་དོན་གཞན་ཏེ།དེ་ལ་དགོངས་ནས་སངས་རྒྱས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་འདི་སྙེད་ཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་སོ་སོ་ རང་གིས་རིག་པའི་ཆོས་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཉིད་བསྩལ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྔགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་ དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་བསྔགས་པའོ།།བསྒོམ་པ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའིའོ། །གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གཞུང་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ སྟེ།དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆད་པར་འགྱུར་གྱིས་འཇིགས་པའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་གིས་སོ། །མཚན་ཉིད་ལ་ ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འགལ་བ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚིག་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཕྲོ་བར་བྱེད་པས་འཕྲོ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །མི་འཕྲོ་བས་ན་འཕྲོ་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་གཡེང་ བ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་སྙིང་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བརྟན་པའོ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཤིན་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་ཏེ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཤ་ཐང་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།དུབ་བཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྐད་དུ། །ཐུགས་རྗེའི་ཕྱིར་ནི་འབའ་ཞིག་གིས། །འཁོར་བར་ཡུན་རིང་ཁྱོད་འོ་བརྒྱལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། འཆད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པའི་རིགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ།

关于平等性的密意，是因为一切佛陀的法平等的缘故。'我即是彼时彼处'等等，譬如有人思维相同而说'此是何者即是我'之类，而毗婆尸佛并非即是释迦牟尼佛。
所谓'其他时间的密意'，是针对那些懈怠而不修习此法的人，以如来宝多的名号使其确信，并教导仅以发愿即可往生极乐世界。这是基于他们往昔所积累的善根而作的密意。譬如世间所说'某人成就了千次'之类。
所谓'其他意义的密意'，是指从教相大乘法中理解证相大乘法，这是另一层意义。基于此密意而说'供养恒河沙数诸佛之后，将能通达大乘法义'，这是因为圣者各自证悟的法难以理解。由此应知大乘不应按字面意思理解。
关于补特伽罗意乐的密意，是对于破戒者赞叹持戒，而对持戒者为了引导其趋入广大善法而不赞叹持戒。所说的'某些修行'是指世间的修行。
所谓'引导的隐密密意'，是为了引导他人，在世俗谛中显示补特伽罗、法性的本质和差别。譬如为了引导声闻乘而说'有化生众生'等，为了引导大乘而说'色即是空'等，这是针对害怕断见的众生而说。
所谓'相的隐密密意'，是为了引导了知所知的特征。'对治的隐密密意'是指对治贪等烦恼的八万四千对治法门等，这已经由文字本身解释过了。
'转变的隐密密意'是为了将文字义转变为其他意义，如'知无实为实'等。散乱即是令心散乱。不散乱即是不令心散乱，也就是三昧。于此认为是实质的是坚固的智慧。
所谓'颠倒'是指四颠倒，'极为安住'是指确定这些是颠倒而不改变。'烦恼极为烦恼'是指如疲惫般为众生利益而行，即是疲劳的意思。如说：'唯以大悲心，长劫疲于轮回'等。'将得殊胜菩提'即是说将证得佛的菩提。
第四品。依据诸解说者的解说理趣差别而言，略说有三种解说等。'缘起显示'等。其中缘起和缘起法，在所知处解说时已通过三种缘起的特征详细分别其性相。

།འདིར་ནི་སྦྱོར་བས་ཡང་ཀུན་གཞི་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་དང་། ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོར་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་ཏེ། །ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་དང་ ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་རིག་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དག་སྟེ། དེ་ནི་གཉི་གའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གཉིས་དེར་ ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། །རྒྱུ་མཚན་ལྟ་དང་བཅས་པ་ལས། །དེ་དག་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་ དང་།མཐོང་བས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་པར་མཐོང་ལ། ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ཡོད་པར་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་མེད་པར་དམིགས་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པར་ དམིགས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །འོ་ན་དེ་ལ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་མཐོང་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཏེ། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་འཛིན་ པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་སོ།།དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་སྟེ། གང་མེད་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་དང་། གང་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་གཉི་ག་ཡང་། །མི་དམིགས་པ་མཉམ་པ་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བའོ།།འདི་ནི་རེ་ཞིག་འཆད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །བཤད་ཟིན་པའི་དོན་བཤད་པ་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པའི་ངོར་བྱ་བའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བའམ་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་བསམ་པ་དང་། དོན་གྱི་བསམ་པས་སོ། །བཟླས་ ཤིང་བྱ་བ་ཡིན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཏེ།གང་བདག་ལ་ལེགས་སུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་བཞིན་དུ་གོམས་པར་བྱ་བའོ། །རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གདོན་མི་ཟ་བར་གོམས་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བཞིན་ནོ། ། ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་པོ་འདི་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བ་སྟེ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་མང་པོས་ཡོན་ཏན་གཅིག་བཤད་ན། །དེ་ལྟ་ན་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ལ་ཤིན་དུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲེལ་ཏེ།དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཤིན་དུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ གཉིས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འདིའི་འམ་འདི་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བའོ། །དེས་ན་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་འོག་མ་རྣམས་ ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེའི་འགྲེལ་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

在此，以偈颂显示阿赖耶识和转识之间互为因缘、互为所依的关系。'从诸法言说习气'等等。
所谓'具有因相和见相的识的自性'，如前所说，具有因相的识的自性是色识等，具有见相的识的自性是眼识等和眼等识等。
所谓'彼等亦具依他起相'，是说依他起相，因为它是二者的所依。
所谓'遍计所执相'，是因为这二者是所遍计的缘故。
所谓'法性相'，是因为安立为彼之分的缘故。
以半偈显示此义:'从因相及见相，应知彼三相'。
所谓'由未见真实和已见真实同时'，是说当未见真实时，见依他起自性中无圆成实而有遍计所执；当见真实时，见遍计所执是无，而圆成实是有。
为什么如此？因为'依他起中无遍计'。那么其中有什么？故说'圆成实性彼是有'。
其中未见真实者是凡夫，因执无为有、执有为无而颠倒认知。见真实者是见真实者，了知无者确实为无，有者确实为有。
以半偈显示此义:'是故于彼二，不见即平等'。
这是暂且不依解说者意趣而解说。对已说义的解说是随顺解说者意趣而作。
所谓'功德所摄或义所摄'，是以功德意趣和义理意趣。
所应修习者是功德，即希求自利者应如道般修习。所应了知者是义，仅应了知而不必定须修习，如苦性。
'具最清净智'，此初句由余句开显。若以多功德说一功德，如是则为善说。
所谓'于所知无碍趣入功德'，解释为'无二行'，即于一切事物差别无贪著无障碍故智慧无碍，不同于声闻等于某处有障、某处无障而具二行，此中或于此无二行，故无二行。
因此配合为'具最清净智'，因为智慧和断证圆满的缘故。其余诸句也应如是配合。
对于所说'趣入无相法为最'的解释是'无二相'等，因自性有故是有相，遍计所执无故是无相。

།རིགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ པ་སྟེ།གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པའོ། །དེ་རང་གིས་ཀྱང་ཐུགས་སུ་ཆུད་ལ། གཞན་དག་ལ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པས་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བདག་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་ལ་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི མཛད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་འཕགས་པ་དང་ལྷ་དང་།ཚངས་པའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་བསྒྲུབས་ནས་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི།ཆོས་ཀྱི་སྐུལ་གནས་དང་དགོངས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གནས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་ པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ བསམ་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གོམས་པར་མཛད་པས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་རྟོགས་པ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ། བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱིར་མི་བཟློག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི།མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྟན་པ་དང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས་གཉིས་གཞན་དག་གིས་ཕྱིར་བཟློག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི།འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ལ་སུ་སྤྱོད་པ་དེ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བས་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་འཕྲོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་གང་ཞིག་ས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི།ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དང་དེའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་བརྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱིས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

由此道理，因为无故非有之相，因为有故非无之相，故为无二之相。所谓最极清净智慧功德，即是如是最极清净，因为远离一切客尘故为最极无垢。自己通达，亦令他人通达，故称最极清净智慧，即是功德。因此如前当与彼相应，即是自净亦令他净之义。
所谓住于佛住之解释是：佛陀事业任运成就相续不断而住之功德，即是不需勤勉而佛陀事业利益众生等，圣者、天人、梵天之住处皆相续不断随顺而住故。非如声闻那样极为勤勉修习而住，故殊胜超越。
所谓获得一切佛平等性之解释是：法身住处、意趣及事业无差别之功德。住处无差别者，一切皆是清净智慧之本性故。意趣无差别者，一切皆思维利益安乐一切众生故。事业无差别者，一切皆以圆满受用身及化身二者成办他利故，非如声闻等仅仅是意乐而已。
所谓无障碍而恒时通达之解释是：修习一切障碍对治之功德。即是烦恼障及所知障一切障碍之对治圣道，以一切种智及具有三昧自在性修习故，不为一切障垢所障之坚固证悟，即是通达，获得之义。
所谓具足不退转法之解释是：一切外道不能胜伏之功德。教法及证法二者他人不能退转故，即是无有较此更为殊胜之法之义。
所谓行境不夺之解释是：虽生世间而不为世间法所夺之功德。如同何者于何处行即是彼之行境，无有贪著、嗔恚等故，不能为得失等八种世间法所夺。如说'犹如大地不为世间八法之风力所动'等。
所谓安立不可思议之解释是：法之安立功德。即是经等十二分教，安立彼彼自相共相之解说。不可思议者，因为不可度量故，非是凡夫智慧行境故，出世间故。由其安立不可思议故称安立不可思议，即是功德，如前所说。

།དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ ནི།ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དུས་གསུམ་པོ་དག་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པའམ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བའོ། །ད་ལྟར་གྱི་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་དོན་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །འབྱུང་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུ་ གཉིས་གདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཙོམ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་ཐེ་ཙོམ་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་ཉིད་ལ་ངེས་པ་མེད་པར་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ངེས་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། ངེས་པ་མེད་པར་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་མེད་དོ། །སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རིགས་དང གནས་སྤྱོད་དང་ཡ་མཚན་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་ཡོད་པ་རྣམས་འཛུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་གང་དུ་འགྲོ་བའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་གང་དང་གང་གིས་སུ། །ལུས་ཅན་དག་ནི་འདུལ་འགྱུར་བ། ། ཐུགས་རྗེས་ནོན་ནས་དེ་དང་དེ། །ཐུགས་བརྩེ་བདག་ཉིད་སྟོན་པ་མཛད། །ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཆོས་མཁྱེན་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ་འདི་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མེད པའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་ཏེ།ཚེ་རབས་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་དགེ་བ་ཕྲ་མོ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ བཤད་པ་ནི།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་ཡང་སྐུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ནོར་བུ་དང་སིལ་སྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་ ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མནོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་ཆོས་མཉན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕན་གདགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཏད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་ འབྱུང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མནོས་པ་ནི་བདག་ཉིད་དུ་བྱས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་གྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཉམ་པ་ནི་ལྷག་ཆད་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་སྟེ། ས་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་དེ་ལ་ནི་ལྷག་ཆད་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对于'通达三时平等性'这一词的解释是：具有授记功德，即通达三时平等性，或者说'通达三时平等'这样的词语组合。如同现在一样，过去和未来时的诸法也会生起、将会生起，因为能够授记的缘故。
对于'具有遍入一切世界之身'这一词的解释是：在一切世界示现圆满受用身和化身的功德，因为在十方一切刹土中，随顺所化众生而普遍示现二身。
对于'具有于一切法无疑智'这一词的解释是：断除疑惑的功德，因为如同自己已经确定一样，也能令他人确定。若自己没有确定，就无法确定他人的疑惑，因为没有确定就无法断除疑惑。
对于'具有一切行智'这一词的解释是：以种种行为趣入的功德，即为了引导具有善根的众生，示现与一切种姓、处所行为和稀有行为相似的行为，如同《等行所趣经》中所说。也如说：'以何等色身，能调伏众生，大悲所摄持，示现彼彼身。'
对于'于法智无迟滞'这一词的解释是：了知未来法生起的功德，即声闻圣者们说某人'无善根'时，诸佛世尊了知其未来将生起善法，因为能现见与其他生世相连的微细善根。
对于'具无分别身'这一词的解释是：随顺信解而示现的功德，即虽然随顺信解而显现为金等自性，但身无分别，如同如意宝、乐器等，如《如来秘密经》中所说。
对于'一切智慧菩萨所领受'这一词的解释是：无量身调伏众生行为的功德，即殊胜智慧菩萨们以无量菩萨身为调伏众生之目的而修行，以闻法为先导，这是由佛力所致的利益和付嘱二者，使其相续不断，一个接一个相传。一切菩萨所领受即是成为自性。
对于'佛无二住究竟到彼岸'这一词的解释是：法身平等性波罗蜜多圆满的功德，因为无二故为平等性。法身平等波罗蜜多圆满是果位阶段的缘故。或者，平等是指无有增减，一切法波罗蜜多圆满，不像诸地菩萨那样有所增减。'到彼岸'是'波罗蜜多'的意思。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། མོས པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་འདྲེས་པ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དབྱེར་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མཁྱེན་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མོས་པར་མཛད་ནས་མ་ འདྲེས་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མ་འདྲེས་པའི་མོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མོས་པར་བཞེད་དོ། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ འདིའི་བཤད་པ་ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཐའ་མེད་ཅིང་དབུས་མེད་པ་རྣམས་སུའམ། ཡང་ན་ས་ནི་འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཡུལ་ལོ། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཤེགས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སེམས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་མངའ་བའི་སངས་རྒྱས་དག་པ་རྣམས་སུ་མཉམ་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་ཙམ་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འདིའི་དེས་ཀླས་པ་ན་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་ གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི།མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་རྣམས་ལ་མི་སྒྲིབ་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཁམས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁུང་བུ་དང་སྣང་ བ་དང་མུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མཐའ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་ཅིང་ཟད་པ་མེད་ལ་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་སྐབས་འབྱེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་དོ། །བློ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དེས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་བློ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་གཉིས་ཀུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའོ། །དེ་མེད་པའི་ ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སོ།།སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ མཚན་ཉིད་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于这个名为'如来不共解脱智慧究竟'的解释是：根据各自的信解而显示不共佛土的功德，虽然由于无差别而是一个佛土，但世尊观待众生的信解，示现为金等性质，不共遍显。因此，词句安立为'佛不共信解智慧究竟'，这里'解脱'是指信解。
关于'无边无中佛证悟平等性'的解释是：佛三身境界圆满无缺的功德，以境界圆满无缺的功德，如同世界一般，佛无边无中，或者此处的'处'是指世界，即是境界。具足无边无中三身自性的诸佛，于一切无余世界中平等而至，思维法身并非仅限于此世界而已，于其他处也非有边际，故无有遍计。
或者词句安立为'具足无边无中法身等的清净诸佛平等证悟'，因为于一切处显示众生利益，且法身自性无边无中的缘故。
关于'法界所充满'的解释是：于轮回边际中，对一切众生利益安乐近住的功德。法界的含义已经解释过。此处'所充满'是因为极为清净。其随顺因即经等诸法，于现在及未来，随顺地为一切众生利益安乐而近住。
关于'虚空界边际'的解释是：无尽性的功德。虚空是无障碍的自性，对有碍物质有不障碍的作用。即是界，因为持有自相。非是孔隙、光明、黑暗的自性，因为那样会有边际。如同虚空无边无际且无尽，无生灭变化，恒常为有身众生开显处所而近住，如是法身也是对一切众生利益安乐近住的相，只要有情界存在，即不间断地作一切众生的利益。
因为智慧殊胜，故称为'具足极清净智慧'。世尊较声闻和菩萨智慧殊胜，故特别超胜。如何呢？说'无有二行'，声闻等于所知生起二种：智慧和非烦恼的无知。因无此故，佛智圆满。
依断证圆满而言，说'于无相法最极趣入'，因为不住于轮回和涅槃相违的相，是无住涅槃的缘故。

།དེ་ཐབས་གང་གིས་བརྙེས་ཤེ་ན། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཡང་མི་གནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ མི་གནས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་འདི་ཅི་ཞིག་གཞན་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུལ་འདྲེས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ལྟར་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བར་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་བདུད་ལ་སོགས་པས་དེ་ལས་ཕྱིར་མི་ཟློགས་པའི དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱིར་མི་ཟློགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་གི་དོན་མཛད་པ་ན་དེ་དག་གི་སྤྱོད་པས་མཐོན་དམན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པའོ། །ཐབས་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཅི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྨོས་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དོན་ཐམས་ ཅད་མཛད་པར་མཐུན་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རེ་རེར་རིམ་གྱིས་མཛད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་སྟེ། འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་དེར་ཐེ་ཙོམ་སྐྱེས་ཤིང་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཅོད་པའི་མཐུ་མངའ་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཙོམ་མི་མངའ་བའི་མཁྱེན་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའོ། །གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཐ་དད་ པའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་སུ་ཐེག་པ་ལ་འདུལ་བ་ལ་མཁས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གདུལ་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པའམ། སྐལ་བ་མེད་པ་ལ་མཁས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་ལ་ནེམ་ནུར་མི་མངའ་བའི་ མཁྱེན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་གདུལ་བ་དེ་དག་ལ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མ་ ངེས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དྲང་བ་དང་། ཡང་དག་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྔགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མནོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་འདུལ་བ་རྣམས་ཐེ་ཙོམ་ཟ་བའི་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་གསུངས པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། མཐའ་དང་དབུས་ མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཐའ་ཡིན་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་ སུ་དག་པ་སྟེ།སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཅེ་ན། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如何获得这些方便？说到'住于佛住'，由于安住于空性和大悲，世尊既不住于轮回，也不住于涅槃。
若问此佛住是否与其他共同？不是，所说'获得与一切佛平等'，是因为诸佛互相融合而住于一切相中。
现在关于圆满自利利他，为调伏众生一切障碍对治，而了知无障碍，故说'通达无障'。
关于魔等作障碍者不能使其退转，故说'具足不退转法'。
当利益众生时，不因其行为高下而有变异，故不为境界所夺。
关于以何方便利益众生，故说'不可思议安立'。
诸佛各自加行是否有别？不是。为何？说'三世平等决定出现'，因为三世一切佛皆同意作一切利益而决定出现。
如是利益众生时，是否于一一世界次第而作？不是。为何？说'具足遍入一切世界之身'，因为于一切世界示现佛出世故。
为说明于彼彼处断除已生疑惑之力，故说'于一切法无疑智者'。
关于随所应化众生种性差别而善巧调伏于乘，故说'具足一切行智'。
关于通达所化众生有缘无缘，故说'具足无迟疑智'。
关于对正行、邪行及二者俱行的所化众生，无有喜等分别相，故说'具足无分别身'。
为引导不定种性声闻、菩萨趣入正道，及赞叹大乘正法，故说'一切菩萨智慧善受'。
关于所化众生对是否一切智生疑惑时，故说'佛住无二究竟到彼岸'，因说'获得与一切佛平等'故。
为断除一切成为一体之过失，故说'如来不共解脱智究竟'。
若问既非一亦非异，其相如何？故说'通达无边际中际佛平等性'。
常与无常等一切是边际，为断除无彼相，故说'法界周遍'，即法界相清净，无戏论之义。
若如是，利益众生至何时？故说'乃至虚空界际'。

།དོན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དག་ནི། ལས་བཅུ་དྲུག་གིས་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལས་ཉིད་ནི་བྱ་བ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕན་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ཚངས་བར་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། །བདེ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དགའ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ནི་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ན་དགའ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ ན་ལུས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་དད་པ་དང་འདུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཛུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ལས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། མར་མེ་ལས་མར་ མེ་སྟོང་དུ་མཆེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལ་ལ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་ བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པས།བདག་ཅི་རི་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ལས་བསྟན་ཏེ། བདག་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། བདག་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་མཚུངས་པ་མེད། བདག་མི་ཤེས་ པའི་དྲི་མ་མཚུངས་པ་མེད།ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་འདི། ཆ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱད་ཅིང་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་སྐད་དུ། བདག་ཤེས་པ་ནི་སྙིང་གི་རྩ་ལག་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པར་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བའི་ལས་ཀྱིས་བཤད་དེ། གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་མི་སྡོད་པར་ཆོས་སྟོན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཁྲུགས་པའི་ལས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས སྐྱོ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོས་མ་ཡིན་པར་བྱམས་པ་དང་། མཛའ་བ་དང་། མི་མཛའ་བ་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའི་བར་དུ་གཏན་དུ་མཛའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཆད་དེ། དེ་ལ་ཟང་ཟིང་ དང་མ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟང་ཟིང་གི་ཕྱིར་བྱམས་པ་དེ་ནི་བཅོས་པ་སྟེ། །རྙེད་པ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་བྱམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པར་བྱམས་པ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སུ་གང་ཟང་ཟིང་ལ་རག་ལུས་ཏེ་མཛའ་བ་ནི་ མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་ཏེ།སེམས་སྙོམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་སེམས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཟང་ཟིང་གིས་བྱས་པའི་མཛའ་བ་ལ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་མཐུན་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།གཏན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པར་བྱམས་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཞན་དག་ན་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་གཏན་དུ་བྱམས་སོ། །ཚིག་རན་པ་དང་འཛུམ་པའི་བཞིན་གྱིས་གསོད་པོར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་གཉིས་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ངག་དང་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བཤད་དེ། སུ་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དག་ལ་སྙིང་ རྗེ་འཇུག་གི།བདེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ལས་ནི་མ་སྙོམས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于三十二种义理，应当知道是由十六种业来详细分类。关于业即是行为这一点，是为了显示其本质。
关于'增上意乐为利益安乐'，利益是指未来的安乐，例如贪欲重的人修持梵行。安乐是指现在的快乐，例如贪欲者享受有过失的境界。利益安乐是指现在和未来的快乐，例如微小贪欲的梵行。
对此，诸菩萨以信心和意乐为本质，以强烈的意愿希望有情现在和未来能依止无上安乐，这种意乐即是增上意乐。
'引导至一切智智'是指以相续传承的方式来显示，如同从一盏灯点燃千盏灯那样，以相续传承的方式显示利益安乐的增上意乐。同样，对于下文所有内容也都应当配合利益安乐的增上意乐来解释。
有些人虽具有利益安乐的增上意乐，但也可能产生颠倒，因此以'了知自性'的智慧来显示无颠倒的业，因为了知自性能使行为不颠倒。如说：'了知自性功德无与伦比，不了知自性过失无与伦比，包括天人在内的众生，因这两种情况而受束缚和损害。'又说：'了知自性是心的根本。'
'摧伏我慢'是以不待他人劝请而自行实践的业来解释，因为不等待请求就开始说法。
'显示增上意乐'是以不动摇的业来显示，因为不会被轮回的痛苦使心生厌倦。
'无伪的慈爱'、'对亲怨平等'和'直至涅槃永远亲近'这三者是以三种无贪著的业来解释。关于'无贪著'，为贪著而生起的慈爱是伪装的，因为只在有所得时才有慈爱。无贪著的慈爱是无伪的，因为任何时候都不会消失。
依赖贪著而亲近者，对亲友和怨敌会有贪著和嗔恨，不能平等。具有无贪著心者则能对二者平等对待。因贪著而生起的亲近只能维持到今生，不是永远的。
菩萨是无贪著的慈爱，因为在其他生世中也随顺众生，直至涅槃永远慈爱。
'说适宜语言'和'面带微笑亲切言说'这两者是以与利益安乐的增上意乐相应的语业和身业来解释。
'大悲心相续不断'是以乐苦无二平等性的业来解释。只对痛苦者生起悲心而对安乐者不生起悲心，这种业是不平等的，因为不能普遍生起。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་། སེམས་ཅན་དུ་བསྡུས་པ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཉིད་དང་ལྡན་པས་དེ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྙིང་རྗེ་བའི་ཕྱིར་ལས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཁུར་བླངས་པ་རྣམས་ལ་སྒྱིད་ལུག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཞུམ་པའི་ལས་ཀྱིས་བརྗོད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་ཁུར་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་པའི་ རྩོལ་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟློག་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། སེམས་ཅན་ལོག་པ་བསྒྲུབས་པས་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ལས་ལས་བཟློག་ པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོས་པ་དང་དོན་གྱིས་ངོམས་མི་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །མཉན་པ་ཡིན་པས་ཐོས་པ་སྟེ། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་གྱི་མཉན་པར་བྱ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ བརྗོད་པར་བྱ་བའོ།།ཐོས་པ་དང་། དོན་གཉིས་ལ་ངོམས་མི་མྱོང་བ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་ཏེ། ཐོས་པ་དང་དོན་གྱིས་མི་ངོམས་པ་ནི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་འབྲེལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་གི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པར་ལྟ་བ་དང་། གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་མི་གཤེ་བར་བསྒོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འདོད་ཆགས་སོགས་པའོ། ། དེ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པ་ནི་ཕྱིར་བཟློག་པ་སྟེ། བདག་གི་འཁྲུལ་པའི་སྐྱོན་ཡང་དག་པར་མཐོང་ན་དེ་ལས་ལྡོག་གོ། །ལེགས་པ་བསྡམས་པས་ཀྱང་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པས་གཞན་དག་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པར་ནུས་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས མེད་དེ།གང་བདག་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་། །རང་གི་ཉེས་ལ་ཉེས་ཤེས་ན། །དུས་ཞིག་ན་ནི་འབྲལ་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་འཛིན་པ་ཡི། །ང་རྒྱལ་ཅན་ལ་འབྲལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བརྗོད་དོ། །སུ་ཞིག་ལྟུང་ བ་འབྱུང་བ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི།ཁྲོས་ཏེ་གླེང་ན་དེའི་ཚིག་དེ་ཡང་གཟུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པས་ཇེ་མི་མཐུན་ཞིང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི། བུ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་བྱམས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ལྷུང་བ་ཡང་གླེང་བར་བྱེད་ལ། ཕྱིན་ཅད་མི་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་ཡང་འཛིན་ཏུ་འཇུག་ གོ།།སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། འདུག་པ་ན་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་བོ་ལ་འདུག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་བདུན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ལ་མི་རེ་བའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ཟིན་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སའི་གནས་སྐབས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་བསལ་བ་རྣམས་དང་། བསྡུ་བའི་ དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་འཕེལ་བ་འཐོབ་པའི་རྒྱུའོ།།ལས་ནི་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། གང་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མི་སྐྱེའོ།

菩萨对于乐、苦以及非苦非乐的一切有情众生，由于他们都具有行苦的缘故，对他们无有差别地生起悲心，因此是平等的事业。
所谓对于已担负重任者无有懈怠，是以不退缩的事业来说明。为了不舍弃精进于度化一切众生重任的努力，为了实现誓愿。
所谓意不疲厌，是对不退转事业的解释。因为不能被众生的颠倒行为所转，而背离利益安乐的增上意乐相应的事业。
所谓听闻和义理无有满足，是以摄持方便的事业来分别。听闻是指所听，即经等诸法，而不是任何可听闻的事物。义理是指由这些所诠说的内容。
对于听闻和义理二者无有满足，是指不知足，这是摄持成熟众生方便的事业。由于不以听闻和义理满足，是为了随众生根机以文字语言相应地说法。
所谓以两种语言遮止违品趣入的事业，即是以'见自己过失为过'和'不呵责他人过失的教诫'这两者。其中违品是指贪等烦恼。
遮止趣入是指远离，当如实见到自己错误的过失时就会远离。由于善加约束而言语值得采纳，才能遮止他人的不善行为，否则就不行。如经中所说：'非处无有机会，若自入邪行者'等。
世间也说：'若知己过为过，终有离开时。执著彼功德者，慢者终不离。'
若有人不是为了利益而是因愤怒而责难他人的堕罪，其言语就不值得采纳，反而会导致更大的不和与邪行。若像对待独子般生起慈爱，则既能指出过失，也能令其受持不再犯戒。
所谓一切威仪中净修菩提心，是以相续不断作意的事业来说明。'彼'是指与利益安乐的增上意乐相应。
为了在一切行为中净修菩提心，如清净行境经中所说：'坐时如是发心愿一切众生安住菩提心要'等。
所谓以七种语言殊胜进趣的事业，即是从'不期待异熟的布施'乃至'以四摄事摄持的方便'。
从欢喜地等地位中，如前所说的六波罗蜜多完全断除违品，以及诸摄事是渐次增上殊胜进趣的因。事业是指所作。
四波罗蜜多已由语言本身说明。对于有殊胜之处当加以说明：由于在无色界中见不到利益众生的事业，所以菩萨不生于无色界。

།དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་གང་ཡིན་པ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་བསལ་བ་སྟེ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ནི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཟུང་འབྲེལ་བས། །ཟིན་ནས་གཞན་ལ་ཕན་པ་མཛད་པར་གྱུར། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ་བགྲོད་པ་ གཅིག་པུའི་ལམ་ལགས་སོ།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་དག་པ་ལེན་དུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མཐུན་པ་ནི་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོན་ཏན་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་པས་ ནི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བྱེད་དོ།།སྙན་པར་སྨྲ་བས་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དོན་སྤྱོད་པས་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དོན་མཐུན་པས་ནི་ཞུགས་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ཐབས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་དྲུག་ གིས་གྲུབ་པར་སྦྱོར་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ནི་གྲུབ་པར་སྦྱོར་བའོ།།གང་གིས་གྲུབ་པ་དེ་ནི་ལས་སོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གྲོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་མདོའི་ཚིག་བརྒྱད་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ འཆལ་བ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཤད་དེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་གྲོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཚིག་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་སྡིག་པ་ཅན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའོ། །དེ་དག་ལས་ཆོས་ཉན་པ་ན་ཆོས་ལ་གུས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་བཤེས་གཉེན་བཟང་པོར་འདུ་ཤེས་ནས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཐ་ཤལ་ཞེས་བརྙས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། །མཁས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་ཡང་མི་དམན་ཞིང་། །ཕན་པར་སྨྲ་ལ་གསལ་བར་སྨྲ་བ་ལ། །བླ་མ་ཅི་འདྲ་དེ་བཞིན་གུས་པར་བྱེད། །དེ་ཡིས་ལེགས་པར་སྨྲ་ལ་བྱམས་དེ་འདྲ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ཉན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དོན་རྣམ་པ་བཅུ དྲུག་གིས་ཆོས་མཉན་པར་བྱའོ།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གནས་ནས་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་ཕན་ཆད་ནི་དགོན་པའོ། །གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གུས་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གར་བྱེད་པ་དང་། གར་ བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་།གླུ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་ལ་མི་དགའ་བས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདོད་པ་འདོར་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོགས་ཀྱི་ཡོན་ ཏན་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའོ། །གསུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་རྟགས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་དང་། མཐུ་དང་། རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ དེ་དག་བཤད་དོ།།ཚངས་པའི་གནས་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པའོ། །དེ་དག་ནི་གྲུབ་པ་ན་རྣམ་པར་དག་པ་བག་ལ་ཞ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་ པས་རྟགས་ཀྱི་སྒྲ་འཐོབ་བོ།

因此，菩萨的禅定就是远离无色界，'远离'是词义。善巧方便是具有悲心的智慧，为了利益众生的缘故。若无此，则无利益众生，而佛果即是为了利益众生。如说：'您以智慧悲心相结合，为利益他人而行持。为利他而如实修行者，是趣向菩提唯一道。'
四摄事是布施、爱语、利行、同事。布施是为了饶益而行布施。爱语是为了别别了知，因为是说法的特征。利行是为了引入善法，因为是引导趣入正法的本质。同事是为了随顺，因为是功德相等的本质。
或者说，以布施使成为法器，以爱语使信解正法，以利行使实践法的信解，以同事使入法者相应，因为是反复开示的缘故。这些即是方便，因为本质上是摄受的缘故。
关于'以六句成就加行业'，为了成就而加行即是成就加行，由此成就即是业。从'依止胜士'到'友伴功德'，这些是经中的第八句。从'对持戒者和破戒者无二的慈心'到'依止善知识'进行解释，因为以两两句词解释作意功德和友伴功德二者。
这些由于具有戒律故称为具戒者，破坏戒律者即是破戒者。从他们听闻法时，因为恭敬法故，对这两者都视为善友而依止。不应轻视破戒者为下等人，如说：'智者虽戒律不善亦不轻，于说利益者明说者，如何是上师即如是恭敬，彼于善说者慈爱如是。'
关于'恭敬而听法'，如说：'应以十六种方式听闻法。'从住处一俱卢舍以外是阿兰若处。'恭敬'即如实恭敬。不善分别即是与贪欲等相应，不喜欢跳舞、使人跳舞、唱歌等世间种种，故应断除这些。
作意功德是舍弃希求声闻缘觉乘，具有希求大乘功德的缘故。友伴功德是断除恶友，依止善知识。'由三成就业'是成就的标志。此处'业'字属于标志的异名，以无量、威力、证悟功德来解释这些。
关于'清净四梵住'等，四无量即慈、悲、喜、舍是梵住。这些成就时如同清净隐没般了知，故得标志之名。

།མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་སྟོབས་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྣམ་པར་རོལ་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་མཐུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་མ་སྨོས་ཏེ།འདི་ཡང་གྲུབ་པའི་རྟགས་སོ། །རྟོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་དབང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། རྟོན་པ་ནི་ཕུག་སྟེ་ཚད་མར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ཙམ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་བཞིས་དེས་འཇོག་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་བ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེས་འཇོག་པ་ནི་དེས་འཇོག་པའོ། །དེ་ཉིད་ལས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དང ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྫོགས་པའི་བར་རོ།།འདི་དག་གི་བཤད་པ་ནི། ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐ་མར་ཐུག་གི་བར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་ བསྐྱོད་དེ།དགེ་བ་ལ་འཇོག་གི། ཕྱུག་བར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །ཚིག་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་པའི་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཚིག་ནི་གཟུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འཆད་དེ་བསྒོ་བ་དང་། གང་ཡང་རུང་བ་དང་། གཉི་ག་ལས་ཡང་དག་པར་བགོ་བཤའ་བྱ་བར་དམ་བཅས་ནས་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གཉིས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་ལས་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ དེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ།བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་འདིའི་འབྲས་བུ་ལ་ཆགས་པར་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་བརྡ་སྤྲད་པར་ཟད་དོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་ལས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མང་དུ་ཐོས་པས་བསྒོས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་དོན་མང་དུ་ཐོས་པས སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་བསྒོས་པ་ཡིན་ཏེ།མང་དུ་མ་ཐོས་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཕགས་པ་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ། གདམས་ སུ་གསོལ།བཀའ་སྩལ་པ། སྒྲ་གཅན་ཟིན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་པ་བཟུང་ངམ། དེས་གསོལ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་བཟུང་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །སྒྲ་གཅན་ཟིན་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་བ་ཉིད་ཇེ་ཟུང་ཤིག། ཀུན་ཆུབ་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། །འགལ་བའི་ཕྱིར་དེས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟར་ས་ བོན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་འདི་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་དཔེ་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ནི་མདོ་ལ་སོགས་ པའོ།།དོན་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་དག་ནི་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེར་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། །གཟུང་བའི་དངོས་པོའི་གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའོ།

所谓'神通'即是神力，因为以五种神通游戏故为大神变。漏尽通不是神通，因为以智慧解脱非为大神变故。或者因为是菩萨品类故未说彼，此亦是成就之相。证悟即是现前及现前之力，以'依止智慧'而说，是各自亲证之现量智慧。依止即是究竟，说为量，而非仅是了知义理，因为彼不能得寂故。'以此安立业'即是以利益安乐增上意乐而安立即是以彼安立。即从彼'住于修行及邪行之有情'等乃至终。
此等解释即是从'摄集资粮功德'乃至最后，从不善处引导破戒者而安立于善，而不令富有。'一向决定'即是因为无疑之教诫及随教为应受持之语故，有疑之语非应受持故。'爱乐真实'即以'法及财物摄受'而解释，即是受教及任一或二者皆如实分配后，以法及财二者如是成办故。此亦是业。
以菩提心为前导即是由彼摄持故令心无烦恼，因为不思惟承事等此世果报之贪着，及思惟为得大菩提故。偈颂之义仅是表示而已。如是具足此业之菩萨如何证悟所知之相，当如是宣说。'多闻熏习处'即是因为是大乘品类故。以多闻大乘法义熏习心心所相续，因为未多闻者无现证故。如是圣罗睺罗于世尊前启白：'世尊为令我证悟故，请垂教诲。'告曰：'罗睺罗，汝持蕴论否？'彼白：'世尊，未持。'世尊告曰：'罗睺罗，是故当持蕴论，当遍知'等。
'非阿赖耶识所摄'即是因为是法界极清净之等流及其对治故，非彼自性，因为相违故非彼所摄。'如阿赖耶识是种子'即是如阿赖耶识是染污法之因，如是此处亦是清净法之因，仅就因之体性而比喻，非余。法即是经等。义即是彼等所诠之无我等。此等是彼等显现之本性故，是彼显现之本性。'如所取事'即是因为似彼显现故。'具见'即是具有耳识。

།ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་ལྟ་བའི་ཆ་དང་བཅས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཏེ། ཇི་སྐད་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འཇུག་པ་སུ་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་དཔྱོད་པས་འདྲི་བ་གླེང་སློང་ངོ་། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པས་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཚད་མེད་པ་མཉེས་པར་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། འདིས་དེ་ཐོབ པས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཚད་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཅིག་ཏུ་མོས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་ཏེ། བཤེས་གཉེན་ངན་པ་གང་གིས་ཀྱང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པ་འདི་གསུམ་གྱིས།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལེགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གང་དུ་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་ལྷུར་ལེན་པས་འདྲི་བའོ། །ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་འཇུག་པ་པོའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ནི་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པས་གཞི་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཁ་ཅིག་ནི། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ འཇུག་སྟེ།ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ ཅན་མེད་པ་དང་།ཆོས་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྒོམས་པས་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་སྟེ།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གང་གིས་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་སྟེ། ཐབ་གང་གིས་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་དེ་སྟོན་ཏོ།།དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཅན་དུ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཞུམ་པ་ཡང་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་སྦྱོང་བ་དང་པོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་ བར་བྱེད་པ་སྟེ།བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །བསམ་པ་དེ་བདག་གིས་ཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་མེད་པ་དང་། །མ་རིག་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཚེགས་ཆུང་དུས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ནི་སེམས་སྦྱོང་བ་གཉིས་པ་སྟེ། བསམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱི རོ།།དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའོ། །བདག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་དགེ་བས་དགེ་བ་ཅན་ཡིན་ནམ། སངས་རྒྱས་ ཉིད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ནི་སེམས་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པ་སྟེ།སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་རྣོན་པོར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུད་དེ། །གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དཔག་མེད་པ། །མིར་འགྱུར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་བའོ།

所谓'意的表述'，是指意识。或者，是指具有见解部分的所取和能取的事物的安立，如前所说。
'谁在趣入'这句话，是探究者询问趣入者、证悟者。
关于'心相续被多闻大乘法所熏习'等，令无量佛出世欢喜是指现前，由此获得故称为'获得令无量佛出世现前'。
'一向胜解'是指对大乘法生起确信，任何恶知识都无法分离。
由多闻大乘等这三种方式，因为善巧积累善根，故是善巧积累福德智慧资粮的菩萨。
'趣入何处'是从所缘境分类的角度提问。
关于'具有见解的法'等，大乘法的因所生起的趣入者的意的表述是趣入境，故欲说为所依。
对于该意的表述的趣入，有些是趣入胜解行地，因为仅以闻而胜解一切法唯是识。
有些是趣入见道，因为如实通达意的表述。
其中如实通达是指：通达无众生、无法、无所取、无能取。
有些是趣入修道，因为修习为一切烦恼障和所知障的对治而清净。
有些是趣入究竟道，因为无障。
如是有四种通达。
'以何趣入'是询问因，即问以何方便趣入的意思。
'生起善根力'等是说明这点。
认为即使已成为具有善根力者也可能有怯弱心，故说'以三种方式净心'。
关于'无量世界'等是第一种净心，是明显的解释，已由解说而明了。
'我已获得此意乐'是指无障碍的意思。
因为他无悭吝、无欲寻、无害心、无懈怠、无昏沉睡眠、无无明，故认为以小功用即能圆满修习六波罗蜜多，这是第二种净心，因为获得殊胜意乐时，布施等自然生起。
'有障善'是指世间善，即具有彼者。因为未断对治品故为有障。
认为我以断除对治品的无障善而为具善者，为何不成就佛果圆满，这是第三种净心，即摄持并令心锐利的意思。
以偈颂总结此义：'由于无量众生，于一一刹那，成就正等觉'等。
'怯弱'是指心下沉。

།དེ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་བདག་ལ་ནུས་པ་མེད པར་བསམ་པར་མི་བྱ་བ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། གང་དག་ཁ་ཅིག་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་གྱུར་པ། །དེ་ཡང་ཤིན་དུ་དམན་པའི་གནས་སྐབས་དེར་ནི་ལྷུང་བར་གྱུར། །ཁྱོད་ནི་ཉམ་ངར་ལྟུང་ཡང་བདག་ལ་སྨད་པར་མཛད་མ་གྱུར། །བདག་སྨོད་རོ་ཡིན་སྐྱེས་བུ་སྐྱིད་པ་འཇིག་པར་བྱེད། །ཅེས་ བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།བསམ་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་བསམ་པ་དེ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཆགས་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་པ་དེ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་བསམ་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒོམ་པ་དེ་ཐོབ་པའོ། །བརྟན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱས་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་དང་ལྡན་ པ་ཤི་མ་ཐག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བས་དགེ་བ་ཅན་ཤི་བའོ།།འདོད་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལུས་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤངས་པ་དགེ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་དགེ་བས་དགེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕུན་སུམ་ཚོགས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །གནས་བཞི་སྤོང་བ་ཞེས་གང་སྨོས་པའི་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་སྟོན་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་གཉིས་དང་སོམ་ཉི་སྤངས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཟབ་པ་ཉིད་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་ཡིད་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཐེག་ཙོམ་མེད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ ངས་ཉན་ཏོ།།ངས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །ངའི་ཐོས་པའོ། །ངའི་དོན་ཏོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མདུན་ན་བསྩལ་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་དང་། གང་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདོད་པས་བསྒྲིམས་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་བའི་ཀེང་རུས་ ལ་སོགས་པ་བཞག་པ་དམིགས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་དེ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྤོང་བའམ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མའི་བར་ལ། དེ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གང་གིས་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང་འདི་ལྟར་བྱ་བ་འདྲི་བའོ། །འདི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་པོ་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ན། བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟར་བྱ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་དགོས་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་གཉི་ག་སྟོན་ཏོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱེད་པ་སྟོན་ཏོ།

这是'不应该这样做'的意思，不应该认为自己没有能力而想着'我不能证得无上正等正觉'。如同所说：'有些人虽已获得如来果位，却又堕入极为低劣的境地。你虽陷入困境也不应贬低自己。自我贬低如同毒药，能摧毁人的幸福。'
所说的'以何等心'的这个心态，前面已经解释过了。这是无执著布施的因。'以善意'是指以善心，而不是以不善心和无记心。就像世间人以善、不善和无记的散乱心，为了追求生存和享乐而行布施等，菩萨们则不是这样，因为他们是为了追求无上正等正觉。
'获得此心'是指获得如前所述的自然生起的心态，以此修习诸波罗蜜多。'诸坚固者'是指诸菩萨，因为他们确定了布施等本身就是所说的，而不是违品，所以不需要刻意断除违品就能自然趣入。'等'字包含持戒等波罗蜜多。
'具善者命终'是指以世间善而具善者死亡。'如愿获胜身'是指世间人乃至能转生到有顶的意思。'断除具善'是指以断除障碍的善而具善者的意思。'彼等圆满'是指如所愿的佛果。
所说的'断除四处'，宣说了应当断除的内容：'断除作意'是指舍弃声闻和缘觉乘的作意。'断除疑惑和犹豫'是指对大乘的甚深性和广大性不应有二心、颠倒和怀疑。'断除执著法'是指不应执著我和我所而执著所闻思的法，因为这会障碍证悟，不应执著说'我在听'、'我已了解'、'这是我所闻'、'这是我的义理'。
'断除分别'是指对不需要刻意安立而自然显现的色等，以及为了获得禅定而专注观想的白骨等所缘相，都应以不作意而远离分别。或者说从波罗蜜多等乃至佛陀和菩萨的相好，都不应执著说'这就是它'而起分别。
偈颂的内容已经用这些文字解释完毕。'由谁如何趣入'是询问能作者和如何作。当由能作者趣入所作时，必定需要能作者和证悟特征的如是如是作为，因此二者都说明。'从闻习气因所生'等说明了能作。

ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། ངེས་པར་རྟོག་ པའི་རྣམ་པའི་ལྟ་བ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིང་དེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ བརྗོད་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ལས་གུད་ན་མེད་པས་བརྟགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རིགས་དང་རིགས་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ཐ་དད་ན་དེ་ དང་ལྡན་པའི་བརྗོད་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་གི་དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ལས་ཟློག་ཅིང་། ནང་གི་ཡན་ལག་ཏུ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཚིག་དེ་ཡང་ཡང་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ལུས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ཟག་བརྟགས་པ་ལྟར་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གདགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མི་ བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་དང་བཅས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་གཉིས་དང་བཅས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཉིས་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ཐམས་ཅད་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་མི་དམིགས་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་པོ་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་དོ། །དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི མིང་ལ་སོགས་པར་མི་དམིགས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟེ། མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མིང་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་པའོ། །དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་གདགས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ་ལ་འཇུག་ཅེས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེས་བྱ་བས་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་འདིའི་དོན་ཡིན་པར་ བསམས་པའོ།།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀྱང་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཕྱིར་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དོན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲུབ་ལ། རྣམ་པར་རིག་པ་སྣང་བ་ཡང་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཏགས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། ཅི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་རིགས་གཞན་དུ་གྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་འཇུག་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པ་ཐ་དད་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་རྣམ པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་ཞེས་འཇུག་གོ།

以'四种遍寻和四种如实遍知'来说明如下内容。在修行时是遍寻，即无所缘相的决定思维观察的遍思维。无所缘的决定智慧是果的本性，即如实遍知。
其中，名即是'色'等词语。遍寻名即是思维仅是意识言说，因为除意识言说外别无所有，故为假立。遍寻事即是思维如同名聚等所说的蕴界等并非如是成立，因为若类与有类的关系相异，则不应有彼相应的言说。
凡是名的事物所诠义，依名的所诠义，也仅思维为意识言说而已，远离外境的执取，而近思维为内支分。'色'等词语，或是成为假立为自性的本性，如'身、受'等，因为如同补特伽罗虽无而假立为自性故。或是差别假立的相，如'无常、苦'等，因为虽无而假立为差别故。
'有名之义'即是有名与所诠。'有自性与差别假立'即是有自性与差别二种声。'有自性与差别'即是有二种义。当不见此一切为义相时等，即是不见遍计所执义而决定思维相的四种遍寻方便的果，即是四种如实知。
'因为彼等不可得故'即是因为名等决定不可得的意思。决定思维的遍寻之果是不可得，即遍寻名的果是名不可得智。遍寻事的果是事不可得智。如是于自性与差别假立亦当说。
若问：若无义故唯入识，则如何说'入彼唯识'？以此遮破，认为此即是其义。为破彼故说'唯彼'。以识义亦是无义性，非唯外境。若是无义性，则如何说十二处等，及随顺世间义言说？
为此说'有因相及见二'，虽无义而现为外境之识以诠义习气力而成，识之显现亦以见之假立故无违。此等现为因相及见之识是否入为异类性？抑或不是？
为此说'入种种相性'，即是入一识以所取能取事之不同相而同时现为种种相。

།སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་རྣམ་པ་མང་པོར་རང་གིས་རིག་གོ། །རྟོག་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་སྐབས་ཀྱིས་མིང་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །ཅི་འདྲ་བར་ནི་འཇུག་ཅེས་ གང་སྨོས་པ་དེའི་དཔེར།མུན་ཁུང་ན་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བའི་ཐག་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྟོགས་པར་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་ནི་ནོར་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་མིང་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཡི་གེ་དང་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ བརྗོད་པ་གཞན་གྱི་དབར་ལ་མིང་ལ་སོགས་པ་ཡང་ནོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཐག་པའི་བློ་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་སྦྲུལ་གྱི་བློ་ལྡོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་གི་བློ་རྣམ་པར་ལྡོག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་དང་དྲི་ལ་ སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆ་ཤས་སུ་བཤིག་ན་ཐག་པའི་བློ་ཡང་ལྡོག་སྟེ།དེ་སྐད་དུ། །ཐག་པ་སྦྲུལ་དུ་ཤེས་པ་ལས། །ཐག་པར་མཐོང་ནས་དོན་མེད་དོ། །དེ་ཡི་ཆ་མཐོང་དེ་ལ་ཡང་། །ཤེས་པ་སྦྲུལ་ལྟར་རྣམ་པར་འཁྲུལ། །ཅེས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྩལ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསྩལ་བ་ནི་ཕྲལ་བ་སྟེ། །མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དབང་འཁྲུལ་པ་ཡང་བཟློག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྩལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པར་སྣང་བའི་དོན་ གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་འདི་དོན་དུ་སྣང་གི།ཀུན་བརྟགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་མེད་དོ། །ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འདི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འཁྲུལ་ཏེ་དོན་མེད་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་ དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་འཇུག་གོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་བསྩལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་སྣང་བ་གང་ གིས་ཀྱང་སྐྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ཡང་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དོན་དུ་བྱས་ནས་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མིང་ལ་གནས་ཤིང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མིང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་མ་འབགས་པ་ལ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། །ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་མེད། །མིང་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་ལ། ། མིང་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་གནས་ཀྱི་མོས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱ་བ ནི་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་བྱེད་པ་པོའི་སྤྱོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་མཐར་ཐུག་པ་སྟོན་ ཏོ།།བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་ལ་འཇུག་པ་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་བྱ་བ་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་འཇུག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མིང་ལ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་མིང་དེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པས་སྟོན་ཏེ།ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཇུགས་ལ་སོགས་པའོ།

所谓'种种'是指同一个意识自身了知多种形相。通过分析这三种分别的机会，宣说了名等六种对境无实等三种。对于'如何趣入'所说的譬喻：如同黑暗中显现为蛇的绳子般趣入等所说的，以譬喻显示了解三种自性。譬如因为不存在，绳子上的蛇是错误的；同样，名等六种对境在字和义显现的意识言说上，依他起性上的名等也是错误的。其中，如同依靠绳子的认知，因为错乱于不存在而无法遣除蛇的认知，同样依靠依他起而遣除名等遍计所执的六种对境的认知。如同依靠颜色和气味等分析为部分时也遣除绳子的认知，如是说：'从绳子了知为蛇，见为绳子即无义，见其部分于彼上，知如蛇般皆错乱。'同样，对于六种相'若寻求真实义'是说，寻求即是分析，无的意思。依靠六种非真实义无的圆成实相，也应遣除依他起的错乱，应当分析。
'趣入意识言说显现的对境相'是说此意识言说显现为对境，而遍计所执的对境是不存在的，如是趣入遍计所执。'趣入唯识'是说唯识因无明力而错乱，虽无对境而错乱显现为对境相，如是趣入依他起。'趣入圆成实时破除对境想'所说，对境想寻求即是意思。一切显现为对境皆无生起之时，是说任何显现为对境者都不能生起的意思。
因此'唯识显现也不生起'是说无所取则无能取故，唯识作为对境也不生起的意思。'住于一切对境无分别名'等，是说对于经等法中任何名的境界，于无染污中安住于'此一切唯是名'，如说：'一切唯是名，一切分别息，于名显现识，假立以为名。''以现证方式安住法界'是说以各自现证而安住，不是以胜解。'所缘能缘平等故平等智'是说如同无所缘境，同样也无能缘，因所缘能缘二者平等故即是平等性。
如是'此即趣入圆成实自性'是说显示趣入之作者的行为无有的究竟。趣入遍计所执和依他起因为有余故，趣入的行为非究竟，故欲说作者性而显示趣入。对于所说'一切对境无分别名'具境之名的详细分类，以偈颂显示：所谓法即色等。

།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་དང་། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་མདོ་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་སྟེ།།ཕ་དང་མ་ནི་གསད་བྱས་ཤིང་། །རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། །ཡུལ་འཁོར་འཁོར་དང་བཅས་བཅོམ་ནས། །མི་ནི་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་འབྲུ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚིག་དང་ངག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཕགས་རྣམས་ཏེ།དྲི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ཏེ། དེ་རྟོགས་པ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་གྱུར་པ་དང་གནས་གཞན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ ཏེ།ཕལ་པ་རིགས་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཅུ་ལ་གནས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ཉིད་དུ་བྱེ་བྲག་ ཏུ་བྱས་ཏེ་སྤོབས་པའི་རྒྱན་གྱིས་བསྟོད་པ་ལས།།གང་ཕྱིར་ཁྱེད་ནི་ད་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱིས། །དེ་དག་བསྟན་པ་ཀུན་གྱི་སྤྱི་བོར་གནས། །དེ་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡི། །སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་ པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་གང་ཡིན་པ་དེ་ བདག་གི་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གིས་ཀྱང་ཐོབ་བོ་སྙམ་པའི་ཕྱིར་རོ་དེ་ནི་དེའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྔོན་མ་མཐོང་བ་ མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་ལ་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་འདྲི་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ལས་དེའི་གོ་རིམས་སྨོས་པ་ནི་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ གདུལ་བའི་ཚོགས་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ།།འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་དམིགས་པའོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་བླ་ན་ཡོད་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'补特伽罗'是指提婆达多和随信行等。所谓'法'是指佛陀的教言、经藏和应颂等。所谓'义'是指其所诠义，如'杀害父母，以及两位净行王，摧毁国土及眷属，人即成为清净者'等。所谓'略说'是指'一切法无我'等。所谓'广说'是指'色无我'等。
所谓'字'是指字母'阿'等，因为是词句和语言的因。所谓'不清净'是指凡夫，因为被烦恼所染污。所谓'清净'是指圣者，因为已断除染污。所谓'边'是指缘略说，因为缘般若波罗蜜多和十地等略义。'善巧通达法界'是指现证法界。
关于'生于如来种姓'，如来种姓即是法界，因为通达法界、缘于法界而生殊胜智慧，以及转依前际和生起新的所依，故称为生于彼处。如同凡夫生于同类中一样，这是结生成佛。因为现证初地后生于如来种姓成为佛子，所以弥勒菩萨在赞叹十地菩萨为释迦牟尼佛长子的《无畏庄严赞》中广说：'由于您现今以功德，安住一切教法之顶，故您即是释迦牟尼，长子功德皆圆满。'
所谓'获得对一切众生平等心'是指见到一切皆同为无我，如经中所说：'一切众生皆有如来藏'。'对一切菩萨平等心'是指认为彼等所处的境界也是自己的境界。'获得对一切佛平等心'是指认为诸佛所证得的法身自己也将证得。
'这是其见道'是指如同声闻见道一样，因为见到了先前未见的法界。对于'为何趣入唯识'的提问，是询问其意趣，为了获得一切智智而说明其次第，为了令其明了，应当如所教导般修习，这是对有缘众生的利益。
'缘于杂染法'是指由于是真如自性，故摄集一切大乘所说诸法而缘之。否则长时间内将不会生起无分别智。'出世间'是因为无漏和无分别。'止观智'是指如是所说的无颠倒等持智慧。'种种分别智'是指安立诸法因果事相的有上和无上，即是具有所取能取相的意思。

།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པའི་ས་བོན་རྣམས་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་རེག་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མང་དུ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་སྔོན་དུ་འདྲེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གནས་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོག་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དྲི་མ་མེད་པར་འབྱུང་བའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ཏེ། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་ མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་སྟེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ནོར་བ་མེད་པར་རྟོག་གོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མཁན་ནི་དེ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ཀྱི།གཞན་དག་ནི་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ལངས་པ་ན་ཡང་ རྗེས་ལ་དག་པས་དག་པ་སྟོན་པའི་དུས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟོན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གནས་སོ།།ཉན་པ་པོ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་བསྒོས་ཏེ། དེས་བྱ་བ་ སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ པའི་གནས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྗེས་དང་དངོས་དང་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་སྔ་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་དོན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་པ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དོན་མེད་པར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་པར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའོ། །སྣང་བ་ནི་གསལ་བ་སྟེ། དོན་མེད་པར ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་སྟེ། དེས་ན་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ། གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པའི་མེའི་སྔ་རོལ་གྱི་ཡང་རང་ བཞིན་གྱི་གནས་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །དེའི་ཆ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པར་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་དག་ནི་དེའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །རྩེ་མོ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་བཞི་པོ་མིང་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པར་ངེས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་གནས་པ་ནི་མིང་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

所谓阿赖耶识的一切种子及其因缘，即是具有显现色等的习气，这表明已断除了具有因果的诸种子。
所谓触证法身的种子，即是多闻大乘的诸习气，因为这是获得法身的先导。
所谓转依，即是通过如实观察，心与心所生起无垢，或者是通过如实清净，从而成就力、无畏等一切佛法。
所谓为获得一切智智，即是为获得无垢无碍的智慧。
关于后得智等，所谓一切阿赖耶识遍生起，即是诸因。
所谓一切识相，即是诸果，由于如实见到依他起性，对于显现为所取能取的诸相无颠倒无错误地了知。
如同幻师因见到无象等，对草等幻术之因无颠倒，而其他人因见草等为象等而迷惑。同样，通过见到真实，现证无所取能取的圆成实性后，在后得清净时示现诸法因果，引发世俗智慧始终无颠倒。
听众则是颠倒的，他们也在相续中熏习闻法的习气，为成办所作，渐渐地将变得无颠倒。
后得既非无分别，也非有分别，因为会成为烦恼性。
因此，在增上慧学处，将解说以后、正、入三种差别的无分别三种。
于一切现观中生起顺决择分，因为这是前者的自性，故说彼等。
所谓以四种遍寻思，即是以如前所说的名、义、自性、差别假立决定思维为体性。
所谓小法无义忍时，即是小法无义忍。明显即是清晰，应知无义。
为求得彼故获得，因此明得三摩地即是明得的意思。
所谓暖位，即是如暖的善根，如同钻木生火一般，是真实智火之前的自性因的意思。
决择即是现观。其分即是法无我忍。有益于彼即是顺彼分。顶即是因到达善根动摇的顶点。
如实遍知四种名等无所缘决定，即前述住于名等唯是识而无有义的决定，是趣入真实义一分的三摩地。

།གཟུང་བ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་འགོག་པའི་ ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་དོན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་གཟུང་བ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ཉེ་བ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟགས་ ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་གང་དང་གང་གིས་ས་བཅུ་པར་ས་རྣམས་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་འདྲེས་པའི་ཆོས་མ་དམིགས་པ་ཉིད་ནི་འདྲེས་པར་བྱས་ནས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དུ་ན་ཚོགས་བསགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ།།དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་རྣམས་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་ལ་དག་པས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་དེ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གནས་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་རྣམ་ པར་དག་ནས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །ཁྱད་པར་གྱི་གནས་སྐབས་ནས་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་ གྱིས་དམིགས་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་བསྐལ་པ་མི་ཉུང་བར་བསགས་པ་དག་གིས་བསྟན་ནས་ཁྱད་པར་དེས་བྱང་ཆུབ་ དཔའ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའོ།།རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ གནས་སོ།།སའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ས་བཅུ་པོ་དག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ནི་ས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤོང་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ ཡང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་གོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤོང་བ་ཡང་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་གཡོ་བར་བྱེད་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་དོ། །ཉན་ཐོས་ནི་བདག་དང་གཞན་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བས་བདག་གི་དོན་ཉིད་ལ་སྦྱོར་གྱི། གཞན་གྱི་དོན ལ་མི་སྦྱོར་རོ།།སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཞོན་ནུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རབས་ཀྱི་རིགས་བྲན་ཁོལ་གྱི་ བུ་བཞིན་ནོ།

为了遮破唯所取的事物故是一分，如是通达无义，而非无唯识。因此，彼是随顺真谛之忍处。随顺是因为接近，因为依彼无所取而通达亦无能取故。
此等三摩地是接近现证者，谓是于现证时生起之义。如何安住之显示者，谓以任何自相共相及相等增益，于十地中显示诸地，于彼等不见杂染法性即是杂染已而见故。否则，虽积集资粮，然无分别智不可得故。
出世间者，谓无分别。彼后得安立，以后得清净故，世间亦以彼为境故。彼转依已者，谓以无分别及后得二者清净心心所相续已，为得佛陀三身故，如下当说。
从殊胜阶位十者等中，所缘殊胜者，谓菩萨以闻所生等三慧缘大乘法，而非缘声闻乘法。福德资粮者，谓修习布施、持戒、忍辱等。智慧资粮者，谓闻等，显示以彼等非少劫积集已，由彼殊胜于菩萨生起菩萨现证力。
证悟殊胜者，声闻唯现证补特伽罗无我，菩萨则现证补特伽罗及法无我。涅槃殊胜者，诸菩萨是无住涅槃，以般若及悲方便摄持故，不住轮回涅槃二边故。声闻则住无为涅槃。
地位殊胜者，菩萨由十地决定出离，声闻则无地位安立。清净殊胜者，诸菩萨断烦恼及习气，且清净佛土成金等自性。声闻则无断习气，亦无清净佛土。习气者，谓虽无烦恼，然如有烦恼般动摇。
与一切有情自心平等性获得殊胜者，菩萨以获得自他平等性故，不断成熟有情之加行相续。声闻则以分别自他差异故，唯修自利，不修利他。
出生殊胜者，菩萨生于如来种性法界已而成佛，如具相转轮王种姓青年。声闻则不如是，如下贱种姓奴仆之子。

།སྐྱེ་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་འདུག་པར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །ཉན་ཐོས་ནི་མའི་མངལ་དུ་སྐྱེས་ཏེ་ཕལ་པ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲས་བུ་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་ཐོབ་པའོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅས་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུད་དོ། །མིང་དང་དངོས་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ། །གློ་བུར་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཙལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ལ་དངོས་པོ་གློ་བུར་བ་དང་། དངོས་པོ་ལའང་མིང་གློ་བུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་སྒྲ་དང་དོན་རྟག་ཏུ་འབྲེལ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སེམས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་བཙལ་བར་བྱ། ཡུལ་གང་དུ་ཞེ་ན། བཏགས་པ་རྣམས པ་གཉིས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ་ཐ་སྙད་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི་འདི་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པས། །ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བ་བཞི་པོ་འདིས་སོ།།དོན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་བྲལ་བའོ། །རྟོག་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་རྟོག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པར་རྟོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་མེད་ཕྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་རྣམ་པ་ གསུམ་མེད་པར་མཐོང་བའོ།།གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་འཇུག་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་མིང་དང་དངོས་པོ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་གློ་བུར་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་ཀུན་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་ ཕྱེད་འོག་མས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་རངས་པས་ནི་རྟོག་པར་ཟད་ཀྱི། དངོས་པོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། གཞན་དུ་ན་ནི་དག་པ་དང་མ་དག་པ་མེད་པས་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མི་འགྲུབ་པོ། །སུ་ཞིག་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་སུ་ལ་དེ་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པས། །གཟུགས་བརྙན་ཡིད་དུ་མཐོང་བ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དང་དོན་དུ་སྣང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་ནོ། ཞེས་ངས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སུས་མཐོང་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་པར གཞག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་སོ། །དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལས་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་བསལ་ནས་སོ། །རང་གི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་གཟུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་འདི་ཉིད་ཆོས་དང་དོན་ལྟ་བུར་སོ་སོར་ སྣང་ངོ་སྙམ་དུའོ།།དེ་ལྟར་ནང་དུ་སེམས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་སེམས་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུང་བ་མེད་པར་རབ་རྟོགས་བྱོས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་རྟོགས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་ པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དམིགས་པ་མེད་ལ་རེག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ།

出生差别是：菩萨是在莲花中结跏趺坐化生，直至证得佛果期间一直都在如来眷属坛城中出生。佛的眷属坛城是无漏界，即佛的境界。声闻则如凡夫一般从母胎中出生。
果位差别是：菩萨的果位是以力等功德庄严，任运成办众生利益的法身。另一种果位是无有有漏生。
为了易于了知遍寻及其果，用两个偈颂来总结。'名与事物互为暂时，应当如是遍寻求'，是说名对事物是暂时的，事物对名也是暂时的，而不像有些人认为声与义永远相连是俱生的等等。
应当仅仅如此寻求。在何处寻求呢？'于二种假立'，即本性假立和差别假立。如何寻求？应当了知这仅仅是假立，只是名言安立而已，此中并无本性和差别的假立。
通过如实了知，以此四种遍寻。'无义'即离开义。'三分别'即名分别、本性假立分别和差别假立分别。'彼无故'即因为无义的缘故。'无义'即见到三种分别无有。
'趣入三'即趣入三自性。第一偈颂的前半，是见到名与事物互为暂时而趣入遍计所执性。第一偈颂的后半，是见到本性和差别假立仅是分别而证悟依他起性。
第二偈颂则是见到分别也无所有而趣入圆成实性。否则就无有清净与不清净，束缚与解脱也就不成立了。
谁如是遍寻而得果，为谁宣说此义，依此而有偈颂：'菩萨等持位，意见影像时'等。
法与义所显现的三昧影像，见到即是彼性，如我所说：'识由所缘了别而差别'。谁见到？'菩萨等持位'即一心专注。
'遣除义想已'即远离彼影像的义想。'决定取自想'即了知是自己等持心如法与义般显现。
'如是住内心'即此时其心安住于心性中的意思。'应知无所取'即应了知无所取。
'故应知无能取'即因为无所取则能取不合理的缘故。'由此触无得'即通达彼二自性离所缘的真如。

།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་མོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ནི་གཉི་གར་གཏོགས་སོ།།བསམ་གཏན་ནི་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །གཞན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །མཐའ་ཡས་ཕ་རོལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཕ་རོལ་མེད་པ་སྟེ། མང་བ་དང་རྒྱང་རིང་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གླུ་དབྱངས་དང་སིལ་སྙན་ མཐའ་ཡས་པ་དང་འདྲའོ།།རྒྱ་མཚོ་ཕ་མཐའ་མེད་པ་དང་འདྲའོ། །བསགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ལ་སེམས་པ་ལེགས་པར་རྣམ་ངེས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་ལ་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་གྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་རྒྱུས་འབྱུང་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྟོག་པ་དེ་ཡིས་བསྒོས་པ་ཡིས། །རྟོག་པ་ཡིད་བྱེད་དེའི་གནས་ནི། །ཞེས་ ཀྱང་བཤད་དེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་འདྲ་བའི་སེམས་ཙམ་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་འདི་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་བས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྲལ་ བ་ཡི།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་ནས་བཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ངེས་པར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་འདིས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྟོན་ཏེ། སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རྟོགས་ནས། །དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་གཞན་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་དེ། དེ་མེད་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་ འཐད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པོ་མེད་རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་དང་མི་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པར་བྱེད་པའོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །རྟོགས་མེད་ཤེས་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུས་སོ། །མཉམ་པའི་རྗེས་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་མེད་པ་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མཉམ་པ་ཉིད་ ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་ནས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་ནས་སོ། །རྟག་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །དེའི་གནས་ཐིབས་པོ་ཉེས་པ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ དེ་དག་གི་རྒྱུའོ།།ཐིབས་པོ་ནི་ཤེས་པར་དཀའ་ཞིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཛོད་ཀུན་གཞིའོ། །རྩི་སྨན་ཆེན་པོས་དུག་ནི་སེལ་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླ་བསམ་བཤད་དོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། ། ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་ལེགས་ཆོས་ལེགས་གཞག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་བཟང་པོ་མཛེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །རྩ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་གང་དག་ལ་དེ་འཇུག་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་གི་དབྱིངས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དྲན་པ་གཞག་སྟེའོ། །དྲན་པའི་རྒྱུད་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་ཤེས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་རྒྱུད་ནི་རྩ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པའོ།

福德资粮即是布施等三种波罗蜜多。智慧资粮即是般若波罗蜜多。精进属于二者。禅定缘无量时是福德资粮，其余是智慧支分。
所谓'无边无彼岸'，是指无边际且无彼岸，依次是因为数量多和距离远之故。如同无量的歌声和乐器之声，如同无边际的大海。'积集'一词即是圆满成就之意。
'为善巧决定思维法故'，是指在三摩地之后对经典等获得极为确定，因为无有怀疑。'由说义相因而了知'，是指了知诸义之因是意识的言说，如同所说'诸法从言说习气而生'等。又说'由彼分别熏习故，分别作意彼住处'。此偈颂显示资粮道。
'安住如是唯心性'，是指安住于义相，即是如此思维：此心转变为义相。'由此离二相，法界现前故'，是指以了知无义为先，安住唯心后，远离能取所取二相，无二法界现前，因为已确定生起。此偈颂显示加行道。
如何现前，即是显示：'了知无心外，是故亦了知，心亦无所有'，是指除心之外无有其他所缘境，因为彼不存在，能缘也不合理。'具慧'是指具有殊胜智慧。'了知二无'是指已经确定。'住彼离法界'，意思是远离能取所取。'住'即是安住。此偈颂显示见道。
'无分别智力，随顺平等性'，是指以无分别智慧力，如同无所取，如是亦无能取，随顺平等性后，见到经典等诸法如虚空般平等。'遍'是指内外。'常'是指一切时。'彼住处粗重过失聚'，是指彼等杂染法之因。'粗重'是指难知难解，即是杂染法习气藏阿赖耶识。'如大药能除毒'，易于理解故不解释。此偈颂显示修道。
'善立牟尼说妙法'，是指善妙安立牟尼所说之善法。'根本法界'是指缘于略说。'根本'是指第十地，因为是一切经典之母。'彼诸法'是指彼所趣入之诸法。彼等诸法之法界即是空性，于彼以后得智安立念住。'念相续唯知分别'，是指念相续趣入根本法界。

།དེ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ ནི་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཚེ་ཆོས་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དྲན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དྲན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམས་འདིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ དང་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་གཉིས་ཀྱིས།ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་བརྟན་མྱུར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཕུན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་དུས་ན་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་དེ་དག་ཅིག་ཅར་དུ། །བྱ་རྣམས་གནས་ འཆའ་སླད་དུ་ཤིང་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ཞིག་ལྟར་བརྙེས་གྱུར།།ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དེ་གཉི་ག་འཛིན་པའོ། །དེ་སུ་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེན་པར་རོ། །བསྐལ་པ་ ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་དུས་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་མྱུར་དུ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན།རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་བརྟག་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། །རྨི་ལམ་ན་ནི་ལོ་གཅིག་ཀུན། །ཡུད་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་དམིགས་པ་སྟེ། །དེས་ན་དཔག་མེད་དུས་དག་ ཀྱང་།།སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་འདུ་བར་འགྱུར། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་སྦྱངས་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། །ཇི་སྐད་དུ། ལེགས་ཕྱིར་དུས་ཐུང་བ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ལྷོད་པ་རྣམས་ལ་རིང་དུ་སྣང་། །རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ཁྱོད་ལ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་ཀྱང་ཐུང་ངུར་འདས། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། དེ་དག་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་མ་ཆགས་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ནི་གཏོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །འོག་མ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ལྟུང་ བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །འཁྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །བསྒོམ་པ་ལ་ལེ་ལོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ལེ་ལོ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་ བའི་རྒྱུ་འདི་དག་ལ་མི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་དག་ལ་མི་འཇུག་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ནས་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། །ཞུགས་པས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་འཐོབ་ སྟེ།འདི་ལྟར་འདིའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་ཀྱང་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྦྱོར་ན་ ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཙམ་དུ་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མི་སྦྱོར་ན་ནི་སྐྱོན་འདི་འབྱུང་ན། རབ་ཙམ་དུ་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་ནི་གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་བསྟན་པ་ཟབ་མོ་རྣམས་ལ་ཡང་དད་པའོ།།རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་ཏུ་ལྟ་བའོ།

知道这仅仅是分别念时，在忆念时说'无法'这个词，意思是通过忆念经典等法，以及波罗蜜多等及其果，所有应当忆念的都是遍计所执性的自性而不存在。
以此现证次第，通过无分别和后得二者，'稳固迅速趋向功德大海彼岸'，意思是获得一切圆满功德之处即佛果，如所说：'现前菩提时，无边功德刹那间，如鸟栖树上，您如何获得此？'
所谓'稳固'是指执持无分别和后得这两者。若问是谁，应当配合'菩萨'。所谓'迅速'是指快速。
若说三大阿僧祇劫的大时间，怎么能说是迅速呢？因为仅是分别念而已，所以不是这样，如《时间三际观察论》中所说：'梦中一整年，刹那间可见，因此无量时，亦可成一刻。'
也因为精进修习的缘故，如所说：'懈怠者短时亦觉长，极为精进的您无量时亦成短暂。'
第五品。入唯识性的因是六波罗蜜多，在修行时是世间的，宣说这些。
此中，'菩萨于诸受用无执著'是布施波罗蜜多。执著是布施的违品执著，即是散乱。下文也应当如是说。
'于诸戒无违犯'是持戒波罗蜜多。违犯是散乱。
'于诸苦无扰乱'是忍辱波罗蜜多。扰乱是散乱。
'于修行无懈怠'是精进波罗蜜多。懈怠是散乱。
'不趣入这些散乱因'是说不趣入违品散乱因，因为已经完全断除。
'使心专一'是心等持，即禅定波罗蜜多。
'如理抉择诸法'是智慧波罗蜜多，通过这六波罗蜜多而入唯识性。
入后，以清净增上意乐所摄持的六波罗蜜多获得果位，即虽无行持六波罗蜜多的加行，但常时相续不断地修习六波罗蜜多圆满成就。
若问：如果这位菩萨不修持戒波罗蜜多，岂不会成为破戒者吗？答：不会，因为只是不刻意修持。若完全不修持戒律则会有此过失，但因为只是不刻意修持，所以无过，因为通过信解教法等而修持，所以无过。
其中，信解教法是指于具足波罗蜜多的甚深教法生起信心。品味作意是观察波罗蜜多的功德。

།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གཞན་ལ་གནས་པའམ། བདག་ལ་གནས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྣམས་ལ་གཞན་ནམ་བདག་གི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ།།མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་སྨོན་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ནི་ཚོགས་དང་བཟོད་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ དང་།རྟགས་དང་ཕན་ཡོན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། །བཟོད་རྣོན་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་བསལ་ནས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་ རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ།བཟོད་པས་སོ། །རང་གི་ཐེག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། ཟབ་པ་ནི་ཕྲ་བའི་དོན་ཉིད་དེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །རྟོག་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོས་སོ། །འདོད་པ་དང་ནི་མོས་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དད་པ་དང་འདུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་ལོགས་ སུ་ཡང་ཆོས་རྒྱུན་དེར།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟགས་ཀྱིས་སོ། །གང་གི་སྔ་ལོགས་སུ་ཞེ་ན། དག་པའི་སྔ་རོལ་དུའོ། །ཆོས་རྒྱུན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པས་སངས་རྒྱས་ མཐོང་ངོ་།།དེ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་རྟོགས་སོ། །ཉེ་བར་རྟོགས་ཀྱང་ཚེགས་ཆེན་པོས་འཐོབ་པའམ་སྙམ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཚེགས་མེད་པར་ནི་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དེའི་གནས་སྐབས་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྙེད་པས་བྱང་ཆུབ་ དང་ཉེ་བར་ཡང་མཐོང་ལ།ཚོགས་གོམས་པར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཤུགས་ཀྱི་མཐུས་ཚེགས་མེད་པར་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་བས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བཤད་དོ། །དེ་དག་གྲངས་དང་དེ་ཡི་ མཚན་ཉིད་དང་།།གོ་རིམས་ངེས་ཚིག་གོམས་བྱ་ཡོན་ཏན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་གླེང་སློང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་སོ།།རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཉིད་དེ་མི་ཉུང་མི་མང་ངོ་། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི། མི་འཕགས་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྤགས་ནས་མི་ལྡོག་པའི་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨད་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་ཆུད་ཟ་བ་སྟེ།མུ་སྟེགས་ཅན་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་བར་སླ་སྟེ་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ གཉིས་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དེ་མི་ཉུང་མི་མང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་རྒྱུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་གཅིག་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་ པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།

随喜作意是对住于他人或自身的波罗蜜多，为了他人或自己而生起欢喜。
胜解作意是常常祈愿'愿其殊胜'而不离开彼。
清净增上意乐应当以资粮、忍耐、所缘、作意、对治、自性、标相和功德来说明。
其中在胜解行地中，为了善积资粮，'圆满一切白法'是指资粮。
'获得利根忍'是指除去小、中，而趣入观察法的大忍，这是忍耐。
'自乘'等是所缘，深是细微义即法无我性。广大是具有力用，即虚空藏等三昧。
'因为了知唯是分别'是作意，因为了知一切法唯是分别。
'为获得无分别智慧'是对治。
'欲求与胜解'是自性，因为是信心和意乐的自性。
'于前际法流中，见诸佛'是标相。在何处之前？在清净之前。'法流'是指三昧。'彼中'是指在三昧中，由等持而见佛。
因见彼而近证菩提。虽近证，为遣除'或以大艰难获得'之念，故说'无勤即得故'，这是功德。
其阶段是由获得成就之方便而见近菩提，由串习资粮而成熟的势力故无勤即得。
因此，以这三个偈颂说明了八种清净增上意乐。
'彼等数量及其相，次第、词义、修习、功德'等是引出下文义理的偈颂。
依据数量安立，说'违品与对治安立'等。
由三因故波罗蜜多唯有六种，不多不少。
以违品与对治安立来解释：'为对治非圣因故有布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多'，乃至'为对治不退转浪费因故有禅定波罗蜜多、智慧波罗蜜多'。
浪费因是散乱和邪慧，即恶慧者颠倒执著是浪费，如外道。
其余易解，已由解说而善加分别。
'以一切佛法圆满成就之基'是数量安立的第二因，因为是一切佛法之因故波罗蜜多唯有六种，不多不少。
如何？由布施等四种不散乱因成就一个不散乱波罗蜜多，这是因为无有违品散乱的缘故。不散乱是指禅定波罗蜜多。

།རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་སྟེ།འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་ པའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེད་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེད་པའོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་ནི་མི་མཇེད་པ་སྟེ། མི་མཇེད་ན་གནོད་ པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་ གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ།།སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །གདམས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདམས་ངག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱིས། དམ་པ་དྲུག་གིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གནས་དམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་དམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཕལ་ཆེར་ནི་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཀྲོལ་བས་གོ་བར་བླའོ། །དེས་ན་ཆུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་རྣམ་པར་ དགྲོལ་ལོ།།མཐའ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ པར་མི་བྱེད་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །སྦྱིན་པ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་དྲུག་དང་བྲལ་བའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ་སྦྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ།།སྦྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་པའང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྦྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་དྲུག་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་མུ་བཞི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ནི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་མིང་ཡང་མེད། །བཅོམ་ལྡན་ཉག་གཅིག་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །དྲུག་གི་སྤྱི་ལ་བཞུགས་པ་ ལགས།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་ནུས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་བཟོད་དོ། །བཟོད་ན་མི་མཐུན་པ་ལ་མི་མཇེད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་སེམས་མཉམ་ པར་འཇོག་གོ།།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། གོ་རིམས་ཀྱི་དགོས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་གི་སྤྱིའི་ ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ།འདིར་ཕུལ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་ལ་བྱའོ། །སེར་སྣ་དང་དབུལ་བ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་སེར་སྣ་དང་དབུལ་བ་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དུས་ནའོ།

'依止不散乱'是说依止禅定波罗蜜多。'为了如实现前证悟法性'是说以缘真如的般若波罗蜜多成就佛陀力等功德。'随顺成熟一切有情'是数量安立的第三种因。以布施波罗蜜多利益有情是生起安乐。以持戒波罗蜜多不害有情是不生痛苦。以忍辱波罗蜜多对害心平等是不报复，因为不报复则不害他而利益他人。'以精进波罗蜜多成办事业'是为了利益他们和不害他们。'为令未得定者得定'是以禅定波罗蜜多。'为令得定者解脱'是以般若波罗蜜多。'所教导者'是教诫的对象。'将成熟'是成为成熟的对象。
在相的情况下，应以六种殊胜来观察，说'所依殊胜'等，每一个都有六种殊胜，大多通过解释就能理解。因此只解释少许。'遍行一切'是说布施一切内外诸物。'以无分别智摄持'是说不分别布施物、布施者和受者，清净三轮。其余易懂故未说。
'是布施非波罗蜜多'是离六种殊胜。'是波罗蜜多非布施'是具六种殊胜的持戒等。'亦是布施亦是波罗蜜多'是具六种殊胜的布施等。'非布施亦非波罗蜜多'是离六种殊胜的持戒等。如布施有四句，其他五波罗蜜多也应如理配合。因此说:'独觉等众生，波罗蜜多名亦无，世尊唯一住，六波罗蜜总中。'
'随顺后后生起'是说不贪受用则能持戒，具戒则能忍，能忍则对违缘不报复而发起精进，发起精进则心得定，心得定则如实了知，这是次第的必要。'超胜一切世间、声闻、缘觉的布施等善根而到彼岸'是这些的总的词义，此处'超'字的含义是'到彼岸'。'摧毁悭吝与贫穷'等是各别差别的词义。其中'摧毁悭吝与贫穷'是在因位时。

།ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་དུས་ནའོ།།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ངན་འགྲོ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དུས་ནའོ། །བདེ་འགྲོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་དུས་ནའོ། །ཁྲོ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་མངོན་དུ་གྱུར་བ་སྟེ། འཕྲལ་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་གཞིའོ། །འཁོན་ པ་ནི་མདུད་པར་འཛིན་པ་སྟེ།ཞེ་སྡང་མི་འདོར་བའོ། །དེ་གཉི་ག་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའི་དུས་ནའོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དུས་ནའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་གོམས་པར་བྱ་བ་སྟེ་ལྷུར་ལེན་པའོ། །ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ལྔར་དབྱེའོ། །ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེགས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དད་སོགས་སྦྱིན་ཕོད་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསྟི་སྟང བྱས་ནས་དུས་སུ་ལག་དར་ཏེ།།སྦྱིན་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཇི་སྐད་དུ། ནུས་པ་ཆུང་ཡང་གཞན་ཕན་སྦྱོར། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་གཏང་མི་བྱ། །གནས་སྐབས་ཀུན་དུ་ནུས་མཐུན་པར། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་སོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །མོས་པ་བསྒོམ་པ་ནི་དད་ པ་དང་འདོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་།སྦྱིན་པ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གཞན་ཕན་ལས་ལ་མཐུ་མེད་ཀྱང་། །དེ་ཡི་བསམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱ། །གང་ལ་བསམ་པ་དེ་ཡོད་པ། །དེ་ནི་དེ་ལ་དོན་གྱིས་ཞུགས། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་ནི་དེ་བཞིན གཤེགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སྔོན་གྱི་འཕེན་པས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དོན་ནན་ཏན་དུ་མཛད་པའོ།།བསྒོམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པའམ། དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའོ། །ནི་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏོ།།བསམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་མོད་ཀྱི། འགའ་ཞིག་ཅུང་ཟད་བཤད་པར་བྱའོ། ། མི་ངོམས་པ་ནི་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའོ། །དེ་རྙེད་ཀྱི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་ཚད་ཀྱི་དུས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ལ། དེ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་གི་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་དུས་སུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ།།མེས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་བཅོས་སུ་མེད་པ་སྟེ། ཡོ་བྱད་དང་བཅས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཕྱིར་བཅོས་པར་རྩོམ་པའོ། །སྤྱོད་ལམ་ བཞི་སྨོས་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།གནས་དང་ཡོ་བྱད་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་རིང་པོ་ཉིད་ནི་དུས་རིང་པོར་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པས་ སློང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་བསམ་པའོ། །སུ་ཞིག་ བདག་འབྱོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེའི་བསམ་པ་ནི་བདག་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཆུང་བའོ།

获得大受用和福德资粮，这是说在果位时。断除破戒和恶趣，这是说在因位时。获得善趣和禅定，这是说在果位时。愤怒是显现的嗔恨，是当下造作伤害的基础。怨恨是心结不解，是不舍弃嗔恨。断除这两者是在因位时。令自他安乐是在果位时。对于下文的确切含义也应当如是观察，已由解说本身善加分别。
修习是熟习，即专注投入。由行为等差别分为五种。修习行为加行是说善巧趣入布施等，如说'信等布施殊胜'，又如说'恭敬作时而布施'。又如说'虽力微小亦行利他，一切时中不应舍弃，随时随力而相应，当利益诸有情'。
修习胜解是以信心和欲乐二者对布施等生起胜解，为生起布施欲等，如说'虽于利他事无力，当常修习此意乐，若有如是意乐者，即是已入彼义中'。修习作意是包含品味、随喜、欢喜作意，如前所述。修习方便善巧是为无分别智所摄持，如前所述。修习成办事业是诸如来圆满具足六波罗蜜法者，由往昔愿力无需勉强，随缘以布施等精进行持利他事业。
修习即是修习彼或为彼而修习。'即'字是为显示异于作意修习。以六种意乐摄持而修习是说不知足意乐等，虽已由解说本身极善分别，仍当略作解说。不知足是不以为足。说'彼得一刹那中所作的每一刹那'是说，假使彼三阿僧祇劫量成为一刹那，如是刹那时间直至菩提，于每一刹那中等义，仅是约定俗成而已。
说'遍满火中'是说无有住处。说'虽无一切资具'是说无可挽回，有资具则谓能对苦作补救。提及四威仪是显示极其广大，即使无有住处和资具，亦以四威仪现前戒等诸波罗蜜故。长时即是相续不断故。以利益意乐劝请是说菩萨善知识等。
说'所欲果报'是为成熟所欲果报故。大我意乐是具足大我性的意乐。为令谁获得自利而回向，彼意乐是为自活命故微小。

།སུ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བསམ་པ་དེའི་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། དག་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །སུ་ཞིག་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེའི་བསམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །སུ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེའི་བསམ་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའོ།།བསམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི་ བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ།།བཤིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ངན་འགྲོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་སྦྱིན་ཡང་དག་ཇི་བཞིན་དུ། །མདོ་ སོགས་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་སྟོན།།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་བས་མགྲོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟང་ཟིང་ གི་སྦྱིན་པ་ནི་ལུས་རྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་རྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་ལས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ། འདིས་ལུས་དང་། ངག་སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་ལས་སྡོམ་པས་ན་སྡོམ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ འོག་མ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཏོ།།སྡོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་གྲོགས་བྱེད་པ་དང་།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འགེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་རྒྱུའོ། །གཉིས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་མི་ལྡོག་པའི་ རྒྱུ་སྟེ།གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཟློགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་བཟོད་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཏེ། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱའོ་ཞེས་ཐོག་ མར་བརྩོན་པ་སྟེ།མཐུ་དང་ལྡན་བར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ། །སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་བརྩོན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མདོའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ། །མི་ཞུམ་ཞིང་མི་འཁྲུགས་ལ་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ།།བདག་ཉིད་སྐྱོ་བས་སྤྲོ་བ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་མི་ཞུམ་པའོ། །གཞན་གྱི་གནོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཟློགས་པ་ནི་མི་འཁྲུགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ནི་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་སྟེ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྲོ་བ་དང་། རྟུལ་བ་དང་། བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་གིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེལ་བའོ། །གནས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་ བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པས་དག་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

若有人为一切众生利益而作回向，其心意之殊胜乃是利益他人之时机。善即是无过失、清净、吉祥，三者同义。
若有人为了获得世间圆满受用而回向布施等善行，其心意因追求痛苦而有过失。若有人为使一切众生获得佛果而回向，其心意因无过失故为善。
以此六种心意所摄持的品味作意修习，此义仅是约定俗成。随喜与欢喜作意的解释已由前文详细分析。
'将摧毁'即是'令无果报'之意，因为是恶趣的对治。每一项又各分三种，故示其详细分类。
如实正法布施，即是宣说经等无染法。资具布施即是布施生活用品。无畏布施即是为遮止杀生等，因为以无畏布施作为供养。法布施是为了建立善根。资具布施是为了维持身体。无畏布施是为了安定心意。
别解脱戒即是如实受持远离诸不善，由此防护身语诸恶业故名为别解脱。此即是戒律，是下面两种戒律的基础。
具足别解脱者供养佛陀等摄善法戒，是为获得力等一切佛法。饶益有情戒即是为成熟众生而作如法友伴，无过失地正确分配等。
对于加害者无嗔恨的忍辱是不退转于成熟众生的因。第二种是不退转于佛果的因，即不被寒、热、饥、渴等苦所退转。第三种是前两种忍辱的基础，因为是对甚深广大法的忍可。
铠甲精进即是最初发起'当如是如是行'的精进，以'住于具力'等经文所示。加行精进即是如其所思而行时的精进，以'具足精进'等经文所示。
不怯弱、不动摇、不知足的精进即是与发心相应的行为直至菩提道场都不舍弃。自身疲惫而不失勇猛是不怯弱。不被他人危害所退转是不动摇。直至证得菩提之间不中途舍弃是不知足。
'于善法欢喜、坚固、精进不舍'等教证分别解释不怯弱等。
安住禅定是为现法乐住，因断除我慢、见解、贪著等而清净。第二种是为成就神通等功德。

།གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་བྱས་ ན་མུ་གེ་དང་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེའི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དངོས་གཞིའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆོས་སྟོན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །འདི་དག་བསྡུས་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བརྗོད་པ། འདི་དག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། བསྟན་པ་བཞིན་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཉེས་པ་མ་ཡིན ཏེ།གལ་ཏེ་འདི་དག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་དོན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་དག་བསྡུས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གསུམ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ སྟོབས་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་སེམས་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ན་ ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་ གནས་ཡིན་ནོ།།གནས་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་དང་། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཁྲོ་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱིས། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པར་བལྟ་ཞེ་ན།དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཏེ། སེར་ སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་འབྲས་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དབང་ཕྱུག་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕན་ཡོན་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྟེ། ཕན་ཡོན་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་བསྡུས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བདེ་འགྲོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་དང་གཡོག་འཁོར་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ནི་བཟོད་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ཕྱོགས་ནི་ཉེ་དུའི་ཚོགས་སོ། །གཡོག་འཁོར་ནི་བྲན་ཕོ་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་སོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་འགྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཆེན་པོའི་མཐའ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ རྒྱལ་སྲིད་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབད་པའོ། །དེ་འགྲུབ་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །དེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པ་མེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བསམ་ གཏན་གྱིས་དེའི་མཐུ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཟོ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་དུས་ཡོངས་ སུ་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུའོ།

第三是为了成办利益有情的事业，因为修习禅定能平息饥荒、疾病等恐惧。
为了无分别而修习称为无分别加行，因为这是其资粮。无分别是正行。后得是从现证力所生，是具有世俗智慧本性宣说法的等起。
如果问这些如何摄集，说'因为这些摄集一切善法'是不合理的，因为未如所说而做。这并非过失，如果这些摄集一切善法，实际上也表明一切善法摄集这些。
一切善法有三种：布施等、信心等、从念住等乃至力。其中以其相摄集的是布施等自身。布施等摄集信心等诸善地法，布施等善心所是以相应摄集，因为具足信心等才能趣入布施等。
菩提分法、无烦恼等及力等是以其果摄集，因为是波罗蜜多的果。如说：'地与波罗蜜，是佛法之处，转依即为果，称为法身。'
这些的违品吝啬、破戒、嗔恚、懈怠、散乱、恶慧如何摄集一切烦恼？以其相即是吝啬等，因为离他物故以自性摄集。其所依即是从不信等乃至邪见，因为是吝啬等的因。
其果即是谄诳等，因为是吝啬等的果。就波罗蜜多的功德而言，所说'摄集自在'是布施波罗蜜多的功德无染污且无过失。功德增上无过失应与一切相配。
摄集大生是持戒波罗蜜多，因为是善趣。摄集大眷属是忍辱波罗蜜多，眷属是亲属众，随从是奴仆婢女等众。
由成就大事业加行所摄是精进波罗蜜多，大事业边际是转轮王王位等。于彼加行是勤勉。成就是现前成就。由彼摄受是因为无碍。
摄受无害及微细烦恼种子是禅定波罗蜜多，因为禅定能摧毁其力。
摄受一切工巧明处的善巧增上无过失，不同于世间增上有过失。虽无过失但非时限断尽。
若问如何？乃至安住菩提心为止。

།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དོན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ལ་ཡང་མངོན་ པར་མཐོ་བའི་ཁྱད་པར་འདི་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ།།ལ་ལར་ནི་སྦྱིན་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་དག་ལས་གཅིག་བསྟན་གྱི། ཐམས་ཅད་མ་བསྟན་པ་དེ་ཅི་ལས་དགོངས་ཞེས་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་འདྲི་བའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ སྦྱོར་བ་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འགྲོ་བ་ལས་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་སྡོམ་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་འཇིག་གི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ བཞིན་དུ་སེར་སྣ་དང་།ཁྲོ་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇུག་གི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་སྨྲས་པ། སྦྱིན་འདོད་ཉིད་ཀྱིས་ཆགས་པ་སེལ་བར་བྱེད། བྱམས་པས་ཞེ་སྡང་གུས་བྱིན་ང་རྒྱལ་ཏེ། །ཕྲག་དོག་ལྡན་པ་སློང་ལ་བདེ་འདོད་པས། མེད་ཅན་བྱིན་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བས་སེལ། །ཞེའོ། །ཡང་ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་མི་འཇིགས་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ན། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་སྦྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། ། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་བསྟན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་ཅི་རིགས་སུ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཏི་མུག་སྤང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བྱ་བས་ན་དེ་བསྒོམ་པ རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱེད་དོ།།ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། བདེན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོ་སོ་རྟོག་པ་ དང་།རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཏུ་སེལ་བས་ནས་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ བྱའོ།།རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཉིད་དེ། དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ས་བཅུ་དག་ལ་འཇུག་སྟེ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ས་རྣམས་སོ། །ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གང་མི་སྟོང་པའི་ཆོས་དེ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་མཆོག་གི་དོན་དུ་སྟེ། འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ མཆོག་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་ས་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དོན་གྱི་མཆོག་ཏུ་སྟེ། བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་འདིའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་མཆོག་གོ་ཞེས་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལེགས་པར་གསུངས་པ་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་བདག་ ཉིད་ཡོངས་སུ་འདོར་རོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་ཡོངས་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྟེ། འདི་ནི་བདག་གམ་གཞན་གང་གི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་གི་མེད་པས་བཞི་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་ རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྟེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལྟར་འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྔ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

不像世间人那样只为自己的利益而行事。那么是什么呢？是为了一切众生的利益而安住，对于每一个波罗蜜多都应当如此宣说殊胜的差别。
有时说以布施的名相显示，是指在金刚经等经典中只显示一个，而不是显示全部，这是在询问其中的密意。
关于一切波罗蜜多的修行，这是对一切行为的密意，即具足戒律、具足忍辱、具足精进、具足专注、了知业果关系者才能行布施，其他则不然。
同样地，远离悭贪、嗔恨、懈怠、散乱、邪见者才能持戒，其他则不然。其他波罗蜜多也应如此宣说。
又说：'以布施欲除贪著，以慈心除嗔，恭敬除慢，以悲悯乞者除嫉妒，以施予贫者除有无见。'
又如说：'在分别法施、财施、无畏施的方式时，六波罗蜜多即是布施的本质。'
所知相的趣入因果已经说完。为了断除通过见道和修道所应断除的愚痴，应当修习这些作为所知相趣入因果的波罗蜜多，因此说明其修习的差别。
所谓十地，是指菩萨们的证悟、持戒、离欲、修习菩提分、观察谛理、观察缘起、具有精进、任运无相而住、获得无碍解、灌顶等，以此断除所知障和烦恼。
法界应当以遍行等十种相来了知。这十种相的对治面即是十种无明，为了断除它们而有十种了知。通过这些了知而趣入十地，了知法无我的阶段即是诸地。
在初地是为了遍行义而了知，即由于一切法空，所以没有不空的法，如此趣入初地。
在第二地是为了最胜义，即此是一切法中最殊胜的，如说'离欲最胜'，如此趣入第二地。
在第三地是为了随顺最胜义，即所说之法是此随顺最胜，如此趣入第三地，为了一个善说也能舍弃自身。
在第四地是为了无所执著义，即此非为自他所执著，以无我而趣入第四地，为了遮遣对经典等法的贪著。
在第五地是为了无别相续义，即此不像色等有别相续，如此趣入第五地。

།དྲུག་པ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྟེ། འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ན་ རྣམ་པར་དག་པར་ཡང་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དྲུག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་འདི་དག་སྣ་ཚོགས་པ་ལྟར་འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བདུན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།བརྒྱད་པ་ལ་ནི་བྲི་བ་མེད་ཅིང་ལྷག་པ་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྲི་བ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲི་བ་ན་འབྲི་ བར་མི་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་འཕེལ་བ་ན་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །མཚན་མ་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ཞིང་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བརྒྱད་པ་ཉིད་ལ་རྟོགས་ཏེ། དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་གང་འདོད་པ་འཐོབ་བོ། །དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཞིང་ གསེར་ལས་གྲུབ་པའམ་གཞན་ཇི་ལྟ་བུར་མོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་།།ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་བསྒྲིམས་ཏེ་བསྒྲུབས་པ་ཡོད་དོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་འདོད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་ཡེ་ ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཐོབ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པར་དགོངས་པའི་དོན་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ བ་དང་།ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དགུ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་ལས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་རང་རང་གི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུངས་ནི་གང་གི་ཚིག་དང་དོན་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའོ། །དབང་ནི་དེ་ལ་དབང་བའམ་དེས་དབང་བྱེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་འཛིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དབང་འདི་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དོན་དུས་བཅུ་པ་ ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ།།མ་རིག་པ་འདི་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་སྤོང་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོའི་ས་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་མ་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྤོང་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོའི་ས་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་གོང་ནས་ གོང་དུ་རྣམ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐོབ་ནས་གནས་པའི་རྣམ་པའི་དག་གིས་གནས་ཏེ། ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་གྱི་ན་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་གནས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་གའི་དོན་སྒྲུབ་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དོན་ཙམ་སྒྲུབ་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།

第六地是为了非杂染和非清净的意义，即此非本性杂染，又怎能说是清净呢？清净是以杂染为前提，故入第六地。
第七地是为了无诸法差别的意义，即如经典等诸法虽有差别，但此地非如是，故入第七地。
第八地是为了无减无增的意义。无减是因为包含一切法，无增是因为诸法无有增益。或者说杂染减时不减，清净增时不增。为了得到标相自在处的意义和国土自在处的意义，于法界中证悟第八地。得此地者，随欲皆得。得此地者，国土现为金色或随欲显现其他形态。
在上地中有勤修无相住，第八地则任运成就，仅随意欲，故入第八地。
第九地是为了智慧自在处的意义，因依此获得无碍解。也获得智慧资粮波罗蜜，了知一切法非如言说的密意，如实成熟众生，各别领受圆满受用法，故入第九地。
第十地是为了业自在处的意义和陀罗尼三昧门自在处的意义，因为随欲获得身语意业。以五神通如实成就各自事业。陀罗尼是持文义等。自在是于此得自在或以此得自在，因持一切佛所说文义。
三昧门自在是因断除一切等持障碍，随欲入于虚空藏等三昧。法界于此二种自在处的意义在第十地圆满证悟。
此无明对声闻来说非烦恼性，即非所断，不断是因为非其对治地的入处，且不障碍涅槃。对菩萨来说是烦恼性，即是所断，断是因为是其对治地的入处，且障碍一切种智。
若初地入时已圆满获得一切种法界，为何还要说更上诸地呢？获得法界后住于诸相中，若仅以获得为满足而不趣入，如何能知？为显示正确住处的行为故。
依据声音趣入的因缘而说'因获得能成办自他二利'，如现证菩萨能成办二利故极欢喜，声闻等则不然，因仅获得能成办自利故。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ས་དང་པོ་མི་རིགས་པས་ས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོད་ནི་ཆོས་ ཀྱི་སྣང་བ་སྟེ།དེ་བྱེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་གནས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་པའོ། །ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཉམ་པར་ འཇོག་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །མི་ཉམས་པས་ན་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མ་བྲལ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྣང་བ་འཐོབ་བོ།།དེའི་གནས་ཡིན་པ་དང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འོད་འཕྲོ་བ་ཡོད་པས་ན་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ཏེ། དེ་ཅི་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་འོད་འཕྲོ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཐལ་པར་རློག་གོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱ་དཀའ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་སྟེ། ས་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་ བདེན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡི་གེ་དང་། ལག་རྩིས་དང་། བཟོ་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ དོ།།ཆོས་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་དག་པར་བྱེ་བྲག་མི་འབྱེད་དོ། །རིང་དུ་སོང་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པའི་མཐར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། །གང་གིས་ས་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་རྩོལ་བ་དང་ལྡན་པར་འབད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མཚན་མ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ།།མི་གཡོ་བ་ཉིད་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ས་དེ་ལ་གཡོས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོས་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ ཅིང་རང་གི་ངང་གིས་མ་ཡིན་ལ།བརྒྱད་པ་ལ་ནི་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་འདི་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །དེའི་བློ་གྲོས་ལེགས་པ་ཡིན་པས། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཏེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དང་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་དང་པོའོ། །ཤེས་པ་ནི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ། ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །འདི་དག་ཐོབ་པས། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཀུན་མངོན་པར་མཁྱེན། །དོན་རྣམས་ཀུན་ གྱི་ཚུལ་ལ་མཁས།།སྐད་ཀུན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མཁྱེན། །ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤོབས་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནི་ཐོག་མ་སྟེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ འདི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ།

因此，他们不称为极喜地。第一地不合理，则上地也不合理，因为这是前行的缘故。无垢是因为远离一切破戒垢染，自性具足戒律的缘故。光明是法光，即能作此。
关于'是定与等至不退失之处'，诸定即是诸禅定。诸等至是无色界定。或者，定是一心专注相的等持，等至即是现证。因不退失故称为无退失。
大法光明处，即是菩萨于此地不离诸定与等至，因不离彼故，于大乘经典等法获得光明。因为是彼处所及因缘，故称为发光地。
彼处有光明放射故称为焰地。何为彼等？即是诸菩提分。彼等放射光明是为烧尽一切障碍故。
因于此地多住菩提分，故彼等烧尽一切烦恼及随烦恼成灰。因极难修治故称为极难胜地，于此地通达世俗谛与胜义谛故，无分别的真谛智与有分别的世间文字、算术、工巧明处等智皆能圆满成就。因世俗谛与胜义谛通达二种相违难以成就故。
现前性是因住于般若波罗蜜多而现前故。因于此地住于缘起，以'此缘性'智力无分别而现前安住般若波罗蜜多。
于诸法染污或清净不作差别。远行是到达加行所生行为边际故，以何于此地圆满加行之行为，具足精进勤勉于一切法相而不动摇。
不动性是因一切相及一切造作于此地不能动摇故。虽然第七地也由不行作而说不为一切相所动，然非无功用且非自然，而第八地则不需勤勉而自然趣入，此是差别。
因其智慧贤善故称为善慧地，因获得四无碍解故。彼是第一亦是无碍解智，故为第一无碍解智。智即是慧之异名，即是法无碍解、义无碍解、词无碍解及辩无碍解。获得此等故：'通达一切法句，善巧一切义理，辨别一切语言，具足一切方向之辩才。'
第一是最初，因为获得先前未得的无碍解相智故。关于法云是'缘于杂染'等，因其缘于杂染故称为缘于杂染，彼既是缘于杂染亦是知一切法，故为缘于杂染知一切法。

།དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ལ་ དམིགས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྤྲིན་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཁོང་ན་ནི་སྤྲིན་ལ་ཆུ་ཇི་ལྟ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཆུ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཁབས་པར་བྱད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མུ་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སེལ་བར་བྱེད་དེ།།སྤོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ཆུས་ཀུན་དུ་འགེངས་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་དེས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པ་བཞིས་བལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མོས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སའི་དབང་དུ་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ པ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་བསྟན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བསྟན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་ནི།ཡི་གེ་འདྲི་མཆོད་སྦྱིན་པ་དང་། །ཉན་དང་ཀློག་དང་འཛིན་པ་དང་། །འཆད་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། དེ་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའོ། །རྟོགས་པ་ཐོབ་པས་ ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་སྨྱུག་ཚིགས་དང་པོ་པ། །བཀས་པའི་ཚུལ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དེ་ལྟར་མྱུར་དུ་འགས་པར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ནས་གཅིག་།ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འགྲུབ་པ་ཐོབ་པས་ནི་བསྒོམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་རེ་རེ་ལ་སྟེ་ཟློས་པའོ། །ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོའོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་སྟེ ཤེས་རབ་བོ།།དེ་གཉིས་སྒོམ་པ་ནི་སོ་སོ་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔས་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །འདྲེས་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདྲེས་པ་ནི་བསྡུས་པ་སྟེ། ས་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བསྡུས་ཏེ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྒོམ་པ་ན་དམིགས་ པ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་འདེས་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པར་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་སྒོམ་པ་ཡང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་འབད་ པས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྒོམ་པ་ཡང་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། །འབར་ བར་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འབར་བ་དང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ལ་ལ་འབར་བར་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས་འདིས་ཐམས་ཅད་བྱས་ཟིན་ན་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཆོག་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་སྒོམ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།།མཚན་མ་མེད་པ་འབར་བར་བསྒོམས་སོ་ཞེས་མི་སྦྱོར་བར་མི་བྱའི། །ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ ནི་ཚོགས་སུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ།ཚོགས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་ནད་ཀྱི་ཚོགས་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བྲལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཀུན་ནས་དགའ་བས་ན་ཀུན་དགའ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀུན་དགའ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའོ། །ཆོས་ནི་འདིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ།

由于不异于真如，所以缘取包含契经等一切法，了知一切法共相境界的智慧，就像云一样。其中就如同云中有水一样，有如水般的三昧和陀罗尼门，因为能够生起彼等之故。
如同云遮蔽虚空并遍满一样，缘取一切法的智慧也能遮除并消除如虚空般广大无边的烦恼障和所知障。'消除'是'断除'的同义词。
又如同云以水遍满虚空一样，此智慧也能圆满功德资粮处的法身。
依据所获而言，说'以四相观察'。获得胜解是就地而言，因为对所教法确定'此即是如此'。
所谓'以获得行'是指获得与地相应的十种修法，即：书写、供养、布施、听闻、读诵、受持、解说、诵读、思维和修习。
获得证悟是指'在初地'等，从证悟初地而证悟一切，因为与彼同类。如说：'如同第一竹节，依照劈裂方式，一切也都如是，迅速裂开。如是智慧从一至一。'
以获得成就是指修行达到究竟。'地与地'是指每一地，此为重复。
止即三昧，是散乱的对治。观即智慧，是颠倒的对治。修习彼二即是各别精进，以五相熟习。
关于'合修'等，合即摄集，因为在一地中摄集一切而熟习。
又为了遣除修习时认为'于骨锁等所缘一切合修'的想法，故说'无相修习'，因为修习离一切相的无差别法界。
为了遣除认为无相修习也是以勤勉努力而趣入的想法，故说'任运修习'，因为不需勉强而自然趣入。
为了遣除认为任运修习有殊胜与非殊胜二相的想法，故说'光明修习'，光明与殊胜是同义。
为了遣除有些人获得光明修习后认为'以此已做一切，何须其他'而生起满足之想，故说'以不知足修习'。
不应执著说'修习无相光明'，应为获得殊胜而精进修习。
关于'摧毁随眠所依一切'，随眠所依即阿赖耶识。摧毁即不积集，因为摧毁积集，如同药精消除病集一样。
'离种种想而获得法喜乐'是指离开我、法、佛等想的相故。此中由普遍欢喜故为喜，法性即喜故为法喜。此处法即法界。

།དེར་དགའ་བ་ནི་ཚིམ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡུལ་ཅན་ནམ་ཐུབ་པ་འགའ་ཞིག་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བའམ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལམ་ ནགས་སུ་དགའ་བ་བཞིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱོགས་བཅུར་འདི་ཙམ་ཞེས་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་ཏེ། གཞུང་གོམས་པ་ལ་ལྟ་བ་ བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་ལ་ཕན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པ་མ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་། འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བ་དང་།གདུགས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་གཏགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལའོ། །དེ་ཉིད་གྲུབ་པ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལའོ། །གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྒྱུ་མཛེས་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བརྗོད་ནས་གཙོར་ནས་བཅུ་དག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ངེས་པ ཉིད་བརྗོད་དོ།།ས་སོ་སོ་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཆར་སྒོམ་པར་མི་འགྱུར་རམ། ས་འདི་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། །གཙོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། གང་ལ་གཙོར་གང་སྒོམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལ་སྟོན་ གྱི།དེར་གཞན་ཡང་སྒོམ་པར་འགྱུར་བ་དགག་པ་ནི་མེད་དེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དྲུག་ཏུ་ནི་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱི་མ་བཞིར་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐབས་ལ་སོགས་པའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འཁོར་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱའོ་སྙམ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱེད་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་འཁོར་བ ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ངོ་།།གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ། །སྙམ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་ སྡུད་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།སྨོན་ལམ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་སྨོན་པའི་དོན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ཤིག་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ རྐྱེན་ཡོད་པ་དེར་སྐྱེའོ།།སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ནི་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་མེད་པའི་དུས་ནའོ། །ཡོད་པའི་དུས་ན་ནི་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་དེ། སྟོབས་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་རྣམ་པར་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གྲངས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས། ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་མྱོང་ངོ་། །འདི་ནི་སྦྱིན་པའོ། །འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འདི་ནི་བཟོད་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།

对此欢喜即是满足，譬如有情或圣者在外部的花园或游乐园或森林中欢喜一样。
所谓'一切无量'，是指十方无有限量，以及因为形相无量而无有限量的法光明真实了知，如同熟习经典一般。
所谓'于此生起与清净分相应的无分别相'，清净分相应是指有益于成佛之分，虽然尚未生起清净，但佛陀、转轮王、白伞盖等无分别相都会生起。
法身圆满是在第十地。实现法身是在第十一地佛地。'较上更上'是指逐渐向上，即佛地之因庄严，因为因积累殊胜的缘故。
如是宣说五种修习的五种果后，'主要在十地修习十波罗蜜多'等，是说明修习的差别。
若问：在每一地中岂不都修习十波罗蜜多吗？说'在此地修此波罗蜜多'的确定是不合理的。因说'主要'故无过失，是说在某地主要修习某波罗蜜多，并非否定在彼地也修习其他波罗蜜多。
如经中说：'在极喜地中布施波罗蜜多最为殊胜，但也并非不修习其余诸波罗蜜多'等。
'六即六'是指在极喜地等修习布施等。'后四即四'是指在远行地等修习方便等。
关于'方便善巧波罗蜜多'等，此中何为方便善巧？既不舍弃轮回又追求涅槃即是方便善巧。想以此善根利益一切众生，与一切众生共同，由于不舍弃众生故不舍弃轮回。
又想'当证得圆满菩提'而回向于圆满菩提，这是追求涅槃。
'愿波罗蜜多在后'，这是与'波罗蜜多的缘'相连。
成就种种愿是指实现所愿之义，为了成就'愿成佛'、'愿利益一切众生'等愿，在有波罗蜜多之缘处投生。
'力波罗蜜多是以观察和修习力'等，观察力是在无修习力时。在有修习力时二者俱有，因为另一力在彼时也存在。
'智波罗蜜多'是安立六波罗蜜多，以数量、其特征等差别，通过受用法而体验。'这是布施，这是持戒，这是忍辱，具有如是特征'等，由于以非文字而通达法义，故能成熟众生。

།ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རྗེས ལ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིར་ནི་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བཞི་པོ་དག་དེར་ འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བཅུ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ནི་ཐག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། དེས་ས་བཅུ་པ་འདི་བསྡུས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ ཞེས་ཁུངས་བརྗོད་དོ།།གང་ཟག་ལྔ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གཅིག་ཉིད་ལ་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོས་ས་དང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ལས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ལ་སྤྱོད་པས་དྲུག་པོ་དག་ཏུ་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། བདུན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་བོ། །དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། ། གང་ཟག་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་དང་ལྡན་པས་ཐ་དད་དེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ལ་གང་ནས་བཟུང་སྟེ། གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་རྩོམ་པ་བགྲང་ཞེས་དྲི་བ་ཁོང་དུ་བཞག་སྟེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས སྟོན་ཏོ།།བཟང་དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟང་པོ་ནི་དགེ་བ་སྟེ། དེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་བཟང་པོའི་སྟོབས་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་པ་ནི་འདིར་སྨོན་ལམ་དུ་འདོད་དེ། དེ་ལ་དེ་ཡོད་པས་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ ཅན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ནི་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བརྟན་པ་ཉིད་ནི་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོས་མོས་པ་བཟློག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་འགྲོ་ བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་དང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་དང་། སེམས་བརྟན་ཏེ་བར་མདོར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ཆོག་པར་མི་ འཛིན་པ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ།གྲངས་མེད་པ་གསུམ་བརྩམ་མོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ་དེར་ཇི་སྐད་བཤད་སྙམ་པ་ལ།མདོར་བསྡུ་ན་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་སྡོམ་པ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྡུད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་མི་དགེ་བ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའོ།

又此四种波罗蜜多即是般若波罗蜜多，所谓第十无分别智及其后得智，于此波罗蜜多十种安立中，是说方便等为波罗蜜多。当波罗蜜多安立为六种时，无分别及其后得智即是般若波罗蜜多，因为四种摄于其中。
所谓十地法门由波罗蜜多藏所摄者，波罗蜜多藏即是一切大乘法，此藏摄此十地。因此，并非于一切处皆不修波罗蜜多，此为引证。
五种补特伽罗以三无数劫圆满者，即是一补特伽罗于不同阶位，由胜解行等差别成为五种。其中清净增上意乐行者亦有二种：有相行者与无相行者。无相行者亦有二种：有功用行者与无功用行者。
其中胜解行者以第一无数劫圆满初地，因为由此证悟真如。清净增上意乐行者于六地中有相行，于第七地无相行，以第二无数劫圆满。其无功用行者于此以上乃至第十地以第三无数劫圆满修行，于第八地即成就无功用行。第九地与第十地即是无功用行。
唯一补特伽罗由具有不同阶位而有差别，如预流等四果。若问于无始轮回中从何处开始计算三无数劫之修行，以偈颂说明。
所谓'具善与愿力'中，善即是善，具有其力即是具善力，因为彼有此故。愿即此中许为愿，因彼有此故为具愿力。
其中具善根力者，因为不为违品所胜。具愿力者，因为常遇善知识。心坚固性者，因为虽被恶友劝退亦不舍菩提心。殊胜行者，因为于现法及后世善法增长而不退失。
如是当具足善根力、愿力、心坚固即中途不退、殊胜行即不以少许功德为足之时，从此开始计三无数劫。因果差别已说竟。
依戒所作学处即是增上戒学，如菩萨地中所说等者，于此若问彼中如何说，略说由四种差别等而说。差别分类即由律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒差别故。律仪戒即于一切种断不善之正持。

།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ཆགས་མི་ལྟ་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱེད་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་བསྡམས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཀྱང་ནུས་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འཛུད་པས་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་ཡང་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་བསླབ་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། བསླབ་པ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བསླབ་པ་ཐུན་མོང་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། བཀག་པ་བཅས་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་གས་མི བྱ་བར་ངེས་པར་མཐུན་པའོ།།བསླབ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་བཅད་པས་བཀག་པ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། དབྱར་གྱི་ནང་ལོགས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པ་དེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་ཕྱི་མ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་ སྤྱོད་པ་ལའོ།།གང་དུ་དབྱར་གྱི་ནང་ལོགས་སུ་སོང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ནི་དབྱར་བཅད་ཀྱང་གདུལ་བ་ལ་ལྟ་བས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟུང་བ་མེད་དེ། གཞན་གྱི་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱར་ཡོད་ཀྱང་ དབྱར་ཆད་པས་འཇིགས་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སེམས་ཀྱི་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་ གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདུན་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་ཡིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། མདོར་བསྡུ་ན་གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྨོས་སོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་མོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མ་འདུས་སམ། ཅིའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བརྗོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་གཞག་པ་ གཞན་གྱི་ངོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔ་ཕྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་བོ་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་ནས་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་དང་ཚད་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་བསླབ་པར་ བྱའོ།།བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བ་ལ་ཡང་དག་ པར་འཛུད་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པའོ།

集聚善法的戒律是在一切方面真实成就善法。利益有情的戒律是不贪著不顾自身安乐，而在一切方面利益有情。
所谓'应知这两种戒律是为了作为基础'，是因为它们是因。因为若能调伏身语意，就能真实成就并获得佛陀的力等功德的究竟圆满，也能通过引导三乘而成为能令有情成熟的有缘者，若非如此则不能。
这是菩萨戒的殊胜之处，因为声闻等没有这两种学处。也说明别解脱戒更为殊胜。
关于共同学处和不共学处的差别：共同学处是指本性罪，即使没有制戒也会产生不悦意果报的杀生等，是声闻和菩萨二者都一致决定不应做的。不共学处是指遮罪，如在夏安居期间外出等普遍行为。
所谓'对于这些学处'是指对后者遮罪的普遍行为。在夏安居期间外出对声闻来说是犯戒，但是即使立下夏安居誓言，为了调伏众生而前往他处的菩萨却不犯戒，因为利他是主要的。
虽有利益众生的机会，但因畏惧违背夏安居而不去他处的菩萨反而犯戒，而声闻则不犯戒，因为悲心较小。
菩萨们的戒律是心的，如贪欲、害心等分别念是菩萨的破戒，而不是声闻的破戒，因为声闻受持断除七支。因此声闻们的戒律是身语的而不是心的。
总之，'无过失地利益一切众生'的意思是利益一切众生且无过失，不是像不应去的地方却去等。虽然那也是利益，但不是无过失，为了断除这种情况才说'无过失'。
增上戒等三学。虽然包含在波罗蜜多中，为什么还要单独说呢？是为了对应其他的建立，为了显示前后因果关系。如经中说：'依戒蕴生定蕴，依禅定生慧蕴，由此生解脱和解脱知见蕴'。
所谓广大性的殊胜，菩萨们的学处是多种无量的，因为他们为了摄受众生而应学习如是种种。由于大悲无间断，所以能摄持无量福德的广大性。
关于摄持利益一切众生安乐意乐的广大性，引导向善是利益的意乐。

།དེ་ཉིད་ལ་ལམ་བདེ་བས་སྦྱོར་བ་ནི་བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །ཡང་ན་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་སྨོན་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ཐམས་ ཅད་མེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།ཟབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་གི་གནས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་གཞན་མི་དགེ་ པའི་ལས་ལ་འཇུག་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་ཤེས་ཤིང་དེའི་སེམས་ཀྱང་རིག་པར་གྱུར་ལ།དེ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མི་ཟློགས་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བསད་ན་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་ནས་བདག་ལས་འདིས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བླའི། འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་ པོ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པས་མི་གཏོང་ཞིང་སྨན་པ་ལྟ་བུར་ཕན་པར་འདོད་པས་སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་བྱེད་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡང་སྐྱེད་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟབ་པ་ཉིད་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ནི་དེས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་མེའི་སྤྱོད་པ་གཤེད་མ་དང་གནོད་པ་དང་གསོད་ པར་བསྒོ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ལྟ་བུ་དང་།འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་སྡིག་པའི་ལས་ལས་སེམས་ཅན་མི་ཟློགས་སོ། །སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་གཙེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་བྱེད་དོ།།སྐྱེས་པའི་རབས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ལས་བྲམ་ཟེ་ལ་བུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པ་སྤྲུལ་པ་ ལྟ་བུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྤྲུལ་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལེན་པ་པོ་ལ་སྤྲུལ་པ་དང་། མ་སྤྲུལ་པས་ཕན་བཏགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ལེན་པ་པོ་ཡང་སྤྲུལ་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་སེམས་དང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡོངས་སུ སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །བསླབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདུལ་བ་བསྙད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཁྱད་པར་བཞི་པོ་འདི་དག་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པར་སྟོང་ ཕྲག་བརྒྱས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མདོར་བསྡུ་ན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་གིས་རབ་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དུ་བརྗོད་དེ།སེམས་ཀྱིས་བྲིས་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་པ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་སེལ་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཐའ་དག་སྣང་བ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

对于此道以安乐修持即是安乐意乐。或者对后世祈愿安乐即是利益意乐。依止无上正等正觉是为所缘。声闻等一切皆无此等，故为广大之差别。
就甚深差别而言，说'如是具善巧方便之菩萨'等。若问于何时行杀生等业？若知彼人将行不善业且了知其心，以其他方式亦不能遮止，且将堕恶趣，若杀彼则见其将生善趣，自思'我以此业堕恶趣尚可，若令彼等具大苦蕴则不应理'，以获得如是殊胜意乐，不舍且如医者欲利益而行杀生之业则无过失。
且生无量福德，亦速证无上正等正觉，若非如此则不然。甚深性是因难以了知。又难以了知身语之业，即所说'彼亦行王政'等。如火行王之使者、害者、令杀者等之识，及文殊菩萨等菩萨之杀生如幻化。若非如此则不能遮止众生造罪业。为调伏众生而示现种种损害众生。
所说'示现种种本生'是因难以了知幻化身语之业而称甚深，如一切度等本生中施予婆罗门二子等之幻化。为何如此？因菩萨不以损害其他众生而利益其他众生。若如是，则云何以幻化布施等圆满诸波罗蜜多？因对受者而言，幻化与非幻化之利益相等。若受者亦是幻化，则亦无过，然非以如是布施成就诸波罗蜜多。
那么如何？为令众生对布施等生起净信而成熟之故。'以此分别'即以增上戒之分别。'无量学处分别'即如大乘经中广说此四种差别等有十万种。此为增上戒学处之解释。
就增上心学处而言，说'略说应以六种分别观察'。此处心字表示心所生之三摩地，如'心画'之心所。彼三摩地具所缘故，以所缘等分别。'缘大乘法故'是遮除缘声闻法。种种分别即'大乘显现'等，若入定则显现一切大乘法，即大乘显现三摩地。

།གང་དུ་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསགས་ཏེ། བདག་གིར་བྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བསོད་ ནམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཟང་སྐྱོང་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ། གང་ཡོད་ན་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་ འགྱུར་རོ།།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་སྟེ། དམག་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དམག་དཔོན་དཔའ་བོ་བཞིན་དུ་བདུད་ཀྱི་ཚོགས་འཇོམས་པར་ནུས་པའོ། །གཉེན་པོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་དངོས་ པོར་གནས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱེའུས་ཁྱེའུ་དབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེའུ་སྔ་མ་ཁྱེའུ་ཕྱི་མས་དབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྱེའུ་ཕྲ་མོས་ཁྱེའུ་སྦོམ་པོ་འབྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་བག་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རགས་པ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གཉེན་པོའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕྲ་མོས་འབྱིན་ཏོ།།ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་དག་གིས་གནས་ནས་ བསམ་གཏན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་བ་དེར་སྐྱེ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་འདྲ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་མེད་དོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་དོ།།དེ་ལ་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་འབྱུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་འགུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འབར་བར་ བྱེད་པ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐོང་བར་མི་ནུས་པ་མཐའ་ཡས་པ་གཞན་དག་གམ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟོན་ཏོ། །ས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་གཞན་དུ་སྒྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མར་འགྲོའོ། ། འོང་ངོ་། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་ནང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོ་སྡུད་ཀྱང་ཆེར་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་སུ་རྡུལ་གཅིག་གིས་རྒྱས་པར་བྱེད་དེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་ལུས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་འཇུག་གོ། །གདུལ་བའི་ཕྱིར་གང་གི གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེའི་གན་དུ་གཟུགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོའོ།།སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་བྱེད་པའོ། །མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་མི་མངོན་པར་བྱེད་པའོ། །དབང་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་བདུད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སྒྱུར་བའོ། །གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ པའོ།།སྤོབས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྤོབས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བརྗེད་ངས་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འགུག་པར་འགྱུར་བ་ཕོ་ཉ་ལྟ་བུའི་འོད་ཟེར་གཏོང་སྟེ། གང་དག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་འདི་དག་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།།གང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་པ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་སྟོན་ཏོ། །ཁས་བླང་བར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཀའ་བ་ནི་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ལྟ་བར་ གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་དམ་འཆའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ལྡོག་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྲང་བ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པས་མི་ཟློགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

凡是圆满积累一切福德并使之成为己有者，即称为圆满积累一切福德。
善护三昧王如同世间之王一般是一切三昧之主，若具此三昧，则能亲见十方现在诸佛世尊。
勇进三昧是诸三昧中最殊胜者，如同军队中的勇将一般，能够降伏魔众。
对治差别即是缘于一切法相混合，住于一切障碍对治之体性。
如是令一切法相混合，因为离此之外别无他法。
'如童子出童子之理'是指前童子被后童子所出之理的意思，譬如细小童子出大童子一般，如是以缘如是性的对治智慧相应的细微三昧，出阿赖耶识中一切粗大的烦恼所知障种子习气自性。
堪能性差别即如安住于禅定之乐而不退失禅定一般，随欲往生何处见到众生利益之处，因为三昧堪能的缘故。声闻等则无如是三昧堪能性。
成就差别即以三昧功德于无量世界中生起无碍神通。
其中生起震动等神变，以三昧力震动无量世界，燃烧遍满亦复如是。
显现无法见到的无边其他世界或佛等。
又将地等转变为水等体性。
刹那间往返多个世界。
将多个世界纳入一微尘中而不令其增大。
以一微尘遍满无边世界。
于自身中纳入一切色身。
为调伏故，以何等色身往诣何者之处。
显现即是令显现。
不显现即是令不显现。
自在即是将魔转变为佛。
摧伏他人神变即是胜过他人神变。
令无胆识者生起胆识。
令忘失者获得忆念。
放射如使者般的光芒召集诸菩萨，成就此等声闻等所无之大神变。
宣说所谓行难行菩萨的十种难行。
难以承担之难行即是发愿求取大菩提而承担，难行是因为立誓不顾自身安乐而利益他人。
不退转难行即是不被轮回痛苦、寒风等所退转故。

།ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་དཀའ་བ་ལས་ཕྱིར་མི་ཕྱོགས་པ་སྟེ། གང་དག་མ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།བརྩེ་བའི་ཕྱིར་མི་དགོས་པར་ཡང་མིག་བསླངས་ནས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདྲིལ་བ་དེའི་དོན་བྱ་དཀའ་བའོ། །མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་དཀའ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་བྱ་དཀའ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ ཀྱིས་མི་གོས་པ་ནི་དཀའ་བའོ།།རྟོགས་པ་མེད་པར་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཕྲ་ཞིང་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མོས་ཤིང་དད་པར་དཀའ་བའོ། །རྟོགས་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ བརྟགས་པ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་བྱ་དཀའ་བའོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའོ། །དཀའ་བ་ནི་ཐོས་པའི་དོན་བཏང་སྟེ། མ་ཐོས་པའི་དོན་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ལ་དེའི་ཉེས་པས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དཀའ་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་མི་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བར་དཀའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྤངས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཅུང་ཟད་མི་སྦྱིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་གིར་བྱས་ཏེ།སྦྱིན་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་དགོངས་པའོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ སོ།།གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་པར་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པ་ལ་འདོད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཉེ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་། བདག་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་གི་སྔ་རབས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་པས་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ལ་འདོད་པར་ མི་བྱེད་ཀྱི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་པར་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དད་པས་མི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རང་གི་རྟོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་བདག་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བདག་ཉིད་འཇུག་མི་དགོས་པའོ། །གཞན་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་གལ་ཏེ་ལན་འགའ་སྦྱིན་པ་ཅི་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་འཕྲོ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། །དེས་སེམས་རྣམ་པར་མི་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་སེར་སྣ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ནས་འབྱིན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་མཐའ་ལ་མི་གནས་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བར་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཉན་ཐོས་ལྟར་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་མི་ཟད་པ་ལ་མི་གནས་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་མི་གནས་ཀྱི། སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

不退转是对于行邪行的众生难以利益而不退转，对于那些对母亲等行邪行和慈爱，不需要也举目以双足缠绕者难以利益。
难以面对是对于作害的众生难以利益。
虽生于世间而不为世间法利养等八法所染是为难。
无有证悟而于大乘甚深具殊胜力之义生起信解是为难。
证悟即现证，与如实通达是同义。
从遮遣补特伽罗和法无自性遍计所执的角度是为难。
通达即是密意宣说。
难是舍弃所闻之义，为随证未闻之义故。
不舍轮回而不为其过失所染污是为难，因为不分离彼二故。
难以加行是已断除一切烦恼所知障获得解脱的如来们利益众生的殊胜。
若'不施少许布施'是由证悟自他平等性而摄受一切众生，菩萨为布施故，意趣于一切布施一切。
或由不执著布施物、布施者、受施者故，以三轮清净故。
'若于一切布施不生欲求'即是于所遮无欲求之意，不欲求于亲近布施、自己布施、将布施于自己、由自己前世布施而布施之想，
而是欲求缘涅槃和不住于事物。
'若不以信心趋向诸如来'即是通达各自所证法性后以自己的证悟而行布施之意。
'若自己不趣入布施'即是由自然趣入布施故不需要自己趣入。
他人则趣入，为令正确受持故。
'若有时不行任何布施'即是恒常行一切布施之意。
'若于布施起无实质想'中不散乱即是三摩地，因为由此心不散乱故。
于彼起想即是以等持而行布施之意。
'若生起悭吝'即是从根本拔除之意。
'若成为不住于边'即是不如声闻那样唯住于寂灭道。
'若于布施非自在'即是于布施违品悭吝等非自在之意。
'若成为不住于无尽'即是获得最极圆满佛果后不住于彼，而是以化身为利益他众故趣入布施之意。

།སྦྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆུང་ཟད་མི་སྲུང་ བ་སྟེ།བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །མདོ་གང་ལས། དགེ་སློང་དག་ང་ནི་སྲོག་གཅོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེར་དགོངས་པ་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཟློ་ བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདའ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་སུས་ཀྱང་མ་བྱིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྤྲུལ་པར་རོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པའོ་ཞེས་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཡུལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་དང་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་པ་རྣམས་འཁྲུལ་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ནི། །ཀུན་དུ་རྟོག་ལས་འབྱུང་ཞེས་བརྗོད། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་ལོག་པ་ལས། །བརྟེན་ནས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་ལོག་པ་ལས། །བརྟེན་ནས་ གང་དག་འབྱུང་བ་ནི།།དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད། །དེ་བས་འདོད་པ་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་བརྫུན་པ་དེ་ལ་བརྫུན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སླུ་ཆོས་ཞེས། །གང་གསུངས་དེ་ནི་བརྫུན་པ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བསླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ ན་དེ་དག་བརྫུན་ཞེས་བྱ།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་མཆོག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ལོ། །ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་ དག་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་བསམ་གཏན་ནི་བླ་ན་མེད་པའོ། །སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་ པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདིས་གནོད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པ་སྟེ།སྤོང་དུ་བཅུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་ན་ཐམས་ཅད་ལ་འདུག་པའི་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནོར་བ་ ཉིད་དུ་མཐོང་བའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཟབ་པོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། གང་མདོ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ དགོངས་པ་སྟོན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྟག་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ གཟུགས་མེད་པ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྟག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་རེ་ རེ་ལ་ཡང་གྲངས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་རྣམས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཀྲོལ་ཟིན་ཏོ། །མི་གོས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同布施那样，对于持戒等也应当如理地配合，就像前面那样配合。怎样是具有持戒呢？如果不持守少许戒律，因为见到自他平等性，就会成为具有他人的戒律。如同经中所说：'比丘们，我是杀生者'等所说的，显示其密意。如果能使众生从轮回中完全超越，'超越'是'越过'的意思。'若无人给予'是指未经赐予。'自己取一切众生'是指未经他人指使的意思。'邪行诸欲'是指对境的欲望和分别的欲望仅是迷乱，如同所说：'贪欲嗔恨愚痴，说从分别而生。依于好丑颠倒，缘此而得生起。依于好丑颠倒，缘此所生起者，彼等自性本无，是故欲非真实。'如是所说。'对虚妄说是虚妄'，如同所说：'世尊所说幻法，彼即是为虚妄，诸行皆是幻法，是故说彼虚妄。'如是所说。'安住空性之最胜'是词义的方式。'安住所知彼岸'中'安住'是动词，所知彼岸即是一切智性。'若分别宣说一切法'这已经被这句话本身解释了。
'若获得无上恒常禅定'是如前以词义方式，佛陀心相续中所具有的禅定是无上的。'对一切扰乱心的烦恼作损害'是遮止，即令断除的意思。'一切处对一切的颠倒'是不正确的分别。'如实正见'是指无错误地见到。
经中所说'诸佛法甚深'，这些是什么呢？如同在其他经中所说'常法是诸佛法'乃至'无垢法是诸佛法'，显示其密意。关于'因为法身是常'，法身是转依的特征，即离一切障碍的真如。常是因为无变异。也是无垢无碍的无上智慧，因为无漏，如同无色不是异熟。其常性是因为与真如融合。因为不是业和烦恼所造作。众生的八万四千行为是因为贪欲、嗔恨、愚痴以及平等行，每一种都有二万一千的数量。对治即是八万四千法蕴。'有贪法'、'有嗔法'、'有痴法'已经被解释本身阐明了。'无垢法'是因为极为清净的真如不被一切障碍所染污。

།འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གོས་པ་མེད་པའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོན་པ་ པོས་གཞག་བླ་པ་སྟེ།དོན་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་བཤད་བླ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་པ་པོས་གཟུང་སླའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྟན་པ་བཟུང་བས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བླ་བའོ། །ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བདེ་བར་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་ དོ།སངས་རྒྱས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཆེ་བ་ཉིད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དང་དགེ་བདུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་ཀྱང་འཐོབ་སྟེ། དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབེལ་པའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པས་མཁས་པ་རྣམས་ ཀྱི་མདུན་ན་མཁས་པ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ།དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ནི་བཅུ་པོ་འདི་དག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡང་། ཕ་དང་མ་ནི་གསད་བྱས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་འདུན་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཉན་ཐོས་བཞིན་ནོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བཤད་ཟིན ཏོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འོག་ཏུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསླབ་པ་ནི་རིག་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་དང་བསླབ་པ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཉིད་བསླབ་པའོ་ཞེས་གཞི་མཐུན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་དབང་དུ་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་མེད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཅིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ། ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས། སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསླབ་པ་ཤེས་རབ་གཞན་ཡོད་པ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་དངོས་གཞིའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དངོས་གཞི་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། །གཉི་ག་ཡང་ཡེ ཤེས་བླ་ན་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་གིས་བཤད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པ་ལྔ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བཟློག་ པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ།དམུས་ལོང་ལ་གཟུགས་བསྙད་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྩལ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་གི་གཞན་དུ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་ར་རོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འབད་པ་མེད་པར་ཡང་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

虽生于世间，但不被世间法所染污的意思仅是表达而已。如果问说以密意宣说的果是什么？对说法者容易建立，因为完全摄集了义理。对其他人也容易解说。正因如此，听者容易领受。正因如此，由于受持教法而能圆满资粮。由圆满资粮而能安乐证悟法性。
对佛陀获得净信，因为见到其殊胜性故。对法和僧众也是如此。也获得现法乐住的殊胜，因为证悟彼故。由确立相关言论，在智者面前被称为智者而列入智者之数。
密意宣说的密意即是这十种。正因如此，在声闻乘中也说'杀父杀母'等。菩萨诸三昧的事业有四种：修习波罗蜜多，依此如意转变金等自性而清净佛土，成就力等佛法，以神通等令众生欢喜而摄受成熟。
若无如上所说的三昧，则不能成就修习波罗蜜多等四种，如声闻一样。增上心学处已说讫。
卷第六。由'心得等持则如实了知'之故，三昧之后当说增上慧学处。学处是持明，那么慧与学处二者岂非无有差别？若如是，则应说增上慧即是学处，成为同位。
若如是，则'依于'之义无意，除此之外依于何者而称为增上慧？如前二学处依戒、依心，此增上慧则不如是。若如是，则加行所生慧是依正行，正行是依后得，二者皆是依无上智。
增上慧学处是什么？即无分别智，以自性等乃至甚深性来说明。依自性而说'远离五相'。以遮遣方式显示特征，因为如向盲人描述色法一样不能以成立方式说明。
可以通过遣除分别而成立无分别智，否则将成为有分别。那些无分别是什么？即所说的'不作意'等广说。若不作意即是无分别智，则睡眠、昏醉等任何不作意也应成为无分别智。
这也不应理，因为将导致无需努力一切都成无颠倒之过。

།རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་བསམ གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་རྣམ་པར་ཞི་བ་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སེམས་མེད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགལ་ཏེ། སེམས་ ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་ནི།།སེམས་ནི་ནམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཉི་མ་དང་ནི་འོད་ཟེར་བཞིན། །དེ་དག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་། །ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་ བུ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ།བཀྲ་བར་འཛིན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་གསུམ་གྱིས་བཀག་ནས་རྩ་བ་བཞི་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཡང་དག་དོན་ལ་བཀྲར་འཛིན་མེད། །ཅེས་བྱ་ བ་ནི་བཀྲ་བར་མི་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་པར་འདོད་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ པས་སེམས་ནི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་གནས་ཡིན་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སེམས་དཔའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་སེམས་མེད་པ་གནས་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཉིས་འགེག་གི་ཐག་པ་ འདི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་ལན་འདེབས་སོ།།དོན་ལ་མི་སེམས་རྒྱུས་བྱུང་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་གནས་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་ལ་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མེད་པ་ཡང་དེའི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་གང་ན་སེམས་དང་སེམས་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་གནས་ཞེས་བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་འཐོབ་བོ། །གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། བྱེད་རྒྱུའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐོས་པའི་བག ཆགས་བརྗོད་བཅས་པའི།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ལས་སྒྲ་ཐོས་པ་དེ་ནི་མཉན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་སྟེ། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གོམས་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བག་ཆགས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི། །ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དེ། བརྗོད་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། །བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།

关于'有寻有伺'等说法，如果超越寻伺的无分别智慧，那么二禅以上的凡夫以及声闻等也将成为无分别智慧，这是不合理的。
关于'灭受想'等说法，如果受想寂灭是无分别，那么就不会成为无分别智慧，因为无心就不会有心所生起。在灭尽定等中，意识具有心的本质是相违的，如所说:'无有心所法，心亦永不生，如同日光明，彼等同时起。'
关于'完全舍弃色的自性'的说法，如果是无分别的色等，那就不会成为智慧，因为是由大种所成。
关于'执取真实义为明显'等说法，如果对真实义无分别而生起明显执取，这就不能成立为无分别，因为明显执取本身就是分别。
以上五种情况通过三个根本偈颂否定后，第四个根本偈颂显示无分别智慧的本质。'于真实义中无明显执取'即是指无执取的本质。
如此，承许长老以偈颂说道:'菩萨们的智慧，无分别的所依'等。智慧是心所，因此心成为所依。心为所依与无分别是不相容的，因为'心'字是从'思'字根而来。
如果说无心是所依，那就不会成为智慧，如同色法一样。对此二边的诤论以半偈颂回答:'因不思义故从因生'，即是说无分别的所依不是心，因为不思维义理的缘故；也不是无心，因为从心的因而生。
如此，它是从心的因而生，由修习力而得到超越心与无心分别的境界，称为所依位。'基'即是因，是能作因。基于此而说'闻习带言说'。
从他人听闻声音，因为是所闻故为闻，其他则不是。由于熟习而有特殊功能即是习气，从其因而生的意言即是作意。'如理'即是正理，也就是清净的意思。
因为有所缘，故显示智慧的所缘:'菩萨们的智慧，无分别的所缘，即是诸法不可言说性'等。'不可言说性'即是言说无自性，远离遍计所执自性的言说。
'无我及如是'是以两个众所周知的词来明显表示，即是远离增益和损减二边的人法无我的自性，这是无分别智慧的所缘。

།དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བརྗོད་དོ། །མཚན་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ན་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཡི་གེའི་འབྲུ་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་བས་རྟ་ལྕག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བརྗོད་པ་བརྡ་ལ་འདྲིས་པ་ལ། ལྟོས་ནས་དོན་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་མེད་ན་དེ་ མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་སྨོས་པ། རྗོད་པ་མེད་པར་བརྗོད་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་རྗོད་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་ ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་བརྗོད་པ་ལ་མ་བྱང་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་ཀྱང་དེའི་བློ་མི་འབྱུང་བས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པར་ངེས་སོ།།ཇི་སྟེ་རྗོད་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བློ་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ན། དེ་སྤང་བའི་དོན་འགལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་ལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཚན་ཉིད་མི་ འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དབང་པོ་ཐ་དད་པས་གཟུང་བ་ཡིན་པས་རྗོད་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བར་རུང་། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། གཉི་ག་སྨོས་པས་མཇུག་སྡུད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་གི་རྟེན་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་རྗེས་ལ། །ཐོབ་པ་སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང ཐོབ་པ་དེའི་རྟེན་ཏེ་གནས་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་གྱི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། །གཅིག་པུས་ནི་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེའི་གྲོགས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ གྲོགས།།ལམ་གཉིས་སུ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། རྟེན་གྱི་ལམ་མོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ལམ་མོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྔར་ བཤད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དགེ་བས་བརྟན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་སྙམ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་ མེད་པའི་རྣམ་སྨིན་ནི།སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། །སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཐོབ་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དོན་བརྗོད་ཀྱི། འདི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་པོའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དབང་གིས་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེའོ། །ཇི་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེའོ།

有所缘的诸法由于有相故而执取所缘。无分别智的相说为缘于真如。所谓无相者即是不作意一切相，将显示无相即是相。若无所分别的对境，此分别为何？为显示其义故，说'从结合而生的自性'等。由字母相互结合而说'马鞭'等不间断的言说，依据熟悉的名言而遍计诸义。'非为彼外'者，即非彼结合所生之外，因为若无关联的言说则彼不存在故非胜义，此为语义。
所谓'不可说'，为何说是不可说的道理，说'无言说时于所诠不能趣入智'等。若有所诠义，则理应无言说亦能了知，然而未熟练言说者虽有所诠亦不生其智解，故决定无所诠义。若谓由言说生所诠智解，为遣除彼义故说'因相违故非于言说'，即谓相不相同之义。
由根不同所取故，言说与所诠相不相同，如何能成为所诠？是故'一切不可说'中，说'一切'是总结言说与所诠二者。彼无分别智何所依止？说'无分别智，菩萨彼随后，所得行所依'。彼智是菩萨从无分别智后所得行的所依即住处。'因彼增长故'者，因菩萨行增长故，显示所依的必要。
由于独自不能故，彼智的助伴为何？说'诸菩萨智慧，无分别之友，说为二种道'。即资粮道与依止道。'五波罗蜜自性'者即是彼之体性。其中四波罗蜜是资粮道，禅波罗蜜是依止道。心等持由前说波罗蜜善巩固，般若波罗蜜称为波罗蜜的无分别智生起。
乃至未得佛果之间，无分别于何处异熟？说'诸菩萨智慧，无分别异熟，于二佛坛城'。即受用圆满坛城与化现坛城。'由加行与得故'者，说明异熟之义，此非异熟因，因为是彼对治故。此是异熟之别义，即主要之义。若为无分别而精进时，则以彼力生于化现坛城。若得无分别时，则生于受用圆满坛城。

།ཡེ་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ནི། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཚེ་རྣམས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་དུ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཁྱད་ཞུགས་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་ ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ།།དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ངེས་འབྱུང་ནི། །ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཐོབ་པ་དང་ནི་གྲུབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །མཐར་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དག་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དག་པ་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ཉིད་ལ་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་ ཅིང་ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་དག་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གང་གི་ཚེ་དག་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། སྐུ་གསུམ་ཙམ་དུ་མི་ཟད་ལ་དེ་ཐོབ་པས་ཀྱང་དབང་དམ་པ་བཅུ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། དག་པའི་སྐུ་གསུམ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་དེ། གང་དག་ གིས་ཅི་འདྲ་བར་གང་གིས་གོས་པ་མེད་སྙམ་པ་ལ།རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །དད་པ་ཙམ་དང་མོས་པ་ཡིས། །སྡིག་པ་སྣ་ཚོགས་དྲག་རྣམས་ཀྱིས། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་དག་གིས་ཤེས་པ་གང་སྨོས་པ་ནི་སྡིག་པ་སྣ་ཚོགས་དྲག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཅི་འདྲ་བར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ།།གང་གིས་ཞེས་གང་སྨོས་པ་ནི། །དད་པ་ཙམ་དང་མོས་པས་ནི། །དད་པ་ཙམ་གྱི་ཤེས་རབ་དང་། །མོས་པའི་རྒྱུས་མི་གོས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་དང་ གྲུབ་དང་ལྡན་པས་ན།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཐོབ་པོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་གྲུབ་པོ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་རྣམ་རྒྱུ་ཡང་། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་རྟག་མི་གོས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་སྟོན་ཀྱང་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དག་དང་མི་འདྲེ་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་སྟེ།པདྨ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དངོས་གཞི་དང་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྐུགས་པས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ལྐུགས་པས་དོན་མྱོང་བར་འདོད་ པ་ལ་རེ་ཞིག་མི་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བར་བལྟའོ།།དཔེར་ན་ལྐུགས་པས་དོན་མྱོང་ཡང་མི་རྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་བཞི་བལྟའོ། །ཇི་ལྟར་མ་ལྐུགས་པས་དོན་མྱོང་ཞིང་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པར་བལྟའོ། །རྨོངས་པས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་འང་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མྱོང་བར་མོས་ཤིང་དོན་མྱོང་བར་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བར་བལྟའོ། །དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་དོན་མྱོང་ཡང་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་གཞིའོ།།དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགོས་པ་གཉི་ག་ཅན་གྱིས་ནི་དོན་མྱོང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ཡང་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུར་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་མི་ཤེས་པ་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པར་འདོད་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་བརྗོད་པ་ན་ཚིག་ འབྲུ་མྱོང་བ་དང་།དེ་ཉིད་ཉན་པས་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེ་གསུམ་པོ་དག་གིས་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དཔེ་དང་བསྟུན་ཏོ།

关于思维那个智慧的同类因是什么，菩萨们知道。无分别的同类因，在后后世中。如是等所说，在那两个坛城中，于后后世中，那个无分别智慧逐渐增上，后来所生的殊胜性即是它的同类因。
关于它的出离是怎样的，菩萨们知道。无分别的出离，应知在十地中，因为获得和成就的缘故。如是所说，入初地时，在见道位时获得一切地的缘故而出离无分别。在修道中则是在彼等中成就。
就究竟而言，因为获得清净三身。如是所说，说清净是这样的：在初地中获得三身，而在第十地则是清净。因此，当获得清净三身时，不仅仅是三身而已，由获得彼等也获得十种殊胜自在，不是仅仅获得清净三身，那时无分别智慧究竟。
关于那个智慧，被什么样的什么所染污，无分别智慧，仅以信心和胜解，不被种种猛烈罪业所染污，如虚空。如是所说。被什么所知即是被种种猛烈罪业。如何即是如同虚空。由什么即是由仅仅信心和胜解，以仅仅信心的智慧和胜解因而不染污。
因为解脱一切障，即是因为远离烦恼障和所知障。因为具足获得和成就，即是在初地获得。在佛地成就。虽然在世间中游行，却永不被世间法所染污。即是虽然示现于一切生处，但不与得失等八种世间法相混，超越世间，如莲花。
那么加行所生、正行和后得无分别智慧三种有何差别呢？为了显示差别，如哑者欲尝义。等如是所说，譬如哑者欲尝义时暂时不能尝，如是应观加行所生。譬如哑者虽尝义但不能说，如是应观正行。如同不哑者尝义且能说，如是应观彼后得。
愚者欲尝义，如是偈颂也应如是解释。五识欲尝义，即是希求尝义、欲求尝义的意思，如是应观加行所生。譬如五识虽尝义但无分别，如是即是正行。譬如意识具有二种作用，既尝义又能分别，如是即是彼后得。
如是不知论典而欲知论典，诵论典时体验文字，由听闻彼而通达法义，以三种譬喻依次对应加行等三种。

།མི་ཞིག་མིག་ནི་བཙུམས་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དཔེ་སྟེ། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ ཤེས་དེ་ནི།།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་སྣང་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་ དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན།ནོར་བུ་དང་སིལ་སྙན་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་སིལ་སྙན་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ ཅག་གིས་འབར་བར་བྱའོ།།སྒྲ་འབྱུང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རྣམས་དང་ལྷའི་སིལ་སྙན་མ་དཀྲོལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་གིས་འབར་རོ། །སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་ཡང་ སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བར་གདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཟབ་པར་བརྗོད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་གམ། དེ་ ལས་གཞན་པའམ།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཞིག་གམ། མི་ཤེས་པ་ཞིག་ཅེ་ན། འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དམིགས་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཅེས་བྱར་ནི་དེ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་མི་ཤེས་པ་ཞིག་ན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་བྱ།ཇི་སྟེ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ཤེས་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་མ་ཡིན་གཞན་ལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་ལན་འདེབས་སོ། །རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བར་ནི་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་ དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ལྟར་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཤེས་བྱ་དང་ནི་ཁྱད་མེད་པའི། །ཤེས་གང་དེ་ཉིད་མི་རྟོག་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཤེས་པའོ། །འདི་ནི་ཤེས་བྱའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དེ། གང་ཤེས་བྱ་དང་ཐ་དད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སྣང་བ་བཞིན་ནོ།

'如同一个人闭上眼睛'等文句是根本定和后得智的比喻。'无分别之智慧，应知如虚空'这两个偈颂说明了根本定和后得智的差别。
'如同显现色相'是指虚空。其后得智应当如是观察，即应当观察和分别的意思。
由修习所生是无分别的因，故为无分别。后得智是从其因所生故。
若问：如果佛陀是以无分别智而显现，既然无有众生的分别念，如何利益众生？以如意宝和乐器等比喻说明自然成就。如'譬如如意宝和乐器'等。
它们虽无心念，不会想'我等应当发光'、'应当发声'，然而如意宝和天界乐器不用弹奏，依靠所生众生的力量而发光、发声。同样，诸佛世尊的事业虽无众生等分别念，但随顺所化众生而生起种种利益。
说明无分别的甚深性。怎样说呢？此中，所谓依他起的无分别智是缘于分别还是离于分别？同样，是知还是不知？对此有何说？若依他起缘于分别，如何成为无分别？若说是离于分别，则无有彼。若是不知，如何称为无分别智？若是知，则需要所知，如是一切过失皆成。
以'非彼亦非他'等来回答。首先，因为无分别，所谓依他起不应缘于分别，因为缘于分别不可能成为无分别。也不是缘于离分别，因为是缘于分别的法性，法性不能说是异于法或即是法。
智慧也不能说是缘于分别和无分别。也不同于修习所生和后得智的了知，因为是无分别。也不是不知，因为有修习所生智为前导。
'与所知无别，彼智即无分别'是说因为无有能取所取的差别，故无'此是能知'、'此是所知'的差别，凡是与所知无别者即是彼智的无分别性，如同虚空与光明一般。

།རྣམ་པར་བརྟག་བྱ་མེད་པས་ན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདོའི་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་གང་འབྱུང་བ་དེ་སྟོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་མེད་ པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཆེད་དུ་འབད་མི་དགོས་པས་ཅིའི་ཕྱིར་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་མ་གྲོལ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཆོས་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མངོན་སུམ་ དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟག་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་གྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འཕེན་པ་དང་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ སྦྱོར་བས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྟོན་ཏོ།།ལ་ལའི་རིགས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་རྐྱེན་རྙེད་ནས་མྱུར་དུ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དེའི་རིགས་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །རིགས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བྱེ་བྲག་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་ པའོ།།སུ་ལ་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་འཕེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚེ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་། །ཆོག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཆོག་ཤེས་པས་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ།དོན་ཉུང་ངུས་ཆོག་པར་བཟུང་ནས་གོང་མའི་ཁྱད་པར་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་འགའ་ཞིག་ལ་དད་པར་བྱས་སམ། ངེས་པར་བྱས་སམ། བསྒོམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་ མོའི་བར་དུ་ཐོབ་ནས་ལྡོག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལ་ཐར་པ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཞིས་དམིགས་ཀྱི།དེ་ཕན་ཆད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །སྤྲོས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་དེ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དག་གི་ལམ་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་སྐྲ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟོག་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ་སོ་རང་རང གི་དཔྱོད་པའོ།།དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་བུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་རྟོག་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་ལངས་ནས་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཟླུམས་ནས་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་གིས་གནས་འགྱུར་བའོ། །གནས་གྱུར་ནས། འབྱོར་བར་བྱ་བའི་དཔྱོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཅན་གྱིས་གང་བསམས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འབྱོར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསེར་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དཔྱད་པ་ནི་འདིར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་འདོད་དོ།

'由于无所观察'这句话是指在其他经典中所说的'一切法自性无分别'的道理，因为无有所观察的遍计所执义，所以经中说自性无分别。
如果一切法自性无分别，则不需要为此精进，那为何一切众生未得解脱呢？因为他们未生起如是现前了知'诸法如是'的智慧。
由于无所观察，菩萨们生起此智慧，因此唯有他们得解脱，而其他众生则不然。
'因为从因、牵引和串习而生起的差别'这句话是说修行所生等每一种都有三种差别。
有些人的种性是这样的：遇到缘时迅速生起修行所生的功德，这是从其种性而生。种性是指无始时来的六处差别，成为佛法之器。
对于有宿因者，由前世串习的牵引力而生起。有些则由现世串习的作用力而生起。
知足故无分别是指以知足而无分别，即以少分义知足，不分别更高的殊胜，如世间人以闻所生慧和思所生慧对某些义生信解或决定，或修习直至有顶而退，执著以为那就是解脱。
无颠倒故无分别是声闻圣者的境界，他们以修所生慧对苦等谛以无常等四种无颠倒而缘，对此之上的无常等则不作颠倒分别。
无戏论故无分别是诸菩萨的境界，他们既不以无常等分别，乃至于菩提也不作戏论，因为超越了真实道和世间智。
所谓戏论等是世俗，为毛发和世间智所摄，因无彼故即是无戏论。
其后得有五种：即分别、随念、安立等，因为果不同故。'观察'一词与每一种相配。
其中，观察分别是指现证和决定真实，以三昧后得智各自观察'此是如是'。
观察随念即其后忆念'我如是证悟'而随念分别。
观察安立即起定后如所证而为他人宣说。
观察杂染是指摄持一切法，由此转依。转依后，
观察成就是指已现前智慧者，其所思维一切皆得成就，如令地等转成金等。
此处'观察'一词即是智慧之义。

།རྣམ་ པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་མེད་ཅེ་ན།དེ་མེད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་སྟེ། ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ལ་མི་རྣམས་ཆུའི་བློ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཡི་དགས་ རྣམས་ཀྱིས་ཐང་བུར་མཐོང་ངོ་།།གང་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་མི་གཙང་བའི་བློ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ཟས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་ངོ་། །གང་ལ་ཡི་དགས་རྣམས་དང་དུད་འགྲོ་རྣམས་གཙང་བའི་བློ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་མི་རྣམས་མི་གཙང་བའི་བློ་འབྱུང་ངོ་། །གང་ལ་མི་རྣམས་ཁ་ཟས་ཀྱི་བློ་ འབྱུང་བ་དེ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གཙང་བར་མཐོང་སྟེ།འགལ་བ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་མི་སྲིད་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་མེད་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དྲི་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མདོ་སྡེ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འཇུག་།རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་ངན་པ་ཆུང་ངུའི་ནང་ན་ཉལ་བའི་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པའི་དང་ཆུ་ཀླུང་དང་གླང་པོ་ཆེ་པོའི་ཤེས་པ་དང་། རང་གི་མགོ་གཅོད་པར་མཐོང་བ་ཡང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས པོ་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་ན་ནི། །ཡེ་ཤེས་རྟོག་པ་མེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉིད་ མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བ་ལ་གནོད་པའི་སྐྱོན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ངེས་པར་དོན་མི་འགྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དོན་མེད་དེ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དབང་རྙེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གཞན་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་བསམ་གཏན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་པའོ། །མོས་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པའི་དབང་གིས་སོ། །འདི་ལྟར་ས་ལ་སོགས་པ་དག། །དངོས་པོ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་གྲུབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་བློ་ལྡན་ནོ། །ཞི་བ་ཐོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའོ། ། ཆོས་ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟར་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་དོན་སྣང་བར་འགྱུར བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་དེ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། ཕྱིར་རོལ་གྱི་དོན་གང་ཡང་མེད་པར་མངོན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་རྟོག་མེད་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ དོན་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དོན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ན་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཤེས་བྱའི་ མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ།

如何说明'由于无可分别故为无分别'中所说的无可分别之义呢？以偈颂证明其无，即'饿鬼旁生及人等'等。对于人们认为是水的地方，饿鬼们见为干涸之地。对于人们生起不净想的地方，旁生们生起食物想。对于饿鬼和旁生生起清净想的地方，人们生起不净想。对于人们生起食物想的地方，天人见为不净。由于相违之事不可能同时存在于一处，故遍计所执义不存在。
若问：若无所缘，如何生起无所缘之识？对此有何疑问？依经部宗你的观点，对过去和未来无所缘的识如何趣入？'于梦中亦'是指在低劣小屋中睡眠时梦识中的河流和大象的认识，以及见到自己头被砍断等亦无所缘。
'于二种影像'是指镜中和三昧境界，由于缘自心影像故为无所缘。'于彼有所缘故'是总结语，即对过去未来等有所缘故的意思。
'若义成实义，智慧不应无分别'是说若义以自性成立为义，则无分别智不成立，因为有可分别故。由于无有无分别故，将无佛性，这是根本过失。因此当知决定无义成就。
为此义亦无，如'自在菩萨'等，即得自在者的意思。'禅定者'是指除菩萨外的声闻等，因其具有禅修之相故称禅定者。'由胜解力'即由意乐力。'如是地等，彼事得所缘'即成为金等事物的意思。
'于此成分别'即成就智慧的意思。'具慧'即具足成就智慧故，菩萨即是具慧者。'得寂'即得定。'于一切法作意'即经典部、应颂部等一切法。'如是现为义故'即如何如何于经典等作意无我等相，如是如是彼等义显现故。即作意本身于彼显现为所取能取性，明显无有外境之义。
'智行无分别'等，配合'无义成就'。由于现前无分别智时一切义不显现，故亦应了知无义。'彼无故无识'即由无义故，应了知亦无识。无有所识之义时不应有能识，如前于解说所知相时已善分别。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁྱད་པར་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་ལས་ ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་ལྔ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལ་གནས་པས་གནས་ཏེ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཅག་གིས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ངར་འཛིན་པ་ལ་གནས་སོ། །གནས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ།ང་དང་ངའི་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ལ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གནས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།གནས་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། །ཁྱོད་ཉིད་མཐོང་བ་འཆིང་བ་སྟེ། མ་མཐོང་བ་ཡང་འཆིང་བར་འགྱུར། །ཁྱོད་ཉིད་ མཐོང་བ་གྲོལ་བ་སྟེ།མ་མཐོང་བ་ཡང་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ ཉན་ཐོས་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ལྟར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མཐའ་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་མི་གནས་པའི་ཚུལ་དུའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་ འཛིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་དོན་བྱས་པར་སེམས་དཔའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། །དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་བྱང་ཆུབ་ལ། གཏན་དུ་བགེགས་བྱེད་མ་ཡིན་གྱི། ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དང་ནི། །ཉན་ཐོས་ས་དག་བགེགས་བྱེད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གནས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་མི་གནས་པའི་ཚུལ་དུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་ཏེ། ཤིང་ཚིག་པའི་མེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་བོར་བས་མི་གནས་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ།།ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་སོ།།ཤེས་བྱའི་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཙམ་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེད་དེ། དེ་ཙམ་གྱིས་དོན་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'般若波罗蜜多与无分别智慧无有差别'是指相同，凡是无分别智慧即是般若波罗蜜多。如此，在其中也说：'菩萨以不住之方式安住于般若波罗蜜多，由此修习其他诸波罗蜜多而得圆满。'
若问其如何，即说'为断除五种住处'。以'断除外道我执住处'等说明五种住处。对此，外道们住于我执，认为'以我们的智慧我们已完全了知'。菩萨断除此住处，因为在智慧中不生'我'与'我所'之念。由于断除此执著，故以不住方式而住于般若波罗蜜多。
未见真实的菩萨虽然般若波罗蜜多是无分别的，却住于分别般若波罗蜜多之相中，菩萨应断除此住处。如是则以不住方式而住于其中。如说：'见你即是束缚，不见亦是束缚；见你即是解脱，不见亦是解脱。'
所谓'断除轮回与涅槃二边住处'，是指不同于世间人因我慢而住于轮回边际，也不同于声闻圣者因断烦恼而住于涅槃边际，菩萨不如是。因此，由断除此二边住处而成不住方式。
'仅断烦恼障而知足之住处'是指声闻们认为仅此便已完成目的。菩萨断除此住处，因为这会障碍利益众生。如说：'堕地狱之事，永不能障碍菩提，独觉与声闻地，才是真正障碍。'由断除此住处而成不住方式。
所谓'不顾及众生利益的无余涅槃界住处'是指声闻们不顾及众生利益而住于无余涅槃，如薪尽火灭般入涅槃。菩萨们断除此住处，因为以智慧与悲心而成就不住涅槃。由舍弃此而说为不住方式。
以五种方面显示菩萨智慧胜过声闻智慧：所谓'无分别之殊胜'是指声闻们仅对四颠倒无分别，菩萨们则乃至菩提对一切法无分别。'非片面之殊胜'有三种：实相证悟非片面，即声闻们仅证悟人无我这一部分实相，菩萨们则证悟人法二无我。所知非片面，即声闻们仅对苦等谛生起了知，因为仅此便已完成目的。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྦྱོར་ཏེ། རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཀྱི་ཉི་ཚེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ ཁྱད་པར་རོ།།མི་གནས་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་མི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་སོ། །གཏན་དུ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མར་མེའི་འོད་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་གཟུགས་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་སོ།།གོང་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་འདིས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་གོང་ན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ གོང་ན་ནི་ཐེག་པ་གཞན་མེད་པས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྡུད་དེ། སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །རྣམ་ལྔ་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་ པ་ལྔ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའོ།།དེའི་བགེགས་སུ་གྱུར་བའི་ལས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མཐུ་མངའ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ནོར་ལ་སོགས་པ་མི་སྒྲུབ་པ་དེ་བརྗོད་དེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་མཐོང་ནས་ སྤྱད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས་དེ་དག་ལ་མི་སྦྱིན་ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་མི་ནུས་པས་འདི་བསྒྲུབས་ཀྱང་ཅི་ཕན་སྙམ་མོ། །དཔེར་ན། མ་ནི་བྱིས་པའི་བུ་རྣམས་ལ། ནུ་ཞོ་བླུད་པར་ནུས་མོད་ཀྱི། །ཁ་ཡི་ བུག་ཟུམས་པ་ཡི།།བུ་ལ་མས་ནི་ཇི་ལྟར་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལོངས་སྤྱོད་དེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ལས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་རྙེད་ནས་བག་མེད་པས་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར་མཐོང་ན་མི་སྒྲུབ་སྟེ།འདི་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་དབུལ་པོར་གྱུར་པ་ནི་བླའི། འདི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་མི་སྒྲུབ་པོ། །འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་མི་སྒྲུབ་སྟེ། ཀུན་ དུ་སྐྱོ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བའོ། །བདག་ནི་དབུལ་པོའོ་ཞེས་གང་ཞིག་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཡང་མི་སྒྲུབ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབས་པས་བདེ་བར་གྱུར་ན་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ཀྱང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་མོ།

菩萨对一切所知生起智慧，不是局限的。声闻们为了自利而修习尽智和无生智。菩萨们为一切众生而修习大菩提，这三个方面是声闻与菩萨二者不局限的差别。
无住是差别，所以称为无住的差别。声闻们住于涅槃，菩萨们因为悲智的缘故不住于涅槃。
所谓究竟的差别是显示声闻与菩萨涅槃的差别。声闻们如同灯火熄灭一样在无余涅槃中灭尽。菩萨们成佛后如同无色界一样以法身住于轮回之际。
所谓无上的差别，以此差别他们的智慧殊胜，声闻之上还有缘觉乘和大乘。菩萨的佛乘之上再无其他乘，应当了知这五种是声闻与菩萨智慧的差别。
以偈颂总结其义：'以大悲为体性的智慧，五种殊胜差别'等，已经解释了五种差别。
'世间与出世间'是指世间和出世间，世间圆满是指禅定和无色界。出世间是指殊胜的涅槃。
'见到成为其障碍的业'是说菩萨虽有能力，为何不为他人成办财富等，这样解释：'其'是指受用。见到受用的障碍业，因无法受用而布施将成无果，所以不布施给他们。即使为他们成办圆满受用，也因无法受用而想'成办这些有何用'。
如说：'母亲虽能哺育，婴儿以乳汁，口若紧闭者，母将如何为？'
所谓'见到若成办受用将成为善法生起的障碍'，是说即使没有受用障碍业，如果这样见到他获得圆满受用后因放逸而不生善法，就不成办。这是说宁可今生贫穷，也不愿他在其他生中也离开圆满受用而不成办。
'见到现前厌离故也不成办'，是说若见到某人因'我是贫穷者'而现前厌离，也不为其成办。若成办受用而得安乐，则不会现前厌离，由此也不生善法则不应理。

།མི་དགེ་བའི་ཆོས་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེས་རྒྱགས་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་དེ་ལ་ཡང་མི་སྒྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམས་ལ་ནོར་མེད་དགེར་ འགྱུར་ཏེ།།ཉིས་ན་དབུལ་བར་གྱུར་ཉིད་བླ་ཡི་སྡིག་སྤྱོད་དེ་ལྟ་མིན། །མ་རབས་སེམས་རྒྱགས་གྱུར་ན་དབང་པོའི་རྟ་འཁྲུལ་ཏེ། །རིགས་པ་མིན་དང་ཕོངས་པ་ཀུན་གྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་ཆེས་མང་བ་དག་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་དབང་ ཕྱུག་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡང་མི་སྒྲུབ་སྟེ།འདི་གཅིག་པུ་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ནི་བླའི། འདིས་གཞན་མང་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་མོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྡུད་དེ། ལས་དང་སྒྲིབ་དང་མངོན་གྱུར་དང་། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པའོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་དོ། །མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་ ལྟར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེའི་མཐུ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་པའི་གནས་ཏེ། གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པ་དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱང་མི་འབྱེད་ལ། སྙིང་རྗེའི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ཡང་མི་འདོར་རོ། །གནས་ནི་གང་དེའི་གྱུར་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། འཁོར་བ ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ།།འཁོར་བ་ནི་འཁྲུལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བའི་དཔྱངས་ཐག་ལ་འཕྱང་མོ་ཉུག་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པའི་ཆས་སོ། །མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །གནས་ནི་དེ་ཉིད་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །གང་གི་གནས་ཤེ་ན། གྱུར་བའི་སྟེ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གྱུར་པ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་ གྱུར་པའོ།།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་ནི་འགྱུར་གྱུར་པ་དེ་ གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།གཞན་གྱི་དབང་འཁྲུལ་པའི་བདག་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ནའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ལྡོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་ཆ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། ལྡོག་པ་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ། ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་དངོས་པོར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་ཅིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། མོས་པའི་དབང་གིས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ།།མོས་པ་དང་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གནས་པས་འཛེམས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའམ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།

所谓'因见是不善法等的因'是指凡是成就大受用圆满者因此而骄傲，见是不善法等时也不修行。如说：'对于智慧广大者，无财成为善，宁可成为贫穷，而不造作恶业。下等人心生骄慢时，如同感官之马错乱，成为非理与贫穷一切之器。'
所谓'因未成为损害极多众生的因'是指某人获得权势后会损害极多众生，对此也不修行。认为此人独自感受贫穷之苦尚可，但此人若损害众多他人则不应理。以偈颂总结其义：'业与障及现行等。'
增上慧学已说完毕。为断除违品，无分别智慧即是对治，因此其后宣说断除的差别。
所谓'无住涅槃'是因为不像世间人和声闻那样住于轮回和涅槃。
所谓'具有永断烦恼'是指烦恼及其永断，因为损害其力量。
'不舍轮回之处即转依'是指在彼转依中，如同无色界一样安住，因具有殊胜智慧而不开烦恼之门，又因大悲他缘而不舍轮回。
若问何为处及何为转，以'轮回是依他起自性'来说明。轮回是迷乱的心与心所，因为生死悬系不断故。
所谓'遍计所执分'是指遍计相的部分。涅槃即是彼清净分所摄，是遍计无实分所摄。处即是彼二分所摄，是依他起。问何者之处，答转依，因为相关故。彼转即是彼圆转。
或者是诸佛法之处，如说：'地与波罗蜜，是佛法之处，转依即是果，称为法身。'
对于如何转依为何之疑问，说'依他起迷乱自性之对治生起时'，即无分别智慧生起时。
'遍计分转'是指迷乱分即能取所取性转变为他。'成为清净分'是指无能取所取之事，无能取所取性即是自证不可言说。
'使衰微而增盛'是指由胜解力所生闻习气力，使住于异熟识中的烦恼习气衰微，而清净增盛。由胜解与闻习气安住，于有惭愧者烦恼微小生起或不生起。

།རྟོགས་ནས་གྱུར་པ་ནི་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་དང་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྣང་བ་སྟེ། བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེས་འགའ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ སྣང་།རེས་འགའ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་སྣང་སྟེ། ལངས་པའི་འོག་ཏུ་སྟེ་ས་དྲུག་པའི་བར་དུའོ། །བསྒོམས་པས་གྱུར་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་བར་གནས་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་སྟེ།ས་བཅུ་པའི་བར་དུའོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ པའི་དེ་ཁོ་ན་སྣང་བ་དང་མཚན་མེད་དག་ཉིད་ལ་དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མཚན་མ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །གྱུར་པ་དམ་པ་ནི་གོ་བླ་སྟེ། བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཞིང་དེ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ནི་འཁོར་བ་དེ་ཉིད་ ལ་ཞི་བར་མཐོང་བས་སོ།།གྱུར་པ་དམན་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི་གོ་བླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་ནས་དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མངོན་བར་མ་ཐོ་བ་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཐེག་པ་གསུམ་ལ་གདུལ་བ་ལ་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་འདུལ་ཞིང་འགོད་དེ་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་བའི་སྐབས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་བསྒྲིབས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་དུ་ སྣང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མ་རིག་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མི་སྣང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་བསྒྲིབས་ནས་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ རིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་སྟེ།རིག་པས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་དོན་མེད་པ་དང་དོན་ཡོད་པ། །མི་སྣང་སྣང་བར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་སྣང་བ་ནི་དོན་མེད་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའོ། །སྣང་བ་ནི་དོན་ཡོད་ པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གདུལ་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་མི་སྣང་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་སྣང་བ་འདི་ནི་གནས་གྱུར་པའོ།།འདོད་དགུར་སྒྱུར་ཕྱིར་ཐར་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཐར་པ་སྟེ། རང་དབང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འདོད་དགུར་སྒྱུར་བ་འཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་བཞིན་ སྤྱོད་པས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་ལགས། །མཚུངས་པར་ཤེས་པ་ནམ་སྐྱེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ ན་གཏོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ཉིད་དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །མི་གཏོང་མིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡང་འཁོར་བ་ལ་འཁོར་བའི་འདུ་ཤེས་མི་འཇུག་གོ། །ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ལས་གུད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་རྙེད་དོ། །མི་འཐོབ་མིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་དེའི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།སྤོང་བའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་བའོ། །སྤོང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པས་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于'已证悟的是已入地的菩萨'等等，即是真如和非真如显现。由于有障碍和无障碍的无分别智慧普遍生起，所以有时显现真如，有时显现非真如，这是在出定之后乃至第六地为止。
'修习所成是有障碍者'等等，是指具有所知障的一切相不显现，而安住于真如显现的状态，直至第十地。
'果位圆满成就是无障者的智慧'等等，是指已远离一切障碍、一切相不显现，由于断除一切障碍而成为极为清净的真如显现，并获得无相的自在境界。如此获得诸相自在，即能随意利益众生。
'殊胜转依'易于理解，通过前面的解释已经说明。
'广大转依是诸菩萨'等等中，'断除烦恼而不舍离'是指无有烦恼。不舍离是因为见到轮回即是寂静。
劣等转依的过患易于理解故未说明。广大转依的利益是获得一切法自在后，以相等身示现一切，以种种方便显示世间圆满和三乘调伏所化有缘者，令其通达法性，这就是利益。
转依品中偈颂：'于诸凡夫真实隐，非真实者普显现'等等。对未断无明者，真如不显，故说为隐。如同凡夫被无明遮蔽真如而显现非真实一样，对菩萨则不然，因为已断无明，于自身显现真如，以智慧也了知无有非真实。
如是则应知：'无义有义法，不显及显现。'不显是指无义的遍计，显现是指有义的圆成实，即是不显非真如而显现真如的转依。
'由能随欲转故为解脱'是说此转依即是解脱，因为具有自在。世间中也说获得随欲转变即称为解脱，因为能随意而行。
'何时生起知轮涅等'中，'轮回'是指遍计所执自性。它的无实性即是空性，空性即是涅槃。如此则非舍离，因为轮回即是其涅槃。非不舍离，因为于轮回不起轮回想。非获得，因为离轮回外无涅槃可得。非不获得，因为彼即是其涅槃。
这是对断除的解释。由于断除所断而智慧无垢无碍，所以在断除差别之后说明智慧差别。'自性'是指非人为造作。

།སྐུ་ནི་བསྩགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་གནས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ལ་གནས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ ནི་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་མྱོང་སྟེ།དེའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་ཆོས་མྱོང་བར་མཛད་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེན་པའི་མཐུས་སོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡེ་ཤེས་ དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་གནས་པས་ས་ཆེན་པོར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེའི་མཐུས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཞན་དག་ལ་མིང་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡོམས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ནི་སྡོམ་མོ།།མཚན་ཉིད་དང་ནི་ཐོབ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་ གཏོགས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ལོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་ལོག་པར་གྱུར་ན་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ སྒྱུར་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཏེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གྱུར་པའོ། །དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཙམ་ གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་གང་ཡང་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་ལྟག་ ལ་ཡོད།དབང་བཅུ་སྟོན་ཏེ། ཚེ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལ་དབང་བ་ནི་གང་འཁོར་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་དག་གི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོ་བྱད་ཀྱང་སྒྲུབ་ཅིང་དེ་ལ་དེ་དག་གི་སེམས་གཏོང་པའོ། །ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ནི་ཟས་ ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོ་བྱད་ནི་འཚོག་ཆས་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ། བསམ་པ་ཇི་ལྟར་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ ཆར་ཡང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ལ་དབང་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།།ཇི་སྐད་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སྨོན་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

身体如积聚，诸法之身即法性身。由于是一切法自在之处故，此句意为由于具有一切法自在之处故。或者既是一切法自在，又是处所。
圆满受用身是指由诸佛眷属坛城所分别显示，即由极乐等所分别显示。
所谓依法身而说，是因为有彼则有此故。为清净佛土而体验大乘经等法，因为通达其义故。或者清净佛土具有金等自性，并体验法，这是由往昔资粮力所致。
以无分别、无垢、无碍智为先导的智慧，由其力而安住于不可思议解脱，证入大地的诸菩萨对清净佛土及受用大乘法显现智慧生起。
化身即是依止法身者，如前所说。由彼智慧差别之力，从住兜率天处直至'般涅槃'之间，于具缘者相续中生起名称与缘分相等的诸识。
此处所谓偈颂，即总摄义理之偈。'相及获得等'等文中，所说五相即是所示。所谓转依相等是解释。
当一切障碍烦恼分所摄之依他起自性遣除时，即是依他起烦恼分所摄能取所取事物的能取所取遣除时，因为从障碍中解脱故。
一切法自在近住清净分所摄之依他起自性转变，即从能取所取事物自性转变。
白法自性相，声闻们的转依仅由断除烦恼而分别，故非白法自性；诸菩萨圆满波罗蜜多即是白法自性，于彼连无记状态亦无，更何况烦恼状态。
示现十种自在：寿命自在，是随欲而死故。心自在，是于轮回无烦恼，并随他人意乐成办资具且令彼等心舍故。
资具自在，是饮食等资具随所欲而住故。资具即资产同义，因为随意愿给予众生资具故。由于圆满布施波罗蜜多故，此句意为三者皆是其果故。
业自在，是身语业随所欲而住故，并令众生趣入故。生自在，是随所欲而生诸趣故，如说：'具戒者愿得成就'。

།མོས་པ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་གསེར་ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བས་དེའི་མོས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་ སྔོན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེའི་མོས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ།།སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ཇི་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་དོན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔོན་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་བསྡུས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྔོན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་ པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་དབང་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔོན་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ ཡེ་ཤེས་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ ཡིན་པ་ནི།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདུས་བྱས་སུ་སྣང་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་ པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་ནས་དེ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཐ་དད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །རྟོགས་པར་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུད་དེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ཡོད་ པ་དེ་ལ་ནི་འདི་ནི་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ལ།གང་ལ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་ཐ་དད་པ་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡང་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་མང་སྙམ་པ་ལ། སྔོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན། །དེ་ ལ་གདགས་པ་ཐ་དད་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་འདི་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་རིགས་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ གི་ཁྱད་པར་ཏེ།དེ་ནི་ཐ་དད་དེ། རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཐ་དད་པས་སྦྱོར་བ་ཡང་ཐ་དད་དེ། དེ་ལས་སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །དོན་མེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་མང་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ སྦྱར་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཟད་ན་ནི་སོ་སོའི་ཚོགས་རྣམས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་ལ་ནན་ཏན་མཛད་དོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ན་ ཡིན་ན་ནི་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འཇོག་པར་མི་མཛད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཐའ་དག་མཛད་པར་མ་གྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

对于胜解自在，是随着胜解而将地等转变为金等，故随顺其胜解。安忍波罗蜜多的果报是，如同往昔随顺一切众生的心意，同样时等也随顺其胜解。
对于愿力自在，是如所发愿而成就义利。精进波罗蜜多的果报是因为往昔为众生利益而不舍精进。
对于五神通所摄的神变自在，是如所思维而现前成就。禅定的果报是因为往昔随众生所需而入于禅定。
对于智慧自在，是如所欲而现前智慧。对于法自在，是能随所欲而宣说契经、应颂等，因为往昔随他人所欲而给予智慧。这是般若波罗蜜多果报的殊胜。
关于'无有无二相'，非有相是因为一切法本性无实。非无相是因为是空性的本体。
'无有为无为二相'是说，因为不被业和烦恼所造作，故非有为相。获得于显现有为法中自在后而反复显示，故非无为相。
'无异同二相'是说，因为法身是一，故非异相。因为以无量住处而获得，故非一相。因为这两者任一都不存在，故为无二。
为易于理解，以两偈总摄其义：'由无我执故'等。凡有我执者则有'此是他者'的分别，凡有他者分别则有差异，而法身无有任何我执故无差异。
若问：若无差异，何以有多佛？故说'随顺往昔故，于彼立异名'。即随顺菩萨位而随顺世俗说'此是释迦牟尼'、'此是毗婆尸'等。
由种性差别故，佛性非一。种性即六处差别，彼有差异，因为有自性住种性和修所成种性。由彼差异，修行亦异，故说'佛唯一，非他'不应理。
'由无义故'是说若佛性唯一，则各别资粮将无意义。'由一切故'是说诸佛为安立三乘而精勤于一切众生利益。
若唯一佛，则因无第二佛，彼不能安立众生于佛性，则不能圆满佛陀事业。故当知佛性是多。

།ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་བཞིན་དུ་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ཡང་ཐོག་མའི་མཐའ་མེད་པར་འདོད་དེ།སངས་རྒྱས་གཞན་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མང་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ ཏེ།དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ནི་འདིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་འདོད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གློ་བུར་དྲི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ དེ་ནི་རྟག་པ་སྟེ།གཞན་དུ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་སྔོན་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ན་དེ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ ལམ་བཏབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རིགས་པ་ངེས་པར་སེམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྟེ།རྟོག་གེར་རྟོགས་པ་དཔེར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་གེའི་ས་ལ་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མོས་པ་དང་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོག་མ་ཉིད་ དུ་འཐོབ་པས་ན་རེག་པས་འཐོབ་ཅེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཏེ།འཐོབ་པས་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདྲེས། པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དེ། །རྣམ་པ་ལྔ་ལེགས་པར་ བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །སྒྲིབ་པ་སྲབ་མོ་ གཞིག་པར་དཀའ་བ་ཤིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཚན་མ་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་རྡོ་རྗེས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྲ་བ་གཞིག་པར་དཀའ་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཕིགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞིག་པར་དཀའ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའི་ རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་སྲ་བ་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་ལམ་ཡིན་པས་རྡོ་རྗེ་དང་བསྟུན་པ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ལོ། །དེ་དག་གིས་གནས་གྱུར་པས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་གནས་གྱུར་ པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འཐོབ་བོ།།འབྱོར་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་གྱུར་པས་སོ། །ཉན་ཐོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་མཛེ་ཅན་ལུས་འདོར་བ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གཅོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་མཛེ་ཅན་སྒྲིན་པོ་སྨན་བཅུད་ ཀྱིས་ལེན་ལ་བརྟན་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྱུར་རོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་དབང་འབྱོར་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'无始'是指如同轮回一样，诸佛世尊也是无始无终的，如果菩萨未曾供养其他佛陀而成佛，就会成为无因而生，因此不是一个，也不是多个，因为在无垢处无有差别。此处所说的无垢处是指法界，由于以智慧的差别断除暂时的垢染，故无差别。
所谓'常住相'是指恒常的特征。如来藏清净即是常住，否则如来藏也将不复存在。所谓'由往昔愿力'是指若无常住性，其往昔发愿度化无量众生的誓愿将无法实现。虽已发愿，但由于众生无边，事业永不圆满，因众生恒时存在故为常住。
不可思议相是指如来藏清净是自证所知等。'思'是指由理性思维所生的智慧，以分别思维为例，由于超越分别思维的境界，故为不可思议。法身由于最初即可通过信解和修法而获得，故特别说是以触而得，是以获得而得到，因常住故不说是生起。
大乘法相应缘无分别等义仅是约定俗成。所谓'善修五相'是指：每一刹那都能摧毁一切随眠烦恼处，远离种种想而获得法喜，如实了知一切法光明无量无边，于其中生起清净分随顺的无分别相，为圆满成就法身而摄持殊胜因缘。
所谓'摧破难破的微细障'是显示金刚喻相，如同金刚能摧毁极其坚固难破的金刚，同样，此三昧也能摧破其他智慧难以摧破的极其坚固的无漏无明，因为是智慧的无间道故与金刚相应，此三昧能断除一切障碍。
所谓'由彼等转依而获得'是指以无分别智及其后得智二者的转依而获得法身。所谓'以五种圆满'是指五蕴转依。声闻因畏苦而断除蕴相续，如麻风病人舍弃身体。菩萨则因摄持方便，如同善巧的麻风病人服用灵药，而转为无过。其中，由色蕴转依而于佛土自在，因能随意显现金等自性故。

།ལུས་བསྟན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་ ལུས་འགྱུར་བ་དང་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐ་དད་པ་རྣམས་སུ་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ལ་དབང་འབྱོར་ཏེ། མཚན་དེ་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དེ་དང་དེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དབྱངས་ མཐའ་ཡས་པ་དང་།སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ལ་ཡང་དབང་འབྱོར་ཏོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གྱུར་པས་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་ལ། རྒྱ་ཆེ་བའི་བདེ་བར་གནས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་འཐོབ་སྟེ། དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ།།རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་བོ་གྱུར་པས་ནི་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ། དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྱུར་པས་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་བསྒྱུར་བ་དང་། འཁོར་བསྡུ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྱུར་ བ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་བསྡུ་བ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་འགུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་པོའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ནི་ཇི་ ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གྱུར་པས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དམིགས་པ་མངོན་དུ་ མ་གྱུར་ཀྱང་བསྙེལ་པ་མི་མངའ་བའོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་གཟིགས་པ་གང་ལས་བྱུང་བའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། ཤེས་བྱ་གཞན་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་ བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པའོ།།བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་དགའ་ལྡན་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའོ། །ཆོས་ཇི་སྙེད་ཅིག་གི་གནས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བར་ སྨྲས་པའོ།།མདོར་བསྡུ་ན་གསུམ་གྱིས་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བྱ་ན་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ནི་གསུམ་གྱི་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལྷ་དང་ འཕགས་པ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་སོ། །དེ་ལ་ལྷའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལན་མང་དུ་གནས་པ་མཛད་དོ། །འཕགས་པའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ གནས་སོ།།ཚངས་པའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་སོ། །སྣ་ཚོགས་འདི་དག་གིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རང་གིས་དབྱིངས་བརྙེས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་སོ།།རང་གི་དབྱིངས་བརྙེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྙེས་པའོ། །དགའ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་མ་རྙེད་པས་རྣམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་དང་བྲལ་ཏེ། མགོ་བཅད་པ་དང་འདྲ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ དགའ་བ་དང་བྲལ་བའོ།།དེའི་ཕྱིར། དེ་འདོད་པས་ནི་དེ་ཐོབ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

于身体示现得自在，即如所思维般变化身体，并依各自根机向众生显示不同眷属坛城。
于相好庄严得自在，即如所欲显示彼等相好庄严。
于佛语无量音声及顶髻不可见亦得自在。
由受蕴转变而获得无过失、无量、广大安乐之自在，其中无过失是因为无烦恼，无量是因为种种差别，广大是因为远超三界之乐。
由想蕴转变而获得于教法等之自在，如是想乃是执取相之本性，能遍断诸义。随其所想，以名身等而作言说。
由行蕴转变而获得于化现、转变、摄眷属及摄白法之自在。其中于化现得自在是因为能随欲化现；于转变得自在是因为能随欲将地等转变为金等事物；于摄眷属得自在是因为能如所思召集天等眷属；于摄白法得自在是因为能如所思现前无漏法。
由识蕴转变而获得大圆镜智、平等性智、妙观察智及成所作智之自在。其中大圆镜智虽无所缘现前亦无忘失；平等性智是由平等观察一切众生而生起；妙观察智是能无碍如欲了知诸三昧、陀罗尼门及其他所知；成所作智是从住兜率天等直至涅槃，于彼一切示现而成办佛事。
'是几许法之处'是所问。
总之以三处安住，若广说则是无量功德之处。略说则以三处安住，'以诸佛住处差别而住'是说如是依法身而住，以种种天、圣者、梵住而住，故彼是彼等之处。其中于诸天住中，如来多住第四禅；于诸圣者住中，住于空性；于诸梵住中，住于悲心。以此等差别超胜声闻等。
为显示较声闻涅槃殊胜故，说'由佛得自界'等。'得自界'即得法界。'离喜'是说声闻未得彼法界故，离五种喜，如断头般入涅槃故离喜。
因此'欲彼故得彼'是说欲求五种喜之菩萨能真实获得彼法界。

།རྣམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་དེ་གང་ཞེ་ན། མཐུ་དང་བྱ་བ་གྲུབ་དང་ཆོས་རོ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དགའ་བའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུ་ནི་ནུས་པ་སྟེ། དེའི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་དུ་མའི་བྱེ་མ་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་རྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དག་ལ་མཐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངའ་བ་དེ་དག་ལ་དགྱེས་པ་སྐྱེའོ། །དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཏེ། སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འགོད་པའོ། །དེ་གྲུབ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་དུས་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མཐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་དགྱེས་པ་སྐྱེ་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་རོ་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོན་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་ པར་བྱའོ།།དེའི་འབྱོར་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་འབྱོར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་དགྱེས་པ་སྐྱེའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་འབྱོར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་ དགྱེས་པ་སྐྱེའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དོན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཞེའོ། །རྟག་ཏུ་མི་ཟད་གཟིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་ལ་སོགས་པ་བདག་ལ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པ་དེ་དག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ མེད་པར་གཟིགས་ནས་དགྱེས་པ་སྐྱེའོ།།མཆོག་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་གནས་ཉིད་དེ་དེ་ ཡོད་ན་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་ཉི་མ་དང་འོད་ཟེར་གྱི་ཚུལ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་དེ་ཉིད་གནས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ དམན་པ་ལ་མོས་པ་སྟེ།དེ་དག་དང་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ས་ཆེན་པོར་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྡུས་ པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་དག་པའམ། གང་ཞིག་གྱུར་པས་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཅན་དེ་གཉེན་པོས་བསྩལ་ན་ཡོན་ཏན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་མང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། །དཔེར་ན་སྨན་ནང་མེད་ཀྱིས་དུག་བསལ་ན་སྨན་ནད་མེད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གྱུར་པ་ཡང་སྔོན་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ། སྔོན་བྱུང་བའི་ ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པོ།།གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

什么是五种本性的喜悦呢？说到'神力和事业成就以及法味'等，因为喜悦的因不同。神力即能力，其无量是指如来具有神力，超过恒河沙数的获得，因为在法身中无差别，因为一切神力平等。对于具有无量神力的诸佛生起欢喜。'和'字是总摄义。事业即所作，是为众生利益，随其根机安立于三乘。其无量成就是因为于三世无碍。因此从无量神力和无量事业成就生起欢喜。
法味是具有经典部和应颂部等法。无量是因为交融。其义应以经典等法来表达。其圆满是因为随心所欲而显现。从无量法味和无量义利圆满生起欢喜。功德即神通等，从其无量圆满生起欢喜。
有人说义是涅槃或如所欲。功德是力等。'恒时无尽所见'是说神力等自身所具有的如是性和一味性，见到在涅槃中也无有穷尽而生起欢喜。最胜是因为超越三界。无过失是因为断除了俱生烦恼和所知障。
法身是报身的所依，因为有此则普遍示现，如同日轮与光芒的关系。所谓化身所依，此中也是所依义。'大多'等是为摄受随信行菩萨。声闻是乐于下劣，他们和初业菩萨若不见佛则不能成熟。入大地者因通达甚深广大法故不须化身成熟。
摄要自性摄即'以佛法清净'，显示法身自性，因为法身极为清净。若问何者清净或因何而成，说'阿赖耶识转依'，当其具有一切杂染种子被对治清除时，则与无量无过功德相应，如同内服良药去除毒素而成为无病药一样。
'异熟'与'佛法所摄'相连。'眼等根转依'是说彼等是异熟故。其转依也是依先前方式住于异熟性中，以先前方式获得异熟智。'住'是佛法所摄。'欲行'等说是为摄受随信行等。

།དེ་གྱུར་པས་གནས་པའི་ཡེ་ ཤེས་འཐོབ་པོ།།ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པས་གནས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་གནས་སོ། །དབང་འབྱོར་བས་ས་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་སྣ་ཚོགས་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཞིང་ལས་དང་ལ་སོགས་པ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལས་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་བོ།།ཐ་སྙད་པས། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གྱུར་ནས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་སྟེ།དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་བོ། །སེལ་བབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་ན་མཛའ་བོ་དང་ནོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱལ། པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་གྱུར་ནས་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་བོ།།རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དྲུག་འཐོབ་བོ། །གནས་དང་དགོངས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དབྱེར་མེད་དོ། །གནས་ཐ་དད་པ་ མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགོངས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་སྟོན་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ལུས་གཞན་དང་གཞན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྔར། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །གནས་པ་ཐ་དད་ཡོད་མ་ཡིན། །སྔོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན། །དེ་ལ་གདགས་པས་ཐ་དད་བྱེད། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ནི་ཆོས ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ལ།དགོངས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །ཐ་དད་པ་འདི་ནི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་ནོ། །འདི་ནི་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སློབ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བརྗོད་དེ། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་ རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་སོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་ སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དང་།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ལ་འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ནི་སེན་མོ་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མདོ་ ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཐུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མཁྱེན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།

由此获得安住的智慧。说'由于获得无量智慧的安住'是指以各种天等的安住而安住。'由于自在力而成就各种掌握大地的事业'是指在世间耕种等各种掌握的事业，由此转变后在一切世界获得无碍神通智慧。
'世俗'是指在世间所见等言说，由此转变后获得见闻等自在力，由此获得令一切众生心满意的智慧。'调解'是指在世间以亲友和财力化解王宫眷属等处所生的损害，由此转变后获得平息一切众生一切损害的智慧。
由这六种转变获得佛陀的六种法。以住处、意趣和事业三种无差别，一切佛陀的法身无二无别。住处无差别是因为真如无差别。意趣无差别是因为一切都是为了利益安乐的意趣。事业无差别是因为一切都是为了利益众生，是具有示现圆满菩提和示现涅槃事业的缘故。
'为了无量身圆满菩提而有差别'是指如此以无量不同身体而菩萨们现证圆满佛果，因此非无差别，如前所说:'因无我执故，安住无差别，随顺往昔故，假立有差别。'
同样第二也应如是说，彼二者的住处是法身，意趣和事业也无差别。此差别是指'此是不同的眷属坛城，此是其他的'以及'此是释迦牟尼，此是毗婆尸'等。
世尊对声闻等不共的功德也因极为清净而说殊胜:'极为清净'是因为在断除烦恼障和所知障的相续中存在。'无量'是指缘无量众生的慈悲喜舍。
四无碍解是法无碍解、义无碍解、词无碍解和辩才无碍解。'六神通'是神足通、天耳通、心差别智通、宿住随念智通、死生智通和漏尽智通的自性。
三十二大丈夫相是手足掌有轮等。八十种好是指指甲隆起等，如经中所说。这些是具足法身，因为有法身时示现这一切，如是解说。
'四种一切相清净'是指住处清净、所缘清净、心清净和智清净。

།སྟོབས་བཅུ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་ པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།།མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་ང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ང་ལ་ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་འདིར་ང་ལ་སུ་ཡང་རྒོལ་བའི་མཚན་མ་ཡང་དག་པར་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་དང་པོའོ། །ང་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་ ང་ཟག་པ་འདི་དག་མ་ཟད་དོ་ཞེས་འདིར་ང་ལ་སུ་ཡང་རྒོལ་བའི་མཚན་མ་ཡང་དག་པར་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་པའོ།།ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བཤད་པ་དེ་ནི་དེ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འདིར་ང་ལ་སུ་ཡང་རྒོལ་པའི་མཚན་མ་ཡང་དག་པར་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་གསུམ་པའོ།།ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་གང་དག་བཤད་པ་དེ་དག་བསྟན་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདི་རང་ལ་སུ་ཡང་རྒོལ་བའི་མཚན་མ་ཡང་དག་ པར་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་པའི།།མཚན་མ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་བག་ཚ་བ་མེད་པ་ཐོབ། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཀུན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ་སྟེ་ཐ་མ། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྦྱོང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཅས་པར་བྱ་བ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་འདི་ནི་བསྲུང་བ་མེད་པ་དང་པོའོ། །སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ དུ་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་དང་།ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་སྟོན་པ་ན་ཁ་ཅིག་གུས་པར་ཉན་ཅིང་རྣ་བ་གཏོད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ཀྱང་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར།ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར། ཐུགས་ཡ་ཡ་པོར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བཟློག་སྟེ་ཁ་ཅིག་གུས་པར་མི་ཉན་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་ པར་མི་འགྱུར།ཐུགས་མི་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གུས་པར་མི་ཉན་ཀྱང་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པ་དང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་གཉི་གར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ མཁྱེན་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་བཞུགས་སོ།།བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་ནས་འཆད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི་མ་འདྲེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲོང་རྒྱུ་བ་ན་རེས་འགའ་གླང་པོ་ཆེ་གཏུམ་པོ་དང་། རྟ་གཏུམ་པོ་དང་། བ་རྡུང་ཁུས་མ་དང་། ཁྱི་ཟ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། ཚང་ཚིང་ཚེར་མས་འཛིངས་པར་འགྲོ་བ་དང་། སྦྲུལ་ལ་རྐང་པ་གཉིས་ཀས་བརྫིས་པ་དང་། གང་དུ་བུད་མེད་མི་རིགས་པ་སྐྱེས་པས་བོས་པའི་ཁྱིམ་དེ་ལྟ་བུར་འཇུག་པ་དང་། དགོན་པར་ལམ་ནོར་ནས་ལམ་ལོག་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཆོམ་རྐུན་རྣམས་དང་། རྐུན་པོ་རྣམས་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། སྤྱང་ཀི་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ དང་།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཁྲུལ་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ།

十力是：知晓处与非处的力、知晓业报的力、知晓禅定解脱三昧等持的力、知晓根器高下的力、知晓种种信解的力、知晓种种界的力、知晓一切趣向之道的力、知晓宿命的力、知晓死生的力、知晓漏尽的力。
四无畏是：第一无畏为'我是正等正觉者，对于此法若有人说我未证正等正觉，我不见有任何如理诘难之相'。第二无畏为'我已漏尽，若有人说我有此等诸漏未尽，我不见有任何如理诘难之相'。第三无畏为'我为声闻说出离道，若有人说此道不能出离苦，我不见有任何如理诘难之相'。第四无畏为'我为声闻说障碍法，若有人说依此修行不能成为障碍，我不见有任何如理诘难之相'。
由于不见如理诘难之相而获得安乐，获得无畏，获得无所畏惧而安住，这些都应当如是宣说。
卷七终
三无护是：如来身业清净，如来不需防护而为他人所知不当，此身业完全清净无有不净，此为第一无护。如同身业，语业与意业亦当如是宣说。
三念住是：如来说法时，有人恭敬听闻、专注、以求知之心专注、如法修行，如来不因此欢喜、愉悦、心生偏爱；相反地，有人不恭敬听闻等，如来不因此生嗔恨、不忍、不信任；有人恭敬听闻，有人不恭敬听闻，如来既不欢喜也不嗔恨，如来于一切时具念知而住于舍。
无失念性是由于完全断除习气的缘故，下文将详述。
所谓十八不共法，不共的含义即是独特的含义。如来无有错乱，譬如阿罗汉比丘漏尽者为乞食入城时，有时会遇到狂象、狂马、发狂的牛、恶狗同行，或行于荆棘丛生之处，或双足踩到蛇，或入不当与女人相会之家，或在旷野迷失方向走错路，或与盗贼、强盗、狮子、虎、豺狼同行等，诸如此类阿罗汉的错乱，如来于一切时处皆无有。

།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་རེས་འགའ་དགོན་པ་ན་ནགས་ཁྲོད་ཆེན་པོར་རྒྱུ་བ་ན་ལམ་ནོར་ཏེ་གྲོང་སྟོང་དུ་ཕྱིན་ནས་སྒྲ་འབྱིན་པ་དང་། སྒྲ་སྒྲོགས་པ་དང་། ཀུ་ ཅོ་ཆེར་འདོན་པ་དང་།བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གད་མོ་རྟ་གད་མོ་སྣང་བར་དགོད་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཅ་ཅོ་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཛད་པ་ དང་གསུངས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་གྱི། ལངས་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ ཕུང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་ཞིང་།ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཕུང་པོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་དེ་ལྟ་བུ་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདུན་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ སོ།།བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པ་འདི་དྲུག་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རེས་འགའ་ལུས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་།རེས་འགའ་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་གོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་ཇི་ལྟ་བར་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་གསུམ་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་ ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཆགས་པར་གྱུར་རོ། །ཐམས་ ཅད་རྟོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་དེའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ་དེའི་ངོ་བོའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་འདིར་བསྟོད་པའི་སྒོ ནས་ཚིགས་སུ་སྦྱར་བ་བྱས་ཏེ།དེས་ཡོན་ཏན་འདི་དག་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་བོ་དག་སྙིང་བརྩེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དུས་ན་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་ཤོག་ཅིག་ ཅེས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱམས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་ན་དེ་དང་བྲལ་བར་ཤོག་ཅིག་པའི་བསམ་པ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། །བདེ་བའི་དུས་ན་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་ཤོག་ཅིག་པའི་བསམ་པ་ནི་དགའ་བའོ། །དགོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའོ། །བདེ་བ་དང་ཕན་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་བཏང་ སྙོམས་ཏེ།བཏང་སྙོམས་ནི་བརྟུལ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བསམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཕྱག་འཚལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ སྦྱར་རོ།

又有阿罗汉有时在寺院大森林中行走时迷失道路，误入空村发出声音、大声喧哗、大声叫喊，以及由于习气过失而显现带有烦恼的笑声、马的笑声等，如是阿罗汉的喧闹，如来完全没有。如来无有忘失，因为长久以来无烦恼而能忆念所作所说。
又阿罗汉入定时则得等持，出定则不得等持。如来则一切时中心无不等持。
又阿罗汉对蕴不生极不调顺想，对无蕴涅槃生寂静想。如来于蕴与涅槃无有差别想。
又阿罗汉不加观察而舍弃众生利益。如来则无如是不加观察的舍。
又阿罗汉就所知障清净而言，由于未得欲而退失，从精进、念、定、慧、解脱亦退失。如来则无此六种退失。
又阿罗汉有时入善身业，有时入无记业。如身业，语业、意业亦复如是。如来三业由智慧为先导、随顺智慧，故无无记业。由智慧所发起故为智慧先导，与智慧同行故为随顺智慧。
又阿罗汉仅以加行不能了知三世所知事，故其智见有滞碍。亦不能遍知一切，故其智见有障碍。如来仅以加行即能了知三世一切所知事，是故此等名为十八不共佛法。
一切相智性是于蕴界处诸法中了知一切殊胜相，此为其体性。此处所说偈颂是对住于法身不共功德的广释，以赞颂方式作偈，以此解释这些功德。
'于诸众生具大悲'是说四无量心以悲心为体性故。
于非苦非乐时愿与乐相遇的心是慈。于苦时愿离彼苦的心是悲。于乐时愿不离彼乐的心是喜。'具大悲'是赞叹。
思维安乐与利益即是舍，舍是调伏的异名，为令他人不生烦恼故，具无烦恼心的特征。
由于您即是功德，故向您顶礼，此与一切顶礼相连。

།སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་པར་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཁྱད་པ་བསྟན་པའོ། །ཐུབ་པས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཟིལ་མན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ། །ཁྱོད་ཀྱི་མཁྱེན་ པས་ཤེས་བྱ་ཁྱབ།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་བར་གྱི་སྐྱེ་བ་མཆེད་བཅུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིར་ནི་རྣམ་པར་ ཐར་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་གྲོང་ངམ་འབྲོག་གང་དུ་སོང་ན་སེམས་ཅན་གཅིག་ འགའ་ལ་འཐབ་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེར་ཡང་མི་འཇུག་གོ། །སངས་རྒྱས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ཡང་སྐལ་པ་ཡོད་པ་རྣམས་འདུལ་བར་གཟིགས། གཤེགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་ཏེ། དེ་ནི། སེམས་ཅན་ ཀུན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀུན།།མ་ལུས་པ་དག་འདུལ་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བས་འབྲེལ་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་གཞན་དག་ལས་ཉོན་མོངས་པ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཙམ་སྤོང་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་དང་བཅས་པ་འདུལ་གྱི་གཞན་ནི་མི་འདུལ་བ་ ལྟར།སངས་རྒྱས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གདོན་གྱིས་ཟིན་ལ་གནོད་གསལ་ཕྱིར་ནི་སྨན་པ་བརྡེག་ པ་དང་།།ཚིག་རྩུབ་སྨྲ་བ་སྤྱོད་བྱེད་ཟིན་པ་བརྡེག་པར་མི་བྱེད་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་རྣམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་འཇུག་པ་མི་མངའ་ཞིང་། །ཉོན་མོངས་ཟིན་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཆེད་དུ་ཁྱོད་ནི་བཞུགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ ཏེ།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཆགས་པ་མི་མཛའ་བ་དང་། ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པས་སོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ཤེས་པ་གང་ལ་སྨོན་ནས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་ རྒྱས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཁྱེན་པས་ནོར་བུ་དང་སིལ་སྙན་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་མཁྱེན་པར་གྱུར་ཟིན་པས་མཁྱེན་པ་ལ་ཆགས་པ་མི་མངའ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། སྐྱོན་མེད་བཞུད་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ རྟག་ཏུ་འདྲི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་ལྡོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་འགྲེལ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། གནས་དང་གནས་པ་བཤད་བྱ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཏེ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །གནས་པ་ནི་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྟོན་པ་གཉིས་ཏེ། ཚིག་དང་། ཤེས་པ་སྟེ། ངག་ཀུན་དུ་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་བློ་གྲོས་མི་ཐོགས་པ་ནི་མཁྱེན་པ་ལྡོག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་བློ་གྲོས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་བློ་གྲོས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་གཞན་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从一切障碍中确实解脱，这是说明世尊的解脱相较于声闻的殊胜之处。'能仁胜伏一切世间'，这是完全显示胜处的殊胜。'您的智慧遍及所知'，这是显示遍处。不同于声闻乘中所说的八解脱、八胜处、十遍处，此处安立解脱、胜处、遍处是为了作为前行。
无烦恼是世俗智慧的本质。其殊胜之处在于：声闻的无烦恼是指无论去到村落或荒野，都不会对任何一个众生生起争斗和烦恼而损害自他。佛陀则不同，即使生起烦恼，也是为了调伏有缘者而示现，前往调伏烦恼，如说'调伏一切众生的一切烦恼，无余'。
其他安住于无烦恼者仅仅是断除某些生起烦恼的缘，只调伏欲界烦恼及其根本而不调伏其他。佛陀则不同，他断除一切烦恼。他是去除烦恼而非舍弃烦恼者，对烦恼者常具悲心。如说：'如医生为除病魔而打击病人，说粗语行打击，但不打击被魔所附者；同样，您对烦恼无悲心，而为烦恼所缠众生而住世。'
愿智以五种方面殊胜：任运成就、无贪著、无障碍、恒时等持、断除一切疑惑。声闻只了知其所愿入定的对境，而非其他。佛陀则不同，无需加行而任运成就智慧，如如意宝和乐器。
由于已经通达所知，于智慧无贪著，因为已断烦恼障及习气。由于断除所知障，智慧无碍。由于断除定障，恒时等持，如说'无过失而行亦等持'等。由于如是，故称'您常能回答一切问题'。
别解智的偈颂为'处及住所说'等。其中，处是教法，即经典等。住是其所诠义。由二者说明，即语言和智慧，因为能引发一切语言。于彼等无碍智慧即是智慧无退转。
其中，住所无碍智即是法别解智，因为对诸法门无碍。处所无碍智即是义别解智，因为对自相、共相以及诸法义理等密意无碍。

།ཚིག་ལ་བློ་གྲོས་ཐོགས པ་མེད་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ།ཡུལ་གྱི་སྐད་ཐ་དད་པ་རང་རང་དང་ཕན་ཚུན་མིང་གཞན་གྱིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཤེས་པ་ལ་བློ་གྲོས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཆེད་དུ་བཞུད་དང་དེ་དག་གི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལེགས་འདོམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་མཛེས་པར་འདོམས་པ་ཡིན་པས་ལེགས་པར་འདོམས་སོ། །བྱེ་ བྲག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ནི་འདོམས་པའོ།།ཆེད་དུ་བཞུད་ནས་ལེགས་པར་འདོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཞུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་འདོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བའི་ མངོན་པར་ཤེས་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་པའི་འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པའི་སྒྲ་དོན་དང་ལྡན་པའི་རྒྱང་རིང་པོ་ཡང་གསན་ནས་ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱོད་པ་མཁྱེན་ནས་ལེགས་པར་འདོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་དབང་པོ་མཆོག་དང་ མཆོག་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོངས་པ་ལ་ལེགས་པར་འདོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་འོངས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ལ་ལེགས་པར་འདོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་འགྲོ་བ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་ འབྱུང་བ་ལ་ལེགས་པར་འདོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་གནས་ཡིན་པས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱིས་ཁྱོད་མཐོང་ན། ། སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་ལྡན་པ་ཁྱོད་མཐོང་ན་ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་སྐྱེད པར་མཛད་པའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞིའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་བསྟོད་པ་ནི། ལེན་དང་གནས་དང་གཏོང་བ་དང་། །སྤྲུལ་པ་དང་ནི་བསྒྱུར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་བཞེད་པ་ བཞིན་དུ་སྐུ་ལུས་ལེན་པ་དང་།བཞུགས་པ་དང་འདོར་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའོ། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་སྔོན་མེད་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་དང་། སྔོན་བྱུང་བའི་གཟུགས་གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བསྒྱུར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མངའ་བརྙེས་ པའོ།།ཐུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་སྟེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁྱེན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཀུན་དུ་འཛིན་ པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའོ།།སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་བསྟོད་པ་ནི། ཐབས་དང་སྐྱབས་དང་དག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་ལས་དང་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། དོན་བཞི་པོ་དག་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སླུ་བའི་ཕྱིར་ བདུད་གང་ཡིན་པ་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་སྟོབས་བཅུ་རྣམས་ཀྱི་ལས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་བདེ་འགྲོའི་ཐབས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་ངན་འགྲོའི་ཐབས་སོ་ཞེས་དེ་སྟོན་པ་ལ་བསླུ་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་ལོག་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་ལས་བདེ་འགྲོའོ།

对于言词无碍智慧是确定词语的各别正确了知，因为对于不同地方语言各自互相以异名安立名相，以及对于法的确定词语无碍的缘故。对于法的详细分别智慧无碍是辩才的各别正确了知。
关于神通分别的偈颂是：'为利益而前往彼等'等。'善巧教导'一词是与每一个相配，因为是美妙教导故为善巧教导。为了使了解差别而说即是教导。
'为利益而前往后善巧教导'是以神通神变随顺所化而前往的缘故。'以彼等言词善巧教导'是以天耳通闻一切众生所说的有意义语言乃至远处，随顺而说法的缘故。
'了知行为而善巧教导'是以心差别神通了知根器胜劣的缘故。'对过去善巧教导'是宿命随念智，因为以此了知过去的缘故。'对趣处善巧教导'是死生智，因为以此了知趣处的缘故。'对出离善巧教导'是以漏尽通了知断除烦恼的缘故。
法身是显示一切相好庄严之处，故示现具足彼等。'一切众生见到您，即能了知最胜士'是了知大丈夫，见到具足相好的您时，感叹'啊！世尊是大丈夫'而得了知。'仅见即生起信心'是令生起信心。
四种清净的解释赞颂是：'受持、安住、舍弃，以及变化与转变'等。住处清净是依止禅定，如意欲及随欲时而自在受持身体、安住、舍弃。所缘清净是变化前所未有的色身，以及将已有色身转变为金等事物，并且通达一切种类。
意清净是如意欲而自在三昧门，因为在每一刹那如意欲而入于其他三昧的缘故。智清净是如意欲而成就持一切陀罗尼门。
力的解释赞颂是：'方便、救护及清净'等，即宣说十力之业用是为降伏欲迷惑众生于善趣、恶趣、业、清净、大乘四义的魔。
其中，善是善趣方便，不善是恶趣方便，为迷惑说此而魔近住说：'此非如是，此是颠倒，从不善得善趣。'

།བདེ་ བ་ལས་ནི་ངན་འགྲོ་ཞེའམ།།ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མེད་པའམ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དེ།འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་གི་། རིམ་ལ་སོགས་པས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇོམས་ཏེ། གནས་དང་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། ། སྐྱབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཡང་སླུ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་བདུད་གང་ཡིན་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཐོགས་པ་མེད་པ་སེམས་ཅན་ནི་ལས་ཀྱིས་མཐོན་པོ་དང་།དམའ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འཇོམས་སོ། །དག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་དག་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་པ་དང་གཏན་ དུ་བའོ།།འདི་ལ་ཡང་སླུ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེར་ཡང་བདུད་གང་ཡིན་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇོམས་སོ། །ངེས་འབྱུང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ལྷག་མའི་ལས་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་ འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་ན་སླུ་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཉེ་བར་འདུག་སྟེ།བླ་ན་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བས། ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་ཡང་བླའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྟོབས་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་འཇོམས་སོ། །མི་ འཇིགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས།ཡེ་ཤེས་དང་ནི་སྤངས་པ་དང་། ངེས་འབྱུང་བགེགས་བྱེད་སྟོན་མཛད་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཟག་པ་འདི་དག་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་ པ་སྟེ།འདི་གཉིས་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱའོ། །ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟོན་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་གང་དག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་བྱེད་པ་སྟེ། བར་དུ་གཅོད་པ་ དང་བགེགས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ།།འདི་གཉིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། བདག་གཞན་དོན་ལ་མུ་སྟེགས་གཞན། །མི་ཚུགས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་མི་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་དང་ བྲལ་བར་སྟོན་ཏོ།།བསྲུང་བ་མེད་པ་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་བསྟོད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། འཁོར་དུ་ཚར་བཅད་གསུང་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྲུང་བ་མེད་པ་རྣམས་སྟོན་ཏེ། སུ་ལ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་སྦ་བར་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེས་ ནི་སྤྱོད་ལམ་ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཚར་བཅད་ནས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཉིས་སྤངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པར་ཉན་པ་དང་། གུས་པར་མི་ཉན་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་ མའི་ཚོགས་སྡུད་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བོད་པའི་ཚིག་གོ། །བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟོད་པ། གཤེགས་བཞུགས་ཀུན་དུ་རྟག་པར་ཡང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་གང་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་གཤེགས་པའོ།

对于说从安乐中产生恶趣，或者一切都是无因而生，或者从大自在天等因而生的说法，世尊以知晓处非处智力断言：众生非从无因而生，也非从不相应因而生，这是非处且无机会的。此有故彼生，此生故彼生，如此无明缘行等生起，而非从大自在天等次第而生。处与方便是同义语。
所谓依处即是业，如经中所说：'此世间以业为自主，以业为分配'等。此中欺惑如前所述。彼魔为何者，世尊以无碍业异熟智力了知众生由业而有高下、善恶的差别，并非从大自在天等而生，也非突然产生，如是等同前破除。
所谓清净有二种：世间的和出世间的。以禅定、三摩地、等至降伏并永断随眠而清净，以及以圣道清净，故有暂时的和永久的。此中欺惑如前所述。彼处魔为何者，世尊以三摩地、等至智力破除。
'于大乘决定出离'是说明余力的作用。为令决定趣向佛果而说大乘时，魔前来欺惑说：'无上正等正觉难以证得，不如决定趣向声闻果'，对此世尊以七种力破除。
分别无畏是从赞叹的角度，'智慧与断除，出离障碍示'等。'我是正等觉'是智慧，'断尽诸漏'是断除，这两者是就自利而言。'我为声闻说出离法'是说示出离。'所说障碍法'是说示障碍，障碍与遮止是同义语。这两者是就利他而言。因此说：'自他利益外道他，不能胜服我顶礼'，显示无畏无惧。
以分别无护和念住赞叹的偈颂：'众中折服而说法'是显示无护，因为若有需要守护而隐藏身等业者，则因恶行等怖畏而不能在众中折服而说。'断除二种烦恼'是说对恭敬听闻者与不恭敬听闻者二者都无贪著与嗔恚。摄受弟子众是因念住，故说'无有忘失'等赞叹语。
就善断习气而作赞叹：'行住一切时'等。于城邑中为乞食而行，即是行。

།བཞུགས་པ་ནི་ཤིང་དྲུང་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་པོ་དག་གིས་བཞུགས་པའོ། །ཀུན་མཁྱེན་མ་ལེགས་སྤྱོད་མི་མངའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ཀྱང་ བག་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བཅིང་བས་བྱས་པའི་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་གནས་བརྟན་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་ཚེ་རབས་ལྔ་བརྒྱར་སྤྲེའུར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཆིང་བ་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་སྤྲེའུ་ལྟར་མཆོད་ཞིང་འགྲོའོ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་། རང་ སངས་རྒྱས་གཅིག་ཚེ་རབས་མང་པོར་སྨད་འཚོང་པར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ལྷག་མས་བདག་ཆ་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མི་མངའ་བས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་དོ།།ཁྱོད་ནི་ཡང་དག་དོན་དུ་ན། །ཀུན་ མཁྱེན་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལྟར་འཆོས་པ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །ཡང་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་སོ་སོར་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྟོད་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་མཛད་ལ། །ཁྱོད་ནི་དུས་ལས་ཡོལ་མི་གདའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་གང་གི་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉེ་བར་བཞུགས ཤིང་དུས་ལས་ཡོལ་བར་མི་མཛད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་སྲིན་གནས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ནི། །དུས་ལས་ཡོལ་བར་འགྱུར་ཡང་སྲིད། །བེའུ་ལྟ་བུའི་འདུལ་བ་ལ། །སངས་རྒྱས་དུས་ལས་ཡོལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཡོད་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཛད་པ་འབྲས་ བུ་ཡོད་པར་མཛད་པས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྟེ།མཛད་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བས་མི་བསྙེལ་ལོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བསྟོད་པ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་གདུགས་ཞག་གཅིག་།ཅེས་བྱའོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཁྱེན་པ་སྟེ། དེས་ སུ་ནི་འཕེལ་སུ་ནི་འགྲིབ།སུ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན། སུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་འཇིག་རྟེན་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལས་ཅན་དང་། ཕན་པར་བྱ་བ་བསམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་པར འཇུག་པ་དང་།དེ་བས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་གིས་བསྟོད་པ། གཤེགས་དང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཆོས་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དྲུག་སྟོན་ཏོ། །མཁྱེན་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དུས་གསུམ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་གསུམ་སྟོན་ཏེ།ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་གསུམ་བསྟན་ཏེ། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་སངས་རྒྱས། །ཀུན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟོད་པ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཀུན། །སྐུ་གསུམ་དག་གིས་བརྙེས་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ།

住，即在树下等处以四种威仪而住。'一切智者无不善行'，是说虽然烦恼已尽，但由习气余习所致的戏笑等，例如大目犍连尊者因五百世猴子习气余习，虽已无烦恼却如猴子般行走攀跃之事广为人知。又如一位独觉因多世为妓女的习气余习而作妖媚姿态，如此等非一切智者之行为，世尊皆不具有，故说此不共功德。
'您是真实义中，礼敬一切智者您'，是说不像富兰那等其他非一切智者却装作一切智者那样，世尊并非如此，因此是真实义中的一切智者。或者'真实义中'和'一切智者'都是分别的称呼语。
以无忘失法性赞叹：'为一切众生利益，您从不错过时机'等。当某时有某事需做时，世尊即在彼处现前，不错过时机。如经中所说：'鳄鱼所居大海水，或有错过时机时，犊子般的所化机，佛陀不会错时机。'
'恒时所作有果报'，是说其所作必有果报，即所作非无意义之意。由于无忘失故不忘失。
以大悲赞叹：'于一切世间如一日伞'等。大悲即世俗智，以此世尊昼夜六时观察世间：谁在增长，谁在退减，谁应成熟，谁应解脱等。此大悲于一切世间都有观察的作用，本性是思维利益。其'大'的含义是由于能圆满积集广大福德智慧资粮，具有远离三苦的特征，缘三界众生，平等趣入一切众生，无有更胜过此者之故。
以十八不共佛法赞叹：'行及通达与'等。'行'字显示如来无误等六法，从'如来无误'到'无不观察舍'。'通达'字也显示六法，从'无忘失'到'解脱无退失'。'智'字显示三法，即于三世无碍无著智见而趣入。'事业'字也显示三法，即身语意业趣入，因具随行智故。
'声闻与独觉，一切最胜'，是因具不共功德故。
依一切相智而赞叹：'以三身获得，广大菩提一切相'等。由于以诸相中最胜的一切智知一切相中最胜，其本性即是一切相智性。

།རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །སྐུ གསུམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྙེས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་མཁྱེན་པར་མ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་དེ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་ ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དོགས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་སྟེ།སོམ་ཉི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདུད་པ་འགྲེལ་པ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་དུ་བྱས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ ཀྱིས་བསྟོད་པ།སྲི་པ་མི་མངའ་སྐྱོན་མི་མངའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྲི་པ་མི་མངའ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྐྱོན་མི་མངའ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །རྙོག་པ་མི་མངའ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། རྙོག་པའི་རྒྱུ་གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་ དེ་མེད་པས་རྙོག་པ་མེད་པའོ།།བཞུགས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བ་སྔོན་དུ་དྲངས་པའི་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་མི་བཞུགས་པའོ། །གཡོ་བ་མི་མངའ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་མཉམ་པར་གཞག་པས་མ་གཡེངས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའོ། །ཆོས་ཀུན་ལ་མ་སྤྲོས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཤེས་རབ་དེ་ཡང་ཆུང་ཟད་ཀྱང་སྤྲོས་པ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ དག་གིས་འཆད་དོ།།ཁྱོད་ནི་དམ་པའི་དོན་གྲུབ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་མེའི་ཚ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ས་རྣམས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདིས་ནི་དོན་དམ་པ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཉིད་བརྙེས། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་འགྲེལ་བ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལས་སྟོན་ཏོ། །མི་བས་མཚུངས་པ་མ་མཆིས་པའི། །ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པ་སྟེ། སྟོབས་ལ་སོགས པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་དང་། འཁོར་མ་གདའ་ལ་རྣམ་ཀུན་དུ། །ལྷ་མིས་མཐོང་བ་ཡང་མ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་མཐོང་བ་སྡུད་དོ། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ལྷ་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡང་མ་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་སྟེ།གཉིས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་གིས་ནི་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་འདི་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཟབ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུད་དེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་དེ། སྐྱེ་ མེད་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མེད་སྐྱེ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། མི་གནས་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས། །ཞེས་བྱ་བའོ།

在一切种类的殊胜方面，一切圣者都了知一切所知。三身即自性身等，由于以此等获得大菩提无垢无碍智慧的自性一切种类，故佛世尊所未了知的种类是不存在的。因此，为断除世间一切天人等一切众生的一切疑惑，断除一切怀疑，即以善巧解开一切疑虑结的作用而分别一切种智。
波罗蜜多赞：'无吝无过失'等，无吝即布施波罗蜜多。无过失即持戒波罗蜜多。无浊即忍辱波罗蜜多，由于无浊因害心之心故无浊。'无住'即由引发精进所生的精进而不住。无动即禅定波罗蜜多，由等持而不散乱即是不动。'于诸法无戏论'即智慧，即无分别智。此智慧也丝毫不作戏论，余如前。
法身又具有'自性'等六种功德，如是宣说后以这些偈颂解释。'您已成就胜义'即由清净真如所分别故，由自性法身圆满故。由欲说的缘故，唯以自性显示世尊的功德，如欲说功德时说'火的热性'一样。'由诸地而出生'即由欢喜等十地一切必定出生的意思，此说胜义成就之因。'获得一切众生最胜'即显示果，果即是一切众生中最胜的一切种智。'开示一切众生'即显示业。
'具足无与伦比的功德'即相应，由具足力等无量不共功德故，是与功德相应。'世间及眷属中，天人皆不见'中，'皆'字是总摄见。'一切种类天人皆不见'即显示世尊三身之理，由二身可见故，一身不可见故。'甚深'即显示自性。'最极甚深'即显示殊胜。由非世间智者智慧行境故，此难解即是法身自性。由非声闻等智慧行境故，此最极甚深即是其殊胜。
此十二种甚深以偈颂总摄，其中生甚深即'无生即佛生'等，佛生即他烦恼等无生，彼等无生即是诸佛之生，故无生即生。涅槃甚深即'安住于无住'。

།འཁོར་ བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པ་སྟེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་ཉིད་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐམས་ཅད་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ནོར་བུ་དང་སིལ་སྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འབད་པ་ཡང་མེད་ལ་སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་ཡང་མཛད་དོ།།གནས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། ཟས་བཞི་པོ་ནི་གསོལ་བ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཟས་རྣམ་པ་བཞི་ལ་མ་དག་པའི་རྟེན་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཏེ། །ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ཅན་མཐའ་དག་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། །དག་པ་དང་མ་དག་ པའི་རྟེན་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ལུས་དག་པ་དང་མ་དག་པ་སྟེ། སློབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་ཟས་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་གྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་རྟེན་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དོ། །ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ལྟར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཟས་ཀྱང་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་སོགས་པ་བཞི་བོ་དེ་ དག་ཉིད་དོ།།དེ་དག་ནི་དེ་དག་མི་གསོལ་ལ། དེ་དག་གིས་དེ་དག་གནས་པའང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་དེ་ལྟར་སྟོན་ཅིང་གནས་པར་ཡང་མཛད་དོ། །ཐ་དད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། །དཔག་ཏུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཟབ་པ་ཉིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་དབྱེར་མེད་པ་དང་།སྐུ་མང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཕྲིན་ལས་གཅིག་པ་དག་པ་སྟེ། སྤྲུལ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པས་གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར།མི་བརྟན་པ་བརྟན་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱིས་ནི་མི་བརྟན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བརྟན་ཏེ། འདི་ནི་ཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་ཉིད་གཞན་ནོ། །གང་ཡང་མངོན་རྫོགས་སངས་རྒྱས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་མེད་ཅེ་ན།གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་རེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མའི་གྲངས་ལས་འདས་པ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོའི་དངོས་མེད་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པར་བྱས་ པའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། །ཆགས་པ་མ་ཡིན་མི་ཆགས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དེས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་སྤངས་ལ། འདོད་ཆགས་ ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མི་སེལ་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཡོ་བྱད་དུ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ། །གལ་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་སེལ་ན་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་འདོད་ཆགས་མིན་མཁྱེན་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་ ཆགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་ནས་སོ།།འདོད་ཆགས་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་བཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།

安住于不住轮回和涅槃之中，这就是所谓'不住涅槃'的意思。
事业甚深性即是'无勤而成就一切'，如同如意宝和乐器等一样，虽无勤作却能成办众生利益。
住处甚深性即是'四食是所受用'，四种食中，不清净依处所依的是段食，这是一切烦恼系缚所依。清净与不清净依处所依的是色界和无色界众生的触食、意思食和识食，因为已获得离段食贪欲。预流果等圣者也有清净和不清净身，因为还是有学位。他们是依靠四食而住。清净依处所依的是阿罗汉们的四食。如同依食而住一样，诸佛世尊的食也是这四种段食等，虽然他们不受用这些食，也不是依这些食而住，但为了随顺世间而如是示现并安住。
'无差别'是住处甚深性。'无量'是数量甚深性，因为法身无二且现证多身圆满菩提，这是按次第说的。虽然无量，但事业并非有差别。那么是什么呢？事业是清净一味的，因为通过化身和报身成就他利。
因此说'无常而有常之事业'，二者是无常，自性是常，这是另一种事业甚深性。
'无现证佛'等是现证甚深性。为何说无现证圆满佛呢？因为依他起性上遍计所执性是不存在的。'非一切非佛'是说依他起自性圆成实性是存在的。'刹那现无量'是说在恒河沙数世界中现证圆满菩提。'分别法无法'是说以诸法无自性空性而获得究竟佛果位。
离贪甚深性即是'非贪非离贪'。为何说非贪呢？因为依他起上遍计所执性不存在。正因为非贪，所以也非离贪，因为有贪才会有离贪。'由贪而出生'是说由于对空性的贪著，即所谓对善法的欲求之因而生。或者说已断除贪欲缠，但不断除贪欲随眠，以此为方便而获得大菩提。如果断除随眠，就会像声闻那样入般涅槃。'了知贪非贪'是说了知遍计所执的贪欲即是非贪。'安住贪法性'是说安住于真如，趣入即是现证。

།ཕུང་བོ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། །སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཀུན་མ་བརྟགས་པས་འདས་ཏེ།དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་བོ་རྣམས་ལའང་རྣམ་པར་བཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལས་གཞན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ རྣམས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མིན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་གྲོལ་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་བཏང་བས་ལེགས་པར་འདས། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བས་ཤིས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། །ཀུན་ཀྱང་འདྲེས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་དུ་ཡན་ལག་གི་དངོས་པོར འདྲེ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་དག་གོ།།ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། རྒྱ་མཚོར་ཆུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་བབ་པའི་ཀླུང་གི་ཆུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཉལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱའོ་ཞེས། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགོངས་པ་མེད། །ཅེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་མཛད་པ་སྟེ།བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་མི་སྣང་སྙམ་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཉེས་པས་མི་སྣང་སྟེ། སྣོད་ཆག་པའི་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྣོད་ཆག་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་མི་སྣང་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་ཉེས་པས་ཆུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་རླན་མེད་པ་དག་གི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་མི་སྣང་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་ཉེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་ལྟ་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། མཉེན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསུངས་པས་སོ།།གང་དག་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་མཐོང་ངོ་། །དེ་དག་མི་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྲིན་ལས་རྣམས་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཉི་བཞིན་དུ། །དེ་དག་ཆོས་འདོད་ཁྱབ་པར་མཛད། ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་དག་གི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཟེར་སྟོང་གི་ཕྲེང་བ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པས་འཇིག་རྟེན་མངོན་པར་ཁྱབ་པར་མཛད་ནས། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཉིད་དོ། །རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་མྱ་ངན ལས་འདས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི།ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སྟོན། །ལ་ལར་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་འབར་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་འཆི་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་ ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཁ་ཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་མཛད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །གཟུགས་པ་ལ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། སངས་རྒྱས་འཕགས་མིན་ཆོས་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་མཆོག་དང་བཞུགས་པ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་པས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དང་ངན་སོང་བ་རྣམས ལ་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཞུགས་པ་མཆོག་རྣམས་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྷའི་གནས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་དང་བཞུགས་པ་མཆོག་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚངས་ པའི་གནས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་མཆོག་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ།

深奥的舍蕴：'超越诸佛蕴'，是说由于不执著于遍计所执的色等五蕴而超越，因为不缘取彼等。'安住于诸蕴'是说安住于法性之蕴。'非异于彼'是说法性之蕴非异于遍计所执之蕴，因为遍计所执不存在的缘故。'非异'是说因为遍计所执是染污的缘故，也因为解脱于法与法性是异非异的缘故。'不舍彼而善超'是说由于不舍弃法性之蕴而吉祥地证得涅槃。
深奥的成熟众生：'一切皆是和合事业者'，是说为了利益众生，因为互相融合为支分的缘故，行为是和合与近和合。如何和合呢？'如海中水'，譬如大海中流入的河水无差别地成就饮用等功用，如是。'已作正作当作，于利他无作意'，是说无功用心，不需勉强而作，如帝释天等。
若想：若如来身是常，为何不常显现？对此说众生因过失而不见，'如破器中月'，譬如破碎的器皿中不现月影，是因器皿过失而不能容水的缘故。如是，无止观滋润者的相续中不见佛陀，是因相续过失的缘故。水喻定，因为是柔软性的缘故。如经中所说：'如来如无漏善法之影像'等。有缘者则能见到。即使不见彼等，也能见到事业，如是：'如日遍世间，彼等遍法欲'，具足经等正法自性千光明鬘的佛日，以教说遍满世间，作成熟等事业。
深奥的示现圆满菩提与涅槃：'于一处示现圆满菩提，于一处如火般涅槃'，譬如火于一处燃烧，一处熄灭，如是诸佛对已成熟者示现圆满菩提，为令彼等解脱的缘故；于未成熟处示现涅槃，因无所作的缘故。'永不无有'等义已了知。
深奥的形色：'诸佛非圣法等'，非圣者的法是不善法，于彼等也是最胜身与最胜安住，因以空性、无愿、无相住而缘不善法安住的缘故。于人与恶趣众生也是最胜身与最胜安住，因以天之住处禅定等持而缘彼安住的缘故。于非梵行法也是最胜身与最胜安住，因以四无量称为梵住而缘彼安住的缘故。其中最胜是法界。

།དེའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པའོ། །སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། དེ་དག་ཀུན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའོ།།གང་དུ་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་བྱ་ཐ་དད་པ་ལ་ལོ། ། གང་དུའང་རྣམ་པར་དཔྱོད་མི་མངའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་རྣམས་ཀུན་དུའང་སྣང་མོད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་ཐུལ་ལ་སྤངས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐུལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་ པ་མ་སྤངས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར། སྔགས་ཀྱིས་བསད་པའི་དུག་དང་འདྲ། །དཔེར་ན་སྔགས་ཀྱིས་བསད་པའི་དུག་ནི་ནད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་ཅིང་བག་ལ་ཉལ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བག་ལ་ ཉལ་ལྷག་མ་འཇོག་ཅེ་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དྲན་དང་ཤེས་པས་ཟིན་པའི་ཉོན་མོངས་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་འགྲུབ་པས། །ཡང་པར་ གྱུར་པ་ཁྱོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡོ་བྱད་རྣམས་སུ་འགྱུར་བ་ལགས།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་ན། དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་འཁོར་བ་ཡང་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟར་རིགས་པས་ནམ་ཡང་ སངས་རྒྱས་རྣམས་བསམ་པར་མི་ནུས་པའོ།།ཟབ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཟབ་པའི་དོན་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ངང་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་དབང་སྒྱུར་པའི་དང་ཅན་ཏེ།བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པར་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བརྙེས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་ཟློ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་སྤྱིར་གཏང་བ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བར་ ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་ཏེ།བསྒྲིབས་ཤིང་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་བསྒྲིབས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན། །མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན། བླུན་ཞིང་ལྐུགས་པ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་རིགས་ཅན་ཏེ། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །ངེས་པ་གཉིས་ནི་ལས་བྱེད་པར་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་ངེས་པའོ། །ཡུལ་འདི་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མངའ་དབང་མི་མངའོ། །དེ་ལ་ལས་ བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་ཕ་བསད་པ་ལྟ་བུའོ།

其本性即是如来的本质。因此是常住的。显现一切身相的甚深性即是'于一切中观察'，这是说以无分别智后得智进行观察，这里称为观察。
在何处观察呢？于一切处，即于善、不善、无记，有漏、无漏，有为、无为等诸种差别的所知中。'于任何处亦无观察'是说无分别，因为远离观察。'虽于诸处皆现'是说以身示现一切生等。'非六根行境'是说究竟法身不为与地狱等众生同分者所了知。
断除烦恼的甚深性即是'调伏烦恼而无断'，调伏是指在菩萨阶位时未断除烦恼，如同咒语所制的毒药。譬如被咒语制服的毒药可成为病人的资具，如是彼等烦恼亦无现行而仅剩习气。
为何留存习气呢？认为不应以声闻乘速疾入般涅槃。因此烦恼本身成为断尽烦恼、一切智的因，如说：'由正念智所摄持的烦恼，成就种种功德，成为您轻安的菩提资具。'
不可思议甚深性即是：如何彼等烦恼转为菩提分，轮回亦成寂静本性，其果为何，如是诸佛以理永远不可思议。
已说十二种甚深性。甚深义即是难解之义。就念佛而言，说'佛世尊是主宰一切法自在者'，因具有主宰一切法的本性，故为自在者，因仅随意愿即能现前一切圆满功德。
因此说'于无边无际一切世界获得无碍神通'。若诸如来的神通于一切世界无碍，为何不度一切众生出离轮回？以偈颂显示对主宰一切法的普遍性的特殊限制：'于被遮蔽及无因者'等。
其中被遮蔽是指被烦恼障、业障、异熟障所遮，即烦恼深重者、造无间业者、愚痴者。无因者即是不般涅槃种性者，即决定邪性者。二种决定即是决定造业和决定感受异熟。
诸佛于此境无有令般涅槃的自在力。其中决定造业是由于数数串习，故从同分因必定生起等流果，如同阿阇世王杀父。

།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་ངེས་པ་ནི་ངེས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བས་ཏེ།དཔེར་ན་ཤཱཀྱ་པ་རྣམས་འཕགས་སྐྱེས་པོས་གནོད་པ་བྱས་ཏེ་བསད་པ་ལྟ་བུའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་པའི་ངང་ཅན་ཞེས་སྤྱིར་བཏང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཡུལ་འདི་བྱས་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་ དང་།།ཉོན་མོངས་དྲག་དང་ངན་འགྲོ་དང་། །མི་སྙན་སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད། །སྒྲིབ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་ འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དེ། རྣམ་པ་ནི་སིལ་སྙན་ལ་སོགས་ པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མངའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་རྒྱན་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པའི་དོན་ཡང་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དེ་པདྨ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དོན་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུད་ དེ།རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏེ། རྟག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པའི་རྣམ་ པ་སྟོན་ཏོ།།དགེ་ལྡན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་མངའ་བ་སྟོན་ཏོ། །བརྩལ་མི་དགོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་རྣམས། །རྗེས་སུ་སྦྱིན་མཛད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་ བ་འདིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ།།དབང་དུ་མ་གྱུར་རབ་ཏུ་རྒྱུ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པ་སྟོན་ཏོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོར་འདིར་འདོད་པ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་ རྒྱས་ཀུན་གྱི་འདི་དག་ཀུན།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ཏེ། བསམ་པར་བྱ། རྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། བརྗེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀོད་པ་སྟེ་སྤྲས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཡང་ན་བཀོད་པ་དེ་ཉིད དེ་དག་གིས་མཆོག་ཏུ་འབར་བའོ།།དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི་གསེར་དང་། དངུལ་དང་། བཻ་ཌཱུ་ཪྻ་དང་། ཤེལ་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། མུ་ཏིག་དམར་པོའོ། །རྡོའི་སྙིང་པོ་ནི་ཨནྡ་རྙིལ་དང་། མཐོན་ཁ་དང་། མཐོན་ཁ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །མུ་ཏིག་དམར་པོ་ནི་སྲོག་ ཆགས་དམར་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱི་སྟེ།དེའི་ཁོང་ནས་བྱུང་བའི་མུ་ཏིག་ནི་མུ་ཏིག་དམར་པོ་ཞེས་བྱའོ།

确定感受异熟果报，就是必定要感受业果的异熟，比如释迦族人被琉璃王伤害杀害一样。
诸佛世尊是统御一切法的本性这一总说，有以下特殊情况：无间业、猛烈烦恼、恶趣、不悦众生想、无想定，这三种被认为是障碍。
所谓如来身常住，是因为是极其清净的真如体性。又因为不会变成其他，所以是无变异的。
所谓如来无有最上过失，是因为断除了烦恼障和所知障这些过失。
所谓如来任运成就的含义，仅是相遇的表示，如同乐器等。
所谓如来具有大受用，是因为佛土功德庄严具有大受用。无染相的含义也仅是相遇的表示，如同莲花。
所谓如来是大义利，是因为具有众生的大利益，即随其根机而示现圆满菩提和涅槃，令其成熟解脱。
这七种佛随念以两个偈颂总结，即'依自心'等。
'依自心圆满'表示统御一切法相；'常住圆满'以自词表示常住相；'具德圆满'表示无有最上过失；'无需勤修圆满'表示任运成就相；'赐予大法受用圆满'表示大受用相；'不为所转而行圆满'表示不为一切世间法所染；'此中所欲诸众生圆满'表示作大义利。
'诸佛皆具此等一切'意思是，具慧菩萨们应当忆念、思维、宣说诸佛的这七种圆满，不应忘失。
关于佛土清净，说'世尊七宝最极炽盛庄严大宫殿'等。以七种最极炽盛珍宝庄严装饰的差别。或者说庄严本身以彼等最极炽盛。
其中七宝是：金、银、琉璃、水晶、摩尼宝、赤珠。摩尼宝即因陀尼拉、青金、大青金等。赤珠是指红色生物种类中所产生的珍珠称为赤珠。

།དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་དེ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་རྒྱས་པར་འགེངས་པས།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་ པའི་འོད་ཟེར་དག་སྟེ།དེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་གནས་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པས།གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ཆ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དཀྱིལ་ འཁོར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའམ། ཡང་ན་གང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ་དེ་ན་སྟེ། འདིས་ནི་ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་གནས་སམ་ཡུལ་ཁམས་གསུམ་པ་ ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས།ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེའི་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དེའི་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་ མེད་པ་ལས་བྱུང་བའམ།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ མཚན་ཡིད་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་གཞན་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱི། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་དེ་ལྟར་སྣང་སྟེ། འདིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།བདག་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེར་ནི་ཆེན་པོར་ཆུད་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕྱོགས་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་། །དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞབས་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེར་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཞབས་འབྲིང་བ་ཡིན་གྱི། གང་ཡང་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ནི་སྤྲུལ་ལོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་བླ་བསམ་བཤད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བརྟན་པ་ཡོད་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ པར་སྦྱར་རོ།།བརྟན་པ་ནི་ཟས་ཏེ་འདིས་ནི་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是最极炽盛者，即是遍满无量世界的广大光明极其显现，以遍满无量世界故，广遍无量世界，彼等既是遍满无量世界，又是大光明，故为遍满无量世界之光明。'彼处'者，即是词句安立，即是遍满无量世界的广大光明极其显现之处。因此，此说明佛土清净色相圆满。
此中由安立无量极其分别之处所差别，故为安立无量极其分别之处所差别，极其分别者，是先起心意而安立分位故。此说明形相圆满。
'圆满无缺之坛城'者，即是坛城无有'仅此而已'之限量，或者凡是圆满无缺之坛城即是圆满无缺之坛城，彼处也。此说明量度圆满。
彼之处所或境域超越三界之行境故，超越三界之行境即是佛土，因为非是三界中行之贪欲诸业之异熟故。此说明境域圆满。
若想：'若非异熟，则其因为何？'对此说道：'出世间彼之殊胜善根所生。'出世间善根即是无分别。彼之殊胜善根即是彼之后得，由彼因而生，非是无因所生，亦非自在天等因所生。此说明因圆满。
'具有自在遍知极其清净之相'者，即是彼自在遍知极其清净者之相，因为彼唯是遍知故。彼处除遍知外无其他珍宝等，即是彼遍知极其清净而如是显现，此说明果圆满。
'如来之处'此说明主尊圆满，即是殊胜主尊佛世尊之处所，非是他者之处。'大菩萨之依处'者，即是方位圆满，彼处是已入大者之诸菩萨为方位，非是声闻。
'无量天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽及非人游行'者，说明眷属圆满，彼处是天等为眷属，非是任何者。摩睺罗伽即是变化。其余易解故不说。
'以法味喜乐大安稳'者，即是词句安立为'彼处有法味喜乐大安稳'。安稳即是食物，此说明彼之圆满。'以作一切有情一切利益而住'者，即是事业圆满，因为作有情之利益故。

།ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་བའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཆི་བདག་དང་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཀྱི་དགྲའི་ འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀོད་པ་ལས་ལྷག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་པས་ལྷག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེར་བཀོད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།འདིས་ནི་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་དང་བློ་གོས་དང་རྟོགས་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲན་པ་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་རབ་པོ།།རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་རི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། འདིས་ནི་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ནས་གང་ལ་ཞོན་ཏེ་ འགྲོ་བ་དེ་ཐེག་པ་སྟེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །སྒོ་ནི་སྒོ་མོ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་ནས་དེར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡོན ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་བརྒྱན་པ་རིན་པོ་ཆེ་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ནས་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་བརྒྱན་པ་ཡང་པདྨ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རྒྱལ་ པོ་བཀོད་པ་ནི་པདྨ་གཞན་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་པདྨ་བཀོད་པའི་བརྟེན་པ་དེ་ལ་དུས་དང་མཐུན་པར་བཞུགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའི་ ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པ་སྟེ།བཤང་གཅི་དང་བྲལ་བས་མི་གཙང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཚོར་བ་བར་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོབ་མེད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་དབང་སྒྱུར་བ་ཅན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པས་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཕྲིན་ལས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་ནི་སྨྱོས་པ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་མཐོང་བས་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མིག་རྙེད། འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བས་ཐོས། སྨྱོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲན་པ་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ལོང་བའམ་གཞན་དག་གིས མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་ཞེས་མི་སྨྲའི། འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་འཇུག་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ལོང་བ་ལ་སོགས་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གྲུབ་པའི་ ཕྲིན་ལས་ཏེ།ཚོགས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱི་མཐུས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བཞིན་ནོ།

'远离一切烦恼之害'是指具足利益圆满，因为没有由烦恼所生的危害。'完全断除一切魔'是指具足无畏圆满，因为没有蕴魔、烦恼魔、死魔和天子魔等敌人的怖畏。
'超胜一切庄严如来加持所庄严'是指超胜一切菩萨的庄严，由如来加持而庄严，此说明依处圆满，因为是一切处所中最殊胜。
'以大念慧觉决定出离'中，大念是闻所生慧，大慧是思所生慧，大觉是修所生慧，此说明道圆满。道是决定出离的异名。
'大止观乘'是指乘是所乘而行之道，因为以止观二者而行。'大'是因为超胜声闻、缘觉和菩萨，此说明乘圆满。
'从大解脱门空、无相、无愿而入'说明门圆满。门与门户同义。如同世间城市相应，从三解脱门而入故。'大'如前所说。
'依止无量功德庄严大莲花王庄严'说明基圆满。譬如依止风轮，如是无量功德庄严亦依止大莲花王。称为王庄严是因为超胜其他一切莲花。或者大王是指诸佛，因为是法王。依止彼等莲花庄严而如理安住。
彼清净佛土受用极清净，因无大小便故无不净。极安乐，因无苦受及舍受。极无过失，因无不善及无记法。极自在，因仅依心念而不待缘。
'彼法界'是指法身。'具五种事业'中，'救护损害事业'是指救护疯狂、聋哑等损害，如经中说：'见佛故盲者得眼，聋者得耳闻，狂者得忆念'等。
若问：不是说法身非六根行境吗？盲者等见佛是何义？答：不说见法身，然由往昔愿力，虽无分别而有彼等化身显现，如是盲等得眼等，是法身成就之事业，如由资粮力而转轮。

།ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླང་སྟེ། དགེ་བའི་གནས་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱིས་ན་ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཀྲོལ་ཟིན་ཏོ། །འཇིག་ཚོགས་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ནི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཁམས་ གསུམ་པ་གང་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་འཇུག་པ་དེ་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཆོས་སྟོན་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་བོ།།ཐེག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་པ་ནི་ཕྲིན་ལས་ལྔ་པའོ།།ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཕྲིན་ལས་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་གནས་དང་བྱ་བ་དང་ནི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨོས་པའོ། །རྒྱུ་ཐ་དད་པས་འཇིག་རྟེན་ན་ ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་གཞན་གྱིས་ལྷར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱིས་མིར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཐ་དད་པས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཐ་དད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །གནས་ནི་ལུས་ཏེ་ཁོག་པའོ། །དེ་ཐ་ དད་པས་ཀྱང་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ལུས་ཀྱང་གཞན། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ། དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །དེ་ཐ་ དད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལས་ཐ་དད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་གཞན། ཞིང་རྨེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་གཞན། རྒྱལ་པོའི་ཞབས་འབྲིང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་གཞན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པའི་མཛད་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་པ་ནི་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་ལས་ཐ་དད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕན་པའི་བསམ་པའི་ལས་ཀྱང་གཞན། ཕན་པ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པའི་ལས་ཀྱང་གཞན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ནི་རྩོལ་བ་སྟེ། དེ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྩོལ་བ་ཆུང་ངུའི་ལས་ནི་ཆུང་བ་དང་། རྩོལ་བ་ཆེན་པོའི་ལས་ནི་ཆེ་བའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ལྔ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྔ་པོ་དག་ལས་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ལེགས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་གཅིག་བསྟན་པའི་དགོངས་པ། ཁ་ཅིག་དག་ནི་དྲང་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་ཏོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་ པ་གཞན་གྱིས་ཐར་པར་མི་འགྱུར་བར་རྟོགས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་།མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ཡང་ཀུན་དུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་སྤྲོ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་ཐེག་པ་གཅིག་ཐོས་པར་བྱས་པས་ཀུན་དུ་བཟུང་ན་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་ཐུན་མོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ལས་སུ་སྒྲུབ་པར་ཐེག་པའི་སྒྲ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་གོ།།བདག་མེད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་གི་རྫས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་སོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ གཅིག་པ་ཉིད་དོ།

所谓'具有从恶趣中完全救护的事业'，是指从不善之处提起，安置于善处。从意义上说，能完全救护离开恶趣，因为无因则无果。
所谓'具有从非方便中完全救护的事业'，已由前述解释完毕。
所谓'具有从萨迦耶见中完全救护的事业'，萨迦耶即是坏灭自性的聚集。在三界中任何生起萨迦耶见之处，为了超越它而以化身示现说法来完全救护。
所谓'具有从乘中完全救护的事业'，是指不定种性者即菩萨与声闻等相应，将他们安置于大乘即是第五种事业。
应当观察诸佛在这五种事业中是平等的。如何呢？即说偈颂：'因及处所与作业，以及意乐'等。
在世间中因不同则业不同，例如：由某因成天，由某因成人，由此差别而有天等业的差别。诸佛则不如是，因为资粮无差别故，因无差别。
处所即身体，躯体。由此差别也成业差别，例如：提婆达多的身体是一个，耶若达多的身体是另一个。诸佛则不如是，因为法身无差别故，身无差别。
作业即是所作，与目的是同义。由此差别故业也差别，例如：商人们的事业是一种，农夫们的事业是另一种，王臣们的事业又是另一种。诸佛则不如是，因为利益众生的事业无差别故。
意乐即是思维，由此差别故业也差别，例如：利益意乐的事业是一种，非利益意乐的事业是另一种。诸佛则不如是，因为具有利益安乐的意趣故。
行为即是勤勉，由此差别故业也成差别，例如：小勤勉的事业是小，大勤勉的事业是大。诸佛则不如是，因为无有彼故，他们一切事业皆是任运成就。
因此，由于无有因等五种差别，故善说诸佛于五种事业中无有差别。
宣说一乘的密意，以'有些是为了引导'等偈颂来说明。
不定种性的声闻们了知以其他方式不能解脱，而以大乘决定出离，以及摄受其他不定种性的菩萨，即使他们不欢喜，通过听闻一乘而摄受他们，使其不以声闻乘般涅槃。
所谓'因为法相同'中的法在此是指真如，这是与一切声闻等共同的。因此说乘的声音成就事业，因为真如是一故为一乘。
所谓'因为无我相同'是指人无我相同的缘故。若人的实体有差别，则此是声闻，此是菩萨，乘就会有差别，但因为无有彼故即是一乘。

།གྲོལ་བ་མཐུན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དགོངས་པ་དེས་ན་ཐེག་པ་ གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།རིགས་ནི་ཐ་དད་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། །བསམ་གཉིས་བརྙེས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གོ་ཞེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་གི་སྐུར་དགོངས་པ་བརྙེས་སོ། །དེས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེས་དེ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། རེ་ ཞིག་འདི་ནི་བསམ་པ་བརྙེས་པ་གཅིག་གོ།།གཉིས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ། བདག་ཅག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཁོར་དེར་དེ་སྐད་ལུང་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་མཚུངས་པར་ཐོབ་པའི་བསམ་པ་འཛིན་དུ་བཅུག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ལུང་བསྟན་ཏོ། །སྤྲུལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ངས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ལུས་དེ་དང་དེར་སྤྲུལ་ནས་ངས་དགོས་པ་བྱས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ། །མཐར་ཕྱིན་པས་ཞེས བྱ་བ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཅེས་གསུངས་ཀྱི་གཞན་དག་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་གོང་ན་ཐེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ་ཁྱད་པར་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་གཞན་དག་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་པའོ། །ཁམས་གཅིག་ ན་ནི་གཉིས་མེད་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན་སངས་རྒྱས་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དཔག་མེད་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་བསགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ མང་པོ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་དེའི་ཕྱིར།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ལ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་ཀྱི་བསམ་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་བསམ་པས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དགོངས་པ་རགས་ནི་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །དགོངས་པ་འགས་ནི་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་སོ། ། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་གྲོལ་ཕྱིར། །གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །མཛད་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་རྫོགས་ཕྱིར། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

'解脱相同'是指从烦恼障中解脱无有差别，如世尊所说:'解脱与解脱无有差别可分'。依此密意故为一乘。
'种姓有差别'是指种姓不确定。即使是声闻种姓，若回向菩提也能成为佛种姓，因此是一乘。
'获得二种意乐'是指获得两种意乐：诸佛观想一切众生即是自身，认为'彼等即是我'，故已现前圆满成佛者，彼等亦将现前圆满成佛，此为第一种意乐。
第二种是世尊在《妙法莲华经》中为舍利子等声闻授记，为令他们生起'我等亦与佛相等'之意乐。或者说是对某些名为菩萨的眷属作如是授记。
因此诸佛之语有二种：令声闻持有与佛相等之意乐，并为诸菩萨授记。
'化现故'是指如经中说:'比丘们，我证知已，示现声闻身数百次入涅槃'。成佛后如何能以声闻身入涅槃？此密意是为调伏众生，示现种种身相入涅槃。
因此实际上声闻乘与独觉乘即是大乘，故为一乘。
'究竟故'是指承许究竟而说一乘，并非无有他乘。那么是什么呢？因为其上无有更胜之乘，故说一乘，因为无有更殊胜者。其他诸乘则有更殊胜者。
'一界中无二故'是指一世界中无有二佛。若想'那岂不成为一'，为遣除此念，故说'无量共聚集资粮故'。
若想'那么在一世界中诸佛应次第出现'，为此说'次第出现不应理故'。对于圆满资粮者，无有任何次第出现之因。
对此有些人认为，即使成为大乘行者，以无余涅槃界之意乐，诸佛永远般涅槃。有些人认为，以有余涅槃界之意乐，非永远般涅槃。
此二者皆不应理。诸佛非永远般涅槃，亦非非永远般涅槃。以某些密意永远般涅槃，以某些密意非永远般涅槃。
'从一切障解脱故'永远般涅槃。'诸事业未圆满故'非般涅槃。
'彼现为色身故'是指现为圆满受用身故。自性并非现为色身。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་མེད་པ་དག་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཐ་དད་པ་སྣང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་ལ་བསྒྲེས་པར་མཐོང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་གིས་གཞོན་ནུར་མཐོང་། ཁ་ཅིག་གིས་དར་ལ་བབ་པར་མཐོང་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་མ་ངེས་པ་མེད་དོ། །གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་པོ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དེ། རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ མཐོང་ཡང་།ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་གཡོ་བ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྟག་ཏུ་འདྲེས་པ་ཡིན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་འདྲེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །གནས་གྱུར་པ་མི་རིགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གྱུར་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའོ། །མི་རིགས་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་མི་རུང་ངོ་། །སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མི་ཉམས་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་རྣམས་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ།སྐལ་པ་མི་རུང་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་ཉམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་ གྲུབ་བོ།།སྐྱེ་བ་དྲན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་འགྲེལ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་བོར་ཏེ། གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ནི་རིགས་ཏེ།ཐམས་ཅད་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྟེ་འཛམ་བུ་གླིང་གཞན་རྣམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་མེད་པར་འཛམ་བུའི་གླིང་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ལྷག་མ་ རྣམས་སུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་པར་འདོད་ན།དེའི་ཕྱིར་དགའ་ལྡན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་འཛམ་བུ་གླིང་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་སུ་སྤྲུལ་པ་ སྟོན་པར་རུང་ན།དེའི་ཕྱིར་དགའ་ལྡན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལ། དེ་ཉིད་ན་བཞུགས་བཞིན་དུ་གླིང་བཞི་བའི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་པ་སྟོན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྟེ། གླིང་བཞི་པའི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གང་ གི་སྟོབས་ཀྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་གང་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མི་སྣང་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལུང་ཡང་མེད་ལ།རིགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི། གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་གང་ གསུངས་པའི་མདོ་དང་མི་འགལ་ལམ།འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཅིག་ཅར་བྱུང་བར་གྱུར་ན་དེ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་ཏེ། མདོ་འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གླིང་བཞི་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་གྱི། སྟོང་ གསུམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་ལ། དེ་དག་ནི་གླིང་བཞི་པ་གཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་གི། སྟོང་གསུམ་ དུ་ནི་མ་ཡིན་པས།སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

在无量佛眷属坛城中，虽现有不同的圆满受用，但本性并无差别。由于随各自意乐而见，故现为不定之本性。譬如有些人见圆满受用佛为年长者，有些人见为童子，有些人见为中年人，但其本性并无不定。由于现为动摇之本性，即使是同一观者，有时也见到圆满受用佛呈现不同形相，但其本性并无动摇。虽然菩萨、声闻、天人等与圆满受用身常相混杂，但本性上却不应混杂。
由于所转依不应理而显现之故。阿赖耶识所转依是法身，转识所转依是圆满受用身。以此六种不应理，法身不应成为圆满受用身。化身以八种方式不应成为法身：长久以来获得不退转三昧的菩萨们不应生于兜率天与人间欲界众生之中，因为不退失三昧的果位不应在欲界。因此可以确定化身异于法身。
从'忆念前世者'直至'苦行不应理'之间的内容，不需依靠注释，词句本身已经说明。舍弃百俱胝瞻部洲而在一处现证菩提、转法轮是不应理的。化身则应理，因为处处相应。因此化身不应成为法身。若认为在一瞻部洲现证菩提后，其余瞻部洲无显示现证菩提而由化身行持佛事，那为何不承许直接在兜率天现证菩提？
若按你的观点，在一瞻部洲现证菩提后，其余处示现化身是应理的，那为何不能在兜率天现证菩提后，住于彼处而在四大部洲的所有瞻部洲示现化身？因为并无任何经证与理证可知四大部洲的任何瞻部洲中都不显现佛陀出世。
若问：'岂不违背所说如来二佛不能同时出现于一世界，此乃非处无有是处'的经文吗？若诸瞻部洲同时出现佛陀岂不相违？以'如来二佛'等作答：此经所说世界是指四大部洲，而非三千大千世界。'如转轮王二王不出世'是说如同如来不同时出现一样，转轮王也不同时出现，经中如是宣说。彼等不出现于一个四大部洲，而非三千大千世界，佛陀也应如是类推。

།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་ཕྲ་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པའོ། །ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །ཡུམ་གྱི་ ལྷུམས་སུ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཞབས་འབྲིང་བ་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་མང་པོ་དག་ཀྱང་།རང་རང་གི་སྤྲུལ་པས། རང་རང་གི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་སོ། །མཚུངས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལྟར་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱའོ་སྙམ་དུ་ སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅིང་སྒྲུབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཉིད་མཛད་དོ།།གལ་ཏེ་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདའ་ན། དེ་གཉིས་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་བར་དུ་ཆོད་པ་དེ་བརྗོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་མི་རྟག་ན་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཀྱང་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དག་གི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །སྐུ་གཞན་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས། དེ་དག་གི་སྐུ་མི་རྟག་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ པར་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པས་རྟག་པའོ། །རྟག་ཏུ་བདེ་བ་སྤྱོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་དཔེར་ན་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བདེ་བ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་འདི་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་གཏན་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དང་དེར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་ཡང་དག་ཡང་སྟོན་པའི་དགོས་པས་རྟག་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཟས་སྦྱིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།དཔེར་ན་རྟག་ཏུ་ཟས་སྦྱིན་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཡང་དག་ཡང་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རྙེད་སླ་བ་ལ་དགོངས་ནས། རྟག་ཏུ་ཟས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་རྟག་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་ཡང་སྟོན་ཏོ། །རྙེད་སླ་ བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པར་རིག་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པ་དོན་དུ་གཉེར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་པར་ འགྱུར་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བསྟན་ན་དེ་ལ་འདོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་བཞུགས་ན་འདི་རྟག་གོ། །ཞེས་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ཁོང་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཀྱང་ དུས་ཤིག་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྲང་སྙམ་མོ།།ཡང་དང་ཡང་འདྲིའམ་འཛིན་ན་བརྙས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གིས་ལོག་པར་ཟིན་ན། དེ་ལ་འདིས་དེ་སྐད་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་བཞུགས་ན་ནི་བརྙས་པ་མི་སྐྱེད་དོ། །དེའི་དགོངས་པ་བདག་ཅག་གིས་མ་ཟིན་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ན།བདག་ཅག་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡོད་ཅེས་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པར་འགྱུར་རོ།

此处所说的偈颂，是指显示圆满菩提的'佛陀微细化身'等偈颂来说明。如同佛陀化身入于佛母胎中一样，其随从上首长老舍利子等众多声闻也以各自的化身，随各自情况入于母胎。'相同'是指时间相应，如是显示一切相圆满菩提。
以'为一切众生发愿和修行二者'来说明为何不应永远涅槃。为一切众生利益而发愿并修行，以此成办众生利益。若永远涅槃而入涅槃，则此二者将成无果，这是说明不应涅槃的中断因缘。
有些经中所说'如来身是常'，是因为报身和化身是无常的缘故。若这二者无常，为何说身是常呢？这二者也是常，因为等流身和化身二者依止于常住法身的缘故。
从另一角度显示常性，依法身而言，说彼等身是常，这样安立词句。依其他二身而言，说彼等身住于无常，这样安立词句。
又圆满受用，'受用圆满相续不断'是指受用圆满相续不断而恒常运行故为常。如说'恒时受用安乐'，虽然并非相续不断地受用安乐，但因相续不断故说此恒时受用安乐。同样，虽然受用圆满身并非永远安住，但称为常，因为在菩萨眷属坛城中相续不断显现的缘故。
化身则因反复显现的必要而为常，如说'常施饮食'。譬如虽非恒常施食，但因反复布施故，考虑易得而说常施饮食。同样，化身虽非以无生灭而常，但随所化而反复显现。因易得故称为常。
由'无求涅槃故'说明显示涅槃的必要。若知如来常住，则追求佛身常住，不趋向涅槃，故世尊若显示此则会令人欲求。
对于'未通达所说甚深法者'，若佛住世则认为'此是常'，于通达甚深法教将不作努力。认为即使如此未通达，也终有一时会领悟。
若反复询问或执持则会生轻慢，认为'若我错解，彼如是说'。若不住世则不生轻慢。'我等未得其密意，世尊若未涅槃，谁能令我等通达？'如是会专注于通达法义。

།སྟོན་པ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན། བདག་ཅག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་ཏེ། སྟོན་པ་ མེད་པའི་འགྲོ་བ་ལ་སྟོན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་སྙམ་མོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོན་པ་འགྲོ་བའི་མགོན་མཛད་དོ་ཞེས་བརྩོན་འགྲུས་མི་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོ་རང་བརྩོན་འགྲུས་མི་འདོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་འདོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ། །རྒྱུ་དྲུག་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། མཛད་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་སངས་རྒྱས་ གཏན་དུ་དཔག་ཏུ་མེད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཀྱི།དེའི་དོན་དུ་འབད་ཅི་དགོས་ཞེས་རྒོལ་བའི་སྐབས་རིག་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོས་པ་སྒྲུབ་པར་སྤྱོད་ཀྱིས། དེ་ནི་དོན་ལ་འབད་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་བློ་བསལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བརྙེས་པ་ཁྱད་མེད་དཔག་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་དུས ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འབད་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་བས། སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཀྱང་བསྒྲིམ་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་དེ་དག་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ མི་འདོད་ན།རྒྱུའི་རྒྱུན་གཅོད་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་མ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ནི། འབད་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་འདི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སྨོན་བྱས་ཤིང་། །ལུང་རིགས་དག་པས་དག་པའི་བློར། །སྙིང་རྗེར་ བརྟུལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་བྱས།།ཐེག་ཆེན་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ནི། །སེམས་ནི་མཉམ་གཞག་མ་ཡིན་ཞིང་། །ད་ལྟར་གྱི་ནི་ཆ་མཐོང་བའོ། །བདག་འདྲའི་རྟོག་པ་ཅི་ཞིག་འདྲ། །འོན་ཀྱང་གྲུབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས། །དགེ་བ་གོམས་པ་སྔོན་འགྲོ་བའི། །བསོད་ནམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམས། །རྣམ་ཀུན་ མཆོག་མཁྱེན་ཐོབ་པར་ཤོག།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་བཤད་སྦྱར་སློབ་དཔོན་དགེ་བསྙེན་བཙུན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།དགེ་སློང་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །འདི་ལ་ཤླཱ+ོ་ཀ་ནི་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད།། །།བམ་པོ་བདུན་དུ་བྱས་སོ།

所谓'无所缘教授'是指：世尊圆寂后，我等也应住于精进，对无导师的众生应当获得导师，如是思维。否则，若想'世尊是导师，是众生的怙主'而不精进修行。'不舍各自精进'是指为了断除已发起精进者舍弃精进的过失，思维'乃至世尊住世之时，应当圆满善根'。
如前所说六因的总结偈颂是：'为圆满事业'等。
若有人争论说：'若以法身佛永远无量，则丝毫不缺佛陀，为此何须努力？'了知此诤论处，故说'诸佛法身，从无始时'等。有些人这样想：'仅一佛即能成办一切众生利益，为此何须努力？'为断除此想法，故说'若得无差别无量佛'等。
若法身获得佛果于一切时无差别，成为舍弃精进成佛之因，则成佛永远从无因而生，如是则成过失：往昔诸佛亦应无需精进而成佛。若不许彼等从无因而生，则断绝因之相续不合正理。获得佛果于一切时无差别，不应成为舍弃精进之因。
此释由无自性，发愿成佛已，以教理清净慧，悲心调伏意而作。于此甚深大乘，心非等持，仅见现在分。如我分别何所似？然依宗义，以善修为前行，愿诸世间以福德，证得一切种智。
《大乘集论释》由阿阇黎优婆塞尊者无自性通达诸法如幻自性而造圆满。
印度堪布吉那弥札、戒贤菩提及大译师班智达耶谢德译校审定，比丘华积校审定。此论有二千七百七十四颂。分为七卷。


